پىكىرلەر
قازىرگى بالالار ەشتەڭەدەن تارشىلىق كورمەي, ەمىن-ەركىن ءجۇر. ءوسىپ كەلە جاتقان ۇل-قىزىنا وزەگىن ج ۇلىپ بەرەردەي وبەكتەپ, ءومىرىن سارپ ەتەتىن تاعى دا – سول اكە-شەشە. دەگەنمەن قازىرگى ۇرپاقتىڭ كورىپ وتىرعان يگىلىگى كوپ بولعانىمەن, سونىڭ وتەۋىندەي – قاۋىپ-قاتەرى ودان دا اسىپ تۇسەدى.
26 ماۋسىم, 2023
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ تۇركىستاندا وتكەن ەكىنشى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە: «شىن مانىندە, كىتاپ وقيتىن ەل زيالى ۇلتقا اينالادى. ءبىز جاس ۇرپاقتىڭ كىتاپقا قۇشتارلىعىن وياتۋىمىز كەرەك. بۇل قيىن ماسەلە ەكەنىن تۇسىنەمىن. اسىرەسە ولاردىڭ بار نازارى الەۋمەتتىك جەلىدە بولعان كەزدە, ءتىپتى, قيىن. بىراق بۇل ماسەلەمەن اينالىسۋ كەرەك. باسقا جول جوق», دەدى.
22 ماۋسىم, 2023
قازاق كينوسىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيىنە قانداي دا ءبىر انىقتاما بەرىپ, ارتىق-اۋىس ءسوز ايتىپ, ياكي زەرتتەۋ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. ۇيىڭىزدەگى كوگىلدىر ەكراندى قوسا قويساڭىز, ءبارى اپ-انىق كورىنىپ تۇر. وتاندىق سەريالداردى قاراپ وتىرىپ, ەرىكسىز كۇلكىڭ كەلەدى (سەنىڭىز, بۇل ءاجۋا كۇلكى ەمەس, كۇيىنىشى كوپ كۇلكى): ارزان ستسەناري, جاساندى ويىن, قۇلاققا تۇرپىدەي تيەتىن قازاقشا. ۇلت زيالىلارىنىڭ وزگەرگەن وبرازى تىپتەن بولەك اڭگىمە. ال تاريحي كينولاردا القاقوتان وتىرعان, دومبىرا تارتقان, قىمىز ىشكەن, اتقا قونعان بايىرعى قازاقتى عانا تانيمىز.
21 ماۋسىم, 2023
قاڭتار قاسىرەتىنەن كەيىن بۇرق-سارق قايناعان قوعامىمىزدى, اسىرەسە زيالى قاۋىم مەن جاس بۋىندى ءبىر سەرپىلتىپ, بايىپتى قالىپقا باستاعان ۇلىتاۋداعى تاريحي ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ وتكەنىنە دە, مىنە, ءبىر جىل تولىپتى. سوندا ۇلى دالا توسىندە, حاندىق بيلىكتىڭ ءرامىزى جوشى ساعاناسى جانىندا بوي كوتەرگەن اقشاڭقان شاتىر استىنداعى جيىندا مەملەكەت باسشىمىز: «جاڭا قازاقستان ءبىر كۇندە نەمەسە ءبىر جىلدا قۇرىلمايتىنى انىق. بۇل – بۇكىل قوعامدى وزگەرتەتىن كۇردەلى ءارى ۇزاق ۇدەرىس. مۇنى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بۇكىل ەل بولىپ جۇمىلساق, كوزدەگەن ماقساتىمىزعا جەتەمىز», دەگەن ەدى.
15 ماۋسىم, 2023
اتتراكتسيون: اقاۋ ءھام قاۋىپسىزدىك
جاز شىقسا بولدى, الاڭقايداعى بالالاردىڭ ويىن-كۇلكىسى جاڭعىرا تۇسەدى. قازىر شۇكىر, بالا ءۇشىن كەرەكتىنىڭ ءبارى بار. اسىرەسە قالا ىشىندە سان الۋان اتتراكتسيون كوزدىڭ جاۋىن الىپ, قول بۇلعاپ وزىنە شاقىرادى. جانىنان ءوتىپ بارا جاتىپ ونداي كەرەمەتكە بالانىڭ كوز تاستاماۋى, مويىن بۇرماۋى مۇمكىن ەمەس. بالادان ايايتىن نە بار دەپ, وعان دا وتىرعىزاسىز. بىراق ەلدەگى اتتراكتسيونداردىڭ كوبىندە قاۋىپسىزدىك تالاپتارى كوڭىل كونشىتپەيدى.
