پىكىرلەر
ءبىزدى ءبىر قۇتقارسا, مەيىرىم قۇتقارار. تاپ قازىر مەيىرىمگە ءزارۋمىز. الەمدەگى الىمجەتتىك وپەراتسيالارى تاپ وسى مەيىرىمنىڭ جوقتىعىنان, تاتۋ ديپلوماتيانى قۇپتاماعاندىقتان تۋىنداپ جاتىر. قوعام ىشىندە مەيىرىم كىمگە كورسەتىلۋى كەرەك؟ بارىنە. اناعا دا, ايەلگە دە, بالاعا دا, دوسقا دا, جولداسقا دا, ۇجىمداسقا دا. مەيىرىم سىزىعىنان اتتاپ كەتكەن ادامنىڭ تارتاتىنى تەك ازاپ. اينالا, تۋعان-تۋىستىڭ سەنەن مەيىرىم كورۋى – ءارى-بەرىدەن سوڭ زاڭدى نارسە. ال ءبىز ەلەپ-ەسكەرە قويمايتىن, ەلەۋسىز جۇرگەن ەڭبەك ادامدارىن ءبىر ۋاق ەسكە الىپ, ءبىر ۋاق قۋانتىپ قويۋ شە؟
13 جەلتوقسان, 2023
ادام ەسەيگەن سايىن بۇرىن وقىعان, كورگەن, تىڭداعان دۇنيەلەرىنە باسقا كوزبەن قاراپ, بۇرىن بايقاماعان قىرلارىن اڭعارا باستايتىن سياقتى.
11 جەلتوقسان, 2023
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كەشە جاريالانعان «ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعى ونىڭ بيىلعى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» جولداۋىندا العا قويىلعان ناقتى دا زور مىندەت – ەكونوميكامىزدىڭ تۇراقتى ءوسىمىن 6-7 پايىزعا جەتكىزۋ جانە 2029 جىلعا قاراي ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ كولەمىن 2 ەسە ۇلعايتۋ, ياعني 450 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋ تالابىنان تۋىنداعان قيسىندى دا ماڭىزدى قادام دەپ بىلەمىز.
10 جەلتوقسان, 2023
قازىرگى تاڭدا شارتاراپتى جاھاندىق جىلىنۋ ماسەلەسى الاڭداتىپ وتىرعانى بەلگىلى. وتكەن اپتادا قاتاردا بۇۇ-نىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى كەزەكتى ءسامميتى باستالدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋشىلار قانشا جەردەن دابىل قاققانىمەن, بيلىك تىزگىنىن ۇستاعاندار احۋالدى جاقسارتۋعا اسىعار ەمەس.
07 جەلتوقسان, 2023
جۋىقتا كوپتەن تانىس ءارى ۇنەمى جاقىن جۇرەتىن اۋىلداسىم جولىقتى. ادەتتەگىدەي اماندىق-ساۋلىقتان كەيىن تۇڭعىش قىزىن ۇزاتقانىن كوتەرىڭكى كوڭىل كۇيمەن جەتكىزدى. ءبىز دە قاراپ قالماي «بارعان جەرىندە باعى اشىلسىن!» دەدىك. راحمەتتەن كەيىن تانىسىم: «قۇدالارىم تەكتى تۇقىمنان», دەدى. ويلانىپ قالدىم. كۇدىگىمدى سەيىلتەيىن دەگەندەي اۋىلداسىم: «قۇدامنىڭ اكەسى ونەر قايراتكەرى ەكەن, ال قايىن اتاسى – حالىق ءارتىسى», دەدى. اتتارىن ايتتى. شىنىندا اسا تانىمال تۇلعالار, بىراق... «قۇداڭىز قازاقشا بىلە مە؟» دەپ سۇرادىم. ول باسىن شايقادى.
27 قاراشا, 2023
وتكەندە جاقىنى قايتىس بولعان ءبىر تانىسىمىزعا كوڭىل ايتۋعا جينالدىق. باعىتىمىزدى ءبىلۋ ءۇشىن جالما-جان حابارلاندىرۋداعى مەكەنجايعا ۇڭىلدىك. كوشەسى مەن ءنومىرى كورسەتىلگەننەن كەيىن «پالەن» مەيرامحاناسى, دەپ جازىلىپتى.
