سوزىمىزگە دالەل كەرەك پە؟ بار. جەتەرلىك. قايبىر جىلى ۇلكەن اعام قاجىلىققا بارىپ كەلگەن. اينالا تەڭىز قورشاپ جاتسا دا, قالىڭ قۇمنىڭ ورتاسىندا وتىرعان ساۋد ارابياسىندا جانارمايدىڭ قۇنى ءبىر ليتر سۋدان ارزان ەكەنىن ايتقانى بار-تۇعىن. كەيىنىرەك بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە بارعاندا دا وسى ءسوزدىڭ كۋاسى بولدىق. راسىندا, پارسى شىعاناعىندا قۇتىداعى ليتر سۋدىڭ قۇنى بەنزيننەن قىمبات ەكەن.
قۇدايعا شۇكىر, بۇل جاعىنان ارابتارمەن تەڭەسىپ قالدىق. قازىر ەلىمىزدىڭ دۇكەندەرىندە ەڭ ارزان سۋدىڭ ءبىر ءليترى 200 تەڭگەدەن جوعارى. ءبىز قايتا كوتەرمە بازارداعى تومەنگى باعانى ايتىپ وتىرمىز. ايتپەسە, دۇڭگىرشەكتەردە جارتى ليتر سۋدى سول باعاعا الاسىز. حالقىمىز سۋدى بەكەردەن-بەكەر «تىرشىلىك ءنارى» دەمەگەن شىعار. بۇكىل ءومىردىڭ باستاۋىنا اينالعان رەسۋرس قىمبات بولۋى كەرەك پە؟ البەتتە.
ەندى, جانارمايعا ورالايىق. توعىزىنشى تەرريتوريادا كوكتەمدە اي-92 جانە اي-93 ماركالى بەنزين قۇنى 182-187 تەڭگە ارالىعىندا بولدى. ديزەلدىڭ قۇنى 230 تەڭگە شاماسىندا. قاراپ وتىرساق, ءبىزدىڭ ەلدە دە ءبىر ليتر بەنزيننىڭ قۇنى ءبىر ليتر سۋدان ارزان بولىپ تۇر. ەندەشە, ارابتاردان قاي جەرىمىز كەم؟ ارابتار سەكىلدى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز دەگەن وسى ەمەس؟ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جانارماي باعاسى وسەتىنىن مالىمدەگەن ەدى. سوعان سايكەس, اي-92 ماركالى بەنزين قۇنى 205 تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلدى. بۇل دا دۇرىس. اۋىز سۋ مەن جانارماي باعاسىنىڭ تەڭەسپەسە, كۇنى ەرتەڭ ارابتار بىزگە قىزىعا قاراپ, بەنزينى سۋدان ارزان دەپ تاڭداي قاعىپ, قازاقتارداي ءومىر ءسۇرۋىمىز كەرەك قوي دەپ شۋ شىعارىپ جۇرمەسىنە كىم كەپىل؟
Global Product Price دەگەن سايت بار. الەمدەگى كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى تاۋارلاردىڭ باعاسىن سالىستىرىپ وتىرادى. سوعان سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىكتىڭ قۇنى پارسى شىعاناعى ەلدەرىمەن شامالاس ەكەن. ماسەلەن پاستەرلەنگەن, تەتراپاكەتكە قۇيىلعان ءبىر ليتر ءسۇتتىڭ قۇنى بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە شامامەن 6,6 ديرحام ەكەن. بۇل – 800 تەڭگە شاماسىندا. توعىزىنشى تەرريتوريا دا بۇدان قالىسپايدى. ورتاشا ەسەپپەن تەتراپاكەتتەگى پاستەرلەنگەن ءسۇتتىڭ باعاسى شامامەن 770 تەڭگەنى قۇرايدى. تاعى دا ارابتارداي ءومىر سۇرەمىز دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. تەك, ءبارىن «قۇرتىپ تۇرعانى» جۇمساق قاپتاماداعى ءسۇت قانا. ولاردىڭ باعاسى ورتاشا ەسەپپەن 420 تەڭگەنىڭ ار جاق, بەر جاعى.