15 ماۋسىم, 2023
ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, تاۋەلسىز ەل اتانعان ۋاقىتتا ۇلتىمىزدىڭ سانى بار-جوعى 6,5 ميلليون عانا بولدى. ياعني قازاقتار رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 40 پايىزىن عانا قۇراعان. ال بۇگىندە ۇلت سانى 13 965 957 ادامعا جەتتى, بۇل – 70,7 پايىز. ارينە, قازاق سانىنىڭ ارتۋىنا دەموگرافيالىق وسىممەن قاتار, قيىن-قىستاۋ زاماندا باس ساۋعالاپ شەتەل اسقان قانداستارىمىزدىڭ تاريحي وتانىنا ورالۋى دا ءوز ۇلەسىن قوسقانى ءسوزسىز.
14 ماۋسىم, 2023
ەۋروپانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا كوسوۆو دەگەن شاعىن عانا ەل بار. اتالعان مەملەكەتتىڭ نەگىزىن الباندار (90%) قۇرايدى. ودان بولەك, ول جەردە سەربتەر, سىعاندار, بوسنيالىقتار, كوسوۆولىق تۇرىكتەر, تاعى باسقا ۇلتتار مەن ۇلىستار قونىستانعان. كوسوۆو 2008 جىلى سەربيادان ءبولىنىپ شىعىپ, ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالادى. ولاردى اقش, ۇلىبريتانيا, تۇركيا, فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليا سىندى الپاۋىتتار باستاعان 90-عا جۋىق مەملەكەت قولداسا, 73 مەملەكەت مويىنداۋدان تۇبەگەيلى باس تارتتى.
13 ماۋسىم, 2023
ەل تىزگىنىن ۇستاعان ادام ديكتاتورعا اينالعان كۇننەن باستاپ وزىنشە ويلاۋىن توقتاتادى. ول وزىنە جاعىمپازدانىپ, جاقسى كورىنۋ جولىندا جارىسقا ءتۇسىپ, جەڭىپ شىققان توپتىڭ نەمەسە جەكەلەگەن ادامداردىڭ ىقپالىندا قالادى دا, ءىشىنارا سولاردىڭ قولشوقپارىنا اينالىپ شىعا كەلەدى. بۇل اينالىپ كەلگەندە كەزىندە ءوزىنىڭ تالانتىمەن توپ جارىپ شىققان الگى باسشىنىڭ تابيعي قارىم-قابىلەتىن «مۇزداتىپ» تاستايدى...
12 ماۋسىم, 2023
بۇگىندە قاي دۇكەنگە كىرسەڭ دە قاپتامالارى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن, اتا-بابالارىمىزدىڭ تۇسىنە دە كىرمەگەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ ءتۇرى كوپ قوي, شىركىن. الايدا ءبىر اربا تاماق الساڭ دا بەرەكەسى, ءدامى, ءنارى جوق. ءتىپتى كوپشىلىگى دەنساۋلىققا زيان ەكەنىن ءىشىمىز ءبىلىپ تۇرادى. بۇل از دەسەڭىز, قارنىڭ شۇرقىراعاندا جىلدام دايىندالاتىن كوشە تاماقتارى تولىپ تۇر. ال ەندى نانى التى ايعا دەيىن اشىماي تۇرا بەرەتىن فاستفۋدتاردىڭ اعزاعا زيان ەكەنىن اركىم بىلەدى. ءبىز دە بايقاتپاي فاستفۋد يندۋسترياسىن بالالاتىپ وتىرعان ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلىپ كەتتىك. مۇنىڭ ناتيجەسى كوپ كۇتتىرگەن جوق, ىركىلدەگەن ەتجەڭدى بالالار, اۋرۋشاڭ جاستار كوبەيدى.