20 قاراشا, 2023
ءار قازاقتىڭ كىشكەنتايىنان ءبىر كورىنبەيتىن باسەكەلەسى بار. ول – «جۇرتتىڭ بالاسى». بالدىرعاننىڭ نامىسىن قامشىلاۋ ءۇشىن سول باقتالاسىنىڭ اتىن ايتساڭ جەتكىلىكتى. وسى بالا كۇنگى ادەتپەن كۇندەلىكتى ومىردە دە ءوزىمىزدى سىناۋ ءۇشىن وزگەنىڭ جەتىستىگىن مىسالعا كەلتىرىپ جاتاتىنىمىز راس. ماسەلەن, ءتىل ماسەلەسى قوزعالا قالسا, كوبىنە-كوپ «جۇرتتىڭ بالاسىنىڭ» ءرولىن ەۆرەيلەر سومدايدى. اتام زامانىندا ءولىپ قالعان تىلدەرىن اتوم زامانىندا قايتادان ءتىرىلتىپ العان دەپ جەر-كوككە سىيعىزباي ماقتاپ جۇرەمىز.
19 قاراشا, 2023
كەيدە كەشقۇرىم جاياۋلاتىپ «مەلومان» كىتاپ دۇكەنىنە بارامىن. جاستار كوپ جۇرەدى. ءيا, ءورىستىلدى جاستار. ءبىز دە جاڭا شىققان كىتاپتاردى كورۋگە, مۇقاباسى مەن ساپاسىن, بەزەندىرىلۋىن بايقاۋ ءۇشىن كىرەمىز. جاقسى كىتاپ كورسەك, ىشتەي قازاقشا كىتاپتار دا وسىنداي فورماتتا, ساپالى شىقسا دەپ قىزىعاسىڭ. ەندى ءبىر ويىڭ, كىتاپ شىعارۋعا كەرەكتى ەڭ باستى دەتال – قاعاز وندىرمەيتىن ەلدە باسپا سالاسى قارقىندى دامي قويار ما ەكەن دەيدى. ءسويتىپ تۇرعاندا قازاقشا كىتاپتاردىڭ سورەسىنە جاقىندايسىڭ: سول اباي, سول بەيىمبەت, سول اۋەزوۆ... سىرت كوزگە بۇگىنگى ادەبيەت وتكەن داۋىردەگى كلاسسيكتەرمەن توقتاپ قالعانداي كورىنەدى (ونىڭ ءوزى وقىلمايدى). جاڭا زامان ادەبيەتى جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان قوعام كىتاپ وقىمايدى دەگەن – جاڭساق تۇسىنىك. وقيدى. بىراق قازاق ادەبيەتىن ەمەس.
15 قاراشا, 2023
قازىر قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان تاقىرىپتىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى بولعان قۋاندىق بيشىمباەۆتىڭ ۇستىنەن «ادام ءولتىرۋ» بابىمەن قوزعالعان قىلمىستىق ءىس. جۇرتشىلىق ەكس-شەنەۋنىكتىڭ ايەلى سالتانات نۇكەنوۆا-نىڭ ولىمىنە قاتىستى ءىستىڭ ءار ساتىسىن ءجىتى باقىلاپ وتىر. نەگە؟ ماسەلە بيشىمباەۆتىڭ «بەلگىلى تۇلعا» بولعاندىعىندا عانا ەمەس, قىلمىستىڭ اسقان قاتىگەزدىكپەن جاسالعانىندا دا جاتىر.
14 قاراشا, 2023
مەدياكەڭىستىكتەگى ءباسىمىز قانداي؟
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ مەدياكەڭىستىگىندە ىقپالدى ءارى ءمان-ماڭىزى جوعارى كونتەنت قالىپتاستىرۋ اسا قاجەت. سوندىقتان سالانىڭ باعدار-پايىمى, نەگىزگى ۇستانىمى جۇيەلەنۋگە ءتيىس. بۇل تۋرالى ءاردايىم ءسوز قوزعالىپ جۇرگەنىمەن قانداي دا ءبىر ءىس-قيمىل بايقالمايدى. ارينە, اتالعان باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتۋى دا مۇمكىن, بىراق ونىڭ اسەرى قوعامدا سەزىلمەيدى.