بۇدان بولەك, ەلىمىزدە ەت, جۇمىرتقا, كۇرىش, ماكارون, كارتوپ, پياز, ءسابىز سەكىلدى كۇندەلىكتى تۇتىناتىن تاۋارلاردىڭ دا باعاسى اراب ەلدەرىمەن شامالاس. ماسەلەن, كارتوپتىڭ قۇنى دۋبايدىڭ سۋپەرماركەتتەرىندە كيلوسىنا 250 تەڭگەدەن تۇر. پيازدىڭ باعاسى دا وسى دەڭگەيدە. قىزاناق 470 تەڭگە كولەمىندە. ال ەلىمىزدە ءدال قازىر كارتوپتى بازارلاردا 300 تەڭگەدەن ساتىپ جاتىر. پياز دا ءبىراز ۋاقىتتان بەرى 300 تەڭگەدەن تۇسپەي تۇر. قىزاناقتىڭ باعاسى جاز شىققان سوڭ عانا بەتى بەرى قاراپ, 450 تەڭگەگە دەيىن ارزاندادى. ايتپەسە, قىستىڭ كەزىندە ەكى مىڭ تەڭگەدەن اسىپ جىعىلعانىن كوزىمىز كورگەن. دەمەك, وسىنداي تاۋارلاردىڭ نارىقتاعى قۇنىنا قاراپ وتىرىپ, قازاقتار دا ارابتار سەكىلدى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
پاتەردى جالعا بەرۋ جاعىنان دا ارابتاردان قالىسپايمىز. ماسەلەن, ينتەرنەتتەگى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, مەككەدە ءبىر بولمەلى باسپانانى جالعا الۋ قۇنى 275 دوللاردان باستالادى. ياعني شامامەن 125 مىڭ تەڭگەنىڭ و جاق, بۇ جاعى. تەك ساۋد ارابياسىنىڭ استاناسى ەر-رياد پەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ باس شاھارىنىڭ ءبىرى دۋباي سەكىلدى قالالاردا عانا ءبىر بولمەلى پاتەردى جالعا الۋ قۇنى 250-300 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. مۇنى اتالعان شاھارلارعا تۋريستەردىڭ اعىلىپ كەلۋىمەن تۇسىندىرۋگە بولادى. ايتپەسە, بىلتىر رەسەي موبيليزاتسيا جاريالاپ, سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدەن قاپتاعان «قاشقىن» كەلگەندە ءبىزدىڭ ەلدە دە پاتەر اقىسى شارىقتاپ كەتكەنى ەسىمىزدە.
استانادا قازىردىڭ وزىندە ءبىر بولمەلى باسپانانى جالعا بەرۋ قۇنى ورتاشا ەسەپپەن 150 مىڭ تەڭگەگە جۋىقتايدى. ءيا, جاتاقحانا تيپتەس سالىنعان عيماراتتاردان 50 مىڭعا قۋىقتاي بولمەنى جالعا الۋعا بولادى. بىراق تولىققاندى پاتەردە ءبىر اي تۇرۋ ءۇشىن كەمىندە 100 مىڭ تەڭگەنى شىتىرلاتىپ ساناپ بەرۋگە تۋرا كەلەدى.
جوعارىدا كەلتىرگەن شاعىن تسيفرلارعا قاراپ-اق ەلىمىزدەگى باعا پارسى شىعاناعى ەلدەرىنەن ايتارلىقتاي ايىرماشىلىعى جوق ەكەنىن بايقاعان شىعارسىز. ەندەشە, ءبىز ارابتار سەكىلدى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز دەپ ايتۋعا تولىق قۇقىعىمىز بار. بۇدان بىلاي ولارعا قىزىعۋعا نەگىز جوق. قازبا بايلىعى مول ەل «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالايتىن زامانعا» جەتۋ ءۇشىن جالاقى مەن الەۋمەتتىك كومەكتىڭ قاي مولشەردە بولۋ كەرەگىن ىشتەي تۇسىنەدى. سول زامانعا جەتۋ ۇزاماسا دەپ تىلەيدى.