11 ماۋسىم, 2023
مەملەكەت باسشىسى وتكەن جىلدىڭ اياعىندا «جاڭا ادامدار» اتتى جاستار قوزعالىسىنىڭ بەلسەندى وكىلدەرىمەن جۇزدەستى. قازىرگى جاستاردىڭ قوعام ومىرىنە بەلسەنە ارالاسىپ, ءوز ۇستانىمىنا بەرىك بولۋى تۋرالى ءسوز قوزعادى. سوندا پرەزيدەنت: ء«بىزدىڭ كورنەكتى اقىنىمىز ماعجان جۇماباەۆتىڭ «مەن جاستارعا سەنەمىن» دەگەن ولەڭى بار. شىن مانىندە, مەن دە جاستارعا سەنەمىن. بارشاڭىزدى قولدايمىن. راسىندا, ءبىزدىڭ ەلىمىزگە بەلسەندى, ءبىلىمدى, كوزى اشىق, كوكىرەگى وياۋ جاستار كەرەك. ەلىمىزدىڭ بولاشاعى جاستاردىڭ قولىندا», دەگەن ەدى.
08 ماۋسىم, 2023
«اتىڭ شىقپاسا, «حايپ» جاسا»...
ويپىرماي دەيسىز! وسى ناۋرىزدا پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى وتكەنى بەلگىلى. وعان ەل تۇرعىندارى دا بەلسەنە اتسالىستى. سايلاۋ ۋچاسكەلەرى تاڭنان كەشكە دەيىن جۇمىس ىستەدى. اسىرەسە ءۇيدىڭ تورىندەگى «كوك جاشىك» تە سول ماڭىزدى وقيعانى اۋزى تالماي جەتكىزىپ تۇردى. داۋىس بەرگەندەردىڭ اراسىندا كىم جوق دەيسىز...
07 ماۋسىم, 2023
شايبالى حوككەيدەن قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى وسىعان دەيىن الەم چەمپيوناتىنا 10 مارتە قاتىستى. 2021 جىلى لاتۆيادا وتكەن جارىستا جەرلەستەرىمىز وزدەرىنىڭ ەڭ ۇزدىك ناتيجەسىنە قول جەتكىزدى. بالتىق جاعالاۋىندا ءبىزدىڭ جىگىتتەر 10-ورىنعا تابان تىرەدى. ال وزگە باسەكەلەردەگى كورسەتكىشىمىز مىناداي: 12-ورىن (2005 جىلى), 13-ورىن (2004), 14-ورىن (2022), 15-ورىن (1998, 2006) جانە ەڭ سوڭعى 16-ورىن (2010, 2012, 2014, 2016).
06 ماۋسىم, 2023
«بايلىعىمدى الساڭ دا, پەيىلىمدى الما»
نيەت شىنايى تۇردە وڭ بولعانىمەن, سوعان ساي امال ەتە الماۋ – شاراسىزدىقتىڭ ءبىر كورىنىسى. ال الگى وڭ نيەتىڭ سالعىرتتىعىڭنان, بالكىم جالقاۋلىعىڭنان, نەمكەتتىلىگىڭنەن, ءتىپتى قورقاقتىعىڭنان جۇزەگە اسپاسا, وندا الگى پەيىلىڭ شىنايى بولماعانى. ياعني «نيەتىم وڭ, پەيىلىم تازا» دەپ ايقايلاعانىڭ جاي عانا الداۋسىراتۋ امالى, وتىرىك ايتۋدىڭ ناق ءوزى. «نيەتىم اق, پەيىلىم تازا» دەگەن ءسوزىڭ جۇرەكتەن جارىپ شىقتى ما, الدە جاي عانا ايتىلا سالعان بوس ءسوز بە؟.. ماسەلە وسىندا.
05 ماۋسىم, 2023
وتكەن ايدا ۇلتتىق كينونىڭ جوعىن جوقتاپ, مۇڭىن مۇڭداپ جۇرگەن ءبىر توپ كينوگەر «الماتى» قوناقۇيىنىڭ الدىنا جينالىپ, سالاعا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. داۋ «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ» بيىل ناۋرىز ايىندا وتكىزگەن كينوجوبالاردى ىرىكتەۋ كونكۋرسىنا قاتىستى تۋىنداعان. ۇلتتىق ونەردىڭ وتكىر ماسەلەلەرىن كوتەرگەن ازاماتتار «مادەنيەت شەنەۋنىكتەرى قازاق كينوسىن ولتىرۋمەن اينالىسىپ جاتىر» دەپ دابىل قاقتى.