12 قاراشا, 2023
قازاق حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىندا وتە ەرتەدەن قالىپتاسقان اسا ءبىر قۇندى قاسيەتى – قوناقجايلىعى. ۇلتىمىزدىڭ وسى ءبىر ءداستۇرى حاقىندا ەتنوگراف-ارحەولوگ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى حالەل ارعىنباەۆ «قازاقتىڭ وتباسىلىق داستۇرلەرى» اتتى عىلىمي-تانىمدىق مونوگرافياسىندا: «قازاق وتباسىنا ءتان ەرەكشە ابزال قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرى – ەجەلدەن بەرى كەلە جاتقان قوناقجايلىعى. قازاق ءۇشىن قوناقتىڭ تانىس بولۋى, تەڭدەس بولۋى شارت ەمەس, ءاربىر جولاۋشى-قوناق قونعان ۇيىنە «بولىنبەگەن ەنشىم بار» دەپ قوناقاسىسىن تالاپ ەتەدى», دەپ جازىپتى.
09 قاراشا, 2023
قاسىم امانجولوۆ «كوپ تۋسا قازاق ءدال سىزدەي قىزدى...» دەپ جىرعا قوسقان انا ءتىلىمىزدىڭ ابىز اناسى, اكادەميك رابيعا سىزدىقوۆادان سۇحبات الۋ قاي تىلشىگە دە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىن ەدى. اكادەميكپەن سۇحبات تىڭعىلىقتى ازىرلىكتى قاجەت ەتەتىن. كىتاپحاناعا بارىپ, ەڭبەكتەرىمەن تانىسىپ, كەيىپكەر بولمىسىن اشۋدىڭ بار قىرىن زەرتتەپ بارىپ, جۇرەكسىنە تۇرىپ تەلەفون شالار ەدىك.
08 قاراشا, 2023
حالقىمىزدا جيەن ۇعىمىنا قاتىستى ماعىناسى ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى كەلەتىن ناقىلدار بار. «جيەن ەل بولماس, جەلكە اس بولماس» دەگەن اعايىنعا «جيەن نەگە ەل بولماسىن, مالى بولسا, جەلكە نەگە اس بولماسىن مايلى بولسا؟» دەگەن قارسى ءۋاج ايتىلعانى ءمالىم. بۇعان قوسا, «جىگىتتىڭ جاقسى بولماعى – ناعاشىدان, ءۇيدىڭ جاقسى بولماعى – اعاشىنان» دەگەن الميساقتان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان ءسوز دە بار.
07 قاراشا, 2023
قوعام اۋىسقان سايىن قۇندىلىقتار دا وزگەرەتىنى ءمالىم. ءار زامانداعى جاڭالىقتار مەن يگىلىكتەر دە ادامعا ءارتۇرلى اسەر ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءومىر ءسۇرۋ جەڭىل دەيمىز. جاھاندانعان الەم. بەيبىتشىلىك زامان. سمارتفوندى قوعام. قولجەتىمدى اقپارات. كوپتەگەن مۇمكىندىك. ايعا ۇشامىن دەسەڭىز دە – قالاۋىڭىز. بۇرىنعىداي حات تانىمايتىن قاراڭعى قازاق جوقتىڭ قاسى. سويتە تۇرا بۇگىندە, سالىستىرمالى تۇردە الساق, گازەت-جۋرنال, كىتاپ وقيتىن ادام از. تەاترعا باراتىن كورەرمەن كوپ ەمەس. زاماننىڭ قيىن كەزىندە ءار ۇيگە گازەت كەلەتىن, جاستار كىتاپ وقىپ جارىساتىن دەسەدى. قىز بەن جىگىت قول ۇستاسىپ, تەاترعا اسىعاتىن دەپ جاتادى. ال بۇگىنگىدەي تاۋەلسىز ءارى ءبارى قولجەتىمدى ۋاقىتتا رۋحاني قۇلدىراۋ بەلەڭ العانى – ۇلكەن پارادوكس.
