مارقۇم اقسەلەۋ سەيدىمبەك وسى ءاندى تىڭداپ وتىرىپ: «قايرات ەكەۋمىز ءبىر-ءبىر انانىڭ ەتەگىنە ورالىپ وسكەن بەيباقتارمىز. ءبىر ءۇشىن انادان بيىك اسقار جوق. «اناسى بار ادامدار, ەشقاشان قارتايمايدى». بۇل ءسوز كەز كەلگەننىڭ اۋزىنان شىعا سالاتىن دۇنيە ەمەس. اناعا دەگەن ۇلى ماحابباتتان تۋاتىن تىركەس» دەسە, ويشىل-جازۋشى ءابىش كەكىلباەۆ «قايرات ءسوزىن جازعان ءاندى قوسىلا شىرقايتىنبىز. «اناسى بار ادامدار ەشقاشان قارتايمايدى» – ونىڭ بۇل سوزىمەن كەلىسپەيتىن قازاق بار ما ەكەن؟! قايرات اقىن اناسى جاڭىل اپايدىڭ اڭىراتا سالاتىن نازدى انىمەن ءون بويىڭدى ەلجىرەتەر تەبىرەنىس گويگەيىن اڭساپ, سارعايا ساعىنىپ جازعانى بۇل», دەگەن ەكەن.
ءوز باسىم قايرات اعامەن تىرىسىندە بىرنەشە دۇركىن داستارقانداس بولدىم جانە 2007 جىلى 70 جاسقا تولعاندا شاعىن تولعاۋ جازدىم. سوندا اڭعارعانىم, قايرەكەڭدەي اناسىن ارداقتايتىن ادام كەمدە-كەم. جارىقتىق اڭگىمە اراسىندا «اناشىم مەنى اۋزىنا تىستەپ ءجۇرىپ ادام قىلدى» دەپ ەزىلە ەڭىرەيتىن.
– سوناۋ ءبىر جىلدارى, – دەپ ەسكە الاتىن مارقۇم, – قويناۋى قۇت نارىنعا جاڭادان پوليگون سالاتىن بولىپ, كۇللى جۇرتتى ءتۇپ قوپارىپ وڭتۇستىككە كوشىردى. وسىلاردىڭ اراسىندا سەگىز جاسار مەن جانە انام ەكەۋمىز بىرگە كەتتىك. كوشكەن ەلدى جەتىسايعا اكەلەدى. جات جەردىڭ تابيعاتىنا سىڭىسە الماي كەلگەن ەلدىڭ بالالارى ءىش اۋرۋىنا شالدىعىپ, قىناداي قىرىلادى. مەن دە اۋىردىم. ىڭىرشاعى اينالىپ, حال ۇستىندە جاتقان كەسپىرىمە نالىعان انام:
قۇدايدان سۇراپ العان شىبىنىم-اي,
باعۋعا شىبىنىمنىڭ قيىنىن-اي!
قارعامدى قاناتتىعا قاقتىرما دەپ,
جۇرەمىن ءبىر اللاعا سىيىنىپ-اي!
ىشىندە كوپ قويىمنىڭ قوڭىر ساۋلىق,
قوساقتاپ ساۋلىقتاردى كۇندە ساۋدىق,
قۇدايدان جاتىپ-تۇرىپ مەن تىلەيمىن,
دەنىنە قاراعىمنىڭ بەرگەي ساۋلىق, – دەپ, كۇنى-ءتۇنى زارلادى...
ء«سويتىپ مەنى اجالدان الىپ قالعان – انامنىڭ كوز جاسى», دەپ ەڭىرەۋشى ەدى قايرەكەڭ.
وسىلاي ءتونىپ كەلگەن ءبىر اجالدان امان قالعان قايرات اعا جەتىسايدان ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ, الماتىعا وقۋعا اتتانادى. ۇلىن شىعارىپ سالىپ تۇرعان اناسى: «ماڭدايىما ءتاڭىر جازعان جالعىزىم-اي, الدىڭدا ارقا سۇيەر اعاڭ, ارتىڭدا تۇياق تىرەيتىن ءىنىڭ بولمادى-اۋ. تۇمسىقتىعا شوقىتپاي قاناتىڭدى جەتىلدىردىم بالام, تۇياقتىعا تىرناتپاي قاۋىرسىنىڭدى قارايتتىم قاراعىم. ەندى مىنە, ات ايى-
لىن تارتىپ ءمىنىپ, الىس ساپارعا اتتانعاندا, مەنەن باسقا شىعارىپ سالاتىن اعاڭ مەن ءىنىڭ جوق, وسىنى ويلاعاندا باۋىرىم ەزىلىپ, جۇرەگىم ج ۇلىنار بولدى-اۋ», دەپ زارلاپتى.
وسى وقيعانى ايتىپ وتىرىپ قايراكەڭ تاعى دا ەڭكىلدەپ قويا بەرەتىن.
شىركىن, ءومىر ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. سونىسىمەن دە جاقسى. قايعىنى ۇمىتتىرادى, شەردى تارقاتادى, جارانى جازادى, جاندى ەمدەيدى, جالعىزدى كوپ قىلادى, جارلىنى باي قىلادى...
قايرات جۇماعاليەۆ وقۋىن بىتىرگەن سوڭ الماتىدان قىزمەت تابىلىپ, سوندا ورنىعادى. اۋىلداعى اناسىن كوشىرىپ, قاسىنا الادى.
«انام – دەيدى قايرات اعا, – الماتىعا كەلگەن سوڭ قايتا تۋعانداي بولدى. كۇنى-ءتۇنى تىنىم تاپپاي, زىر جۇگىرەدى. ءسويتىپ ءجۇرىپ, بارلىق شارۋا-
سىن ءان ايتىپ ءجۇرىپ ىستەيدى. بۇرىن وندايىن بايقاماعان ەكەم. «نەگە كۇنى-ءتۇنى ءان سالىپ جۇرەتىن بولعانسىز؟» دەپ سۇرادىم. انام جارىقتىق باسىنداعى جاۋلىعىن سانىمەن تۇزەپ الدى دا, مەنى جاڭا كورگەندەي ۇ-ز-ا-اق تەسىلىپ قارادى. سودان كەيىن ايتتى: «مەن عۇمىر بويى سەنى كۇندە كورىپ جۇرەتىن كۇنگە جەتسەم دەپ اللادان تىلەدىم. سول تىلەگىم ورىندالدى. مەن ءان سالماعاندا, كىم ءان سالادى دەدى».
وسى ءسوزدى ايتتى دا قايرەكەڭ تاعى ەڭكىلدەپ كەتتى.
مەن بەيباق جوعارىداعى «اناسى بار ادامدار, ەشقاشان قارتايمايدى» دەيتىن ءسوزدىڭ جاي ادامنىڭ انشەيىن اۋىزدان شىعا سالمايتىن تىركەس ەكەنىنە تولىق كوز جەتكىزىپ, سونىمەن قاتار اناعا دەگەن بالا ماحابباتىنىڭ ناعىز ۇلگىسىن كوردىم. شىنىندا دا ەشقاشان قارتايماي جۇرگەنگە نە جەتسىن!
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