04 ماۋسىم, 2023
اتامىز قازاق «بىرلىك بار جەردە – بەرەكە بار» دەپ تەگىن ايتپاعان. سول سياقتى ويشىل-كەمەڭگەر اباي اتامىز ءوزىنىڭ التىنشى قاراسوزىندە, «بىرلىك دەگەنىمىز – مالعا (دۇنيەگە) بىرلىك ەمەس, اقىلعا بىرلىك» دەگەن كورەگەن تۇجىرىمىن ايتا وتىرىپ: «بىرلىك مالعا ساتىلسا, ناعىز انتۇرعاندىقتىڭ باسى وسى», دەيدى. ال اتاقتى بۇقار جىراۋ بابامىز, التى الاشتىڭ بالاسىن بەرەكە-بىرلىككە شاقىرىپ: «اينالا الماي ات ءولسىن, ايىرا الماي جات ءولسىن, جات بويىنان ءتۇڭىلسىن, ءبارىڭىز ءبىر ەنەدەن تۋعانداي بولىڭىز!», – دەپ تولعاسا, شىعىس حالىقتارى كوپ ايتاتىن: «بىرلىگى مىعىم ساۋىسقان – بۇعى اۋلايدى», دەگەن ءتامسىلدىڭ دە ماڭىزى زور.
01 ماۋسىم, 2023
كەيدە ءبىزدىڭ ەلدەگى مەرەكەلەر اتاۋىنا تاڭعالاسىڭ. مىسالى, بۇگىن – حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كۇنى. مۇنداعى گرامماتيكالىق قاتەنى بىلاي قويعاندا, اتاۋدىڭ وزىندە تۇسىنىكسىز ۇعىم بار. ولاردى كىمنەن نەمەسە نەدەن قورعايمىز؟ سوندا ۇلتتىڭ بولاشاعىن, حالىقتىڭ كەلەشەگىن ءبىر-اق كۇن ويلاۋ كەرەك پە؟ قالعان 364 كۇندە نە ىستەيمىز؟
31 مامىر, 2023
جىل سايىن 31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشتىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى تاياعاندا, كوبىمىز ويلانىپ قالامىز. «بۇل ناۋبەت قايدان كەلدى؟ ودان قۇتىلۋعا بولماس پا ەدى؟ ۇلت قايراتكەرلەرى بىرلىك, كورەگەندىك تانىتقاندا شىعىن ازايار ما ەدى؟..». ارينە, مۇنىڭ ءبارى – بەيبىت ءھام توق زاماننىڭ سۇراعى.
30 مامىر, 2023
وسىدان ون-ون بەس جىل بۇرىن تيتىمدەي «سيم-كارتاعا» ءسىزدىڭ بۇكىل ءومىرىڭىز سىيىپ كەتەدى دەسە, سەنبەگەن بولار ەدىڭىز. راسىمەن دە, قالاي سەنەسىز؟ بۇكىل قۇجاتىڭىزدى پاپكاعا سالىپ قولتىقتاپ جۇرسەڭىز... اقشانى بانكوماتتان شەشىپ العاننىڭ ءوزىن ۇلكەن جەتىستىك كورىپ تامسانۋدان تانباساڭىز... ول قالاي سوندا دەپ ويلانىپ, ميىمىز جەتپەي, مۇمكىن ۋاقىتى كەلگەندە تۇسىنەرمىز دەپ تالاي كەيىنگە دە ىسىردىق. ال ەندى سول كۇندەر تۋدى...
29 مامىر, 2023
قاي قوعامدى الىپ قاراساق تا, انادان ارداقتى, انادان اسىل ەشكىم جوق. «سەنىڭ اناڭ – التىن, مەنىڭ انام – التىن» دەپ ۇدايى اۋزىمىزدا جۇرگەن, جادىمىزدا جاتتالعان ادەپكى ءاننىڭ سوزىمەن ايتساق, ءبارىمىزدىڭ انامىز التىن ەكەنىنە شاك كەلتىرە المايمىز. الايدا قوعام بولعان سوڭ اركىمنىڭ وزىنە لايىق قادىر-قاسيەتىمەن قوسا ماتەريالدىق يگىلىكتەرمەن ولشەنەتىن الەۋمەتتىك مارتەبەسى دە بولادى.
28 مامىر, 2023
مەن «باقىتسىز» ادام ەكەنمىن. مۇلدەم. «قايدا بارساڭ دا – قورقىتتىڭ كورى» دەمەكشى, قايدا بارسام دا ءتۇرلى ساتسىزدىككە دۋشار بولامىن. مىنا جۋرناليست نە ايتىپ كەتتى دەپ ويلاپ وتىرعان شىعارسىز. «باقىتسىزدىعىمنىڭ» سەبەبىن تۇسىندىرەيىن.
25 مامىر, 2023