06 قاراشا, 2023
كادرلىق اۋىس-ءتۇيىس, قارجىلىق, ساياسي سەبەپتەرگە بايلانىستى ۇكىمەتتە ءتۇرلى وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتادى. جاڭا مينيسترلىكتەر قۇرىلادى, قوسىلادى, ءتىپتى جابىلىپ قالعاندارى دا بار. ماسەلەن, كەڭەس وكىمەتىنىڭ تۇسىندا قۇرىلىس ماتەريالدارى مينيسترلىگى بولعان. وسىناۋ مينيسترلىك قازىرگى تمد كەڭىستىگىنىڭ شارتارابىندا ءجۇرىپ جاتقان اۋقىمى وراسان قۇرىلىس نىساندارىنا ماتەريالداردىڭ ءوندىرىلۋىن, جەتكىزىلۋىن, اسىرەسە ساپاسىن قاتاڭ قاداعالاپ, ءىسىن جۇرگىزىپ وتىرعان. بەرتىندە وسى مينيسترلىكتى قايتا قۇرۋ تۋرالى ماسەلە قاۋزاعان ماتەريالدار دا جازىپپىز. البەتتە, بۇل – باسى بولەك اڭگىمە.
05 قاراشا, 2023
«سابىرباي-اۋ, ساعان نە بولعان؟»
جاقىندا ساياباقتاردىڭ بىرىندە 4 جاسار ۇلىم ەكەۋمىز سەرۋەندەپ جۇردىك. ونىڭ اڭگىمەسى تاۋسىلعان با, سۇرامايتىندى سۇرايدى. شاپپا-شاپ جاۋاپ تاۋىپ تۇرۋدىڭ ءوزى – ءتاۋىر جەتىستىك. قاسىمىزدان اياڭداپ ءوتىپ بارا جاتقان ەگدە تارتقان ەر مەن ايەل ءبىز جاققا تاڭىرقاي كوز سالىپ, ءسال ايالدادى دا, قايتا ءجۇردى. سوسىن قايتا توقتادى.
02 قاراشا, 2023
«ايەل كوكتەن تۇسكەن جوق, ول – ەركەكتىڭ بالاسى, ەركەك جەردەن شىققان جوق, ايەل – ونىڭ اناسى» دەمەكشى, ەر مەن ايەل جۇپ بولىپ ءومىر ءسۇرۋى تابيعي زاڭدىلىق. اتاقتى جىراۋ مايلىقوجا بابامىز: «جاقسى ايەل جىگىتتىڭ جاقسى قىلار جامانىن, ۇشقىر قىلار شابانىن, جامان ايەل جىگىتتىڭ تار قىلادى زامانىن, تايدىرادى تابانىن» دەگەن ەكەن. سول سياقتى اتام قازاق: «جاقسى ايەل – ىرىس, جامان ايەل – ۇرىس» دەپ بەكەر ايتپاعان. ايەلى ەرىن سىيلاپ, باعىنا بىلسە عانا ۇرىس-كەرىسسىز باقىتتى وتباسىنىڭ كەلبەتى قالىپتاسادى.
31 قازان, 2023
ءبىر ايدىڭ ءجۇزى بولدى, «Egemen Qazaqstan» مەن «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتتەرى وقىرمانعا ەل ەگەمەندىگى جاريالانعان كەزەڭنىڭ ەستەلىكتەرىن, وسىعان بايلانىستى تانىمدىق ماتەريالداردى ۇسىنىپ كەلەدى. ساياسي ۇدەرىسكە قاتىسقان اعا تولقىن, وتكەن مەن بۇگىنگە كوز سالعان جاڭا بۋىن رەسپۋبليكا كۇنىن ۇلت قۇندىلىقتارى اياسىندا بايىپتاي باستادى.
24 قازان, 2023
ەلوردا تورىندە Digital Bridge 2023 حالىقارالىق فورۋمى ءوتتى. ىلكىمدى ءىس-شاراعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءوزى قاتىستى. جيىننىڭ اۋقىمىن سودان-اق باعامداۋعا بولادى. فورۋمعا شارتاراپتىڭ 30 ەلىنەن 300-گە جۋىق كومپانيانىڭ وكىلدەرى ات باسىن بۇرىپتى. الايدا استانادا دۇركىرەتىپ جيىن وتكىزگەنمەن, اقپاراتتىق تەحنولوگيا سالاسىنداعى كەمشىلىك باستان اسادى.
15 قازان, 2023
امان-ەسەن جەڭىلدەپ, بوسانۋدان كەيىنگى بولىمگە اۋىسقان كەزىم. ءبىر بولمەدە ءۇش ايەل جاتقانبىز. توردەگى توسەكتىڭ جانىندا بالا ارباسى جوق ەكەن. بالا ارباسى جوق ايەل دەزينفەكتسيا جاسايتىن مامانداي بۇركەنە كيىنىپ, ءبىر جاققا كەتتى.
03 قازان, 2023
