پىكىرلەر
ءتۇرلى ومىرلىك جاعدايدا ءتورت الاياقپەن سويلەسۋگە تۋرا كەلدى. مۇمكىن مەنى بۇدان دا باسقا بىرنەشە الاياق الداۋعا تىرىسقان شىعار. ايتەۋىر ەستە قالعانى – سول ءتورت الاياقتىق. جاقىندا ۋچاسكەلىك پوليتسەي WhatsApp الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاتەر يەلەرىنىڭ كووپەراتيۆى قۇرعان چاتقا ءتۇرلى جازۋلارى بار كارتينالار جىبەردى. ۇڭىلسەك, الاياقتاردان اباي بولۋدى مەڭزەگەن قۇلاقتاندىرۋ ەكەن. اقپاراتتى وقىعاندا, «ماسساعان, مىناداي حاتتى مەن دە الدىم عوي» دەپ تاڭعالدىم.
03 قاڭتار, 2024
قازاق ءتىلى ءبىر ەسىكتى اشسا, اعىلشىن ءتىلى مىڭ ەسىكتى اشادى. الەم دامۋىنىڭ كىلتىنە اينالعان امبەباپ تىلگە اعىپ تۇرعان ادامداردىڭ قاتارى ارتىپ كەلە جاتقان كەزەڭدە, اعىلشىن ءتىلىن بىلگەنىڭمەن, ءتىرى جاندى تاڭعالدىرا المايسىڭ. ۋاقىتتىڭ اعىنىنا ىلەسكىسى كەلگەن ادام اعىلشىن ءتىلىن ءوزى-اق مەڭگەرىپ جاتىر.
02 قاڭتار, 2024
تىرنەكتەپ جيعان-تەرگەن دۇنيە – وبەكتەپ تاپقان-باققان بالا-شاعانىڭ قامى. سولاردىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن بەينەتكەش اتا-انا ەشتەڭەدەن دە ايانىپ قالمايدى. «ەرتەڭ راقاتتى وسى بالالاردان كورەمىز» دەيتىن اياۋلى ءۇمىتتىڭ ءوزى تاۋ قوپارارداي الاپات كۇش بەرەدى. ءجيى ايتىلاتىن «بالا – ەڭ ۇلكەن كاپيتال» ءتامسىلىنىڭ ءمانى دە وسىندا جاتىر.
28 جەلتوقسان, 2023
حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) رەسەي سپورتشىلارىنا كەلەسى جىلى پاريجدە الاۋى تۇتاناتىن XXXIII جازعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىسۋعا رۇقسات بەرگەنىمەن, ولارعا بىرقاتار قاتاڭ شەكتەۋ قويىپ وتىر. ناقتىلاي ايتساق, تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا كورشىلەرىمىز بەيتاراپ كوماندا رەتىندە ونەر كورسەتەدى. ياعني فرانتسيانىڭ باس شاھارىندا رەسەيلىكتەرگە مەملەكەتتىك رامىزدەرىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. تىپتەن سول ەلدىڭ ساڭلاقتارى جەڭىسكە جەتكەن جاعدايدىڭ وزىندە اتالعان ەلدىڭ ءانۇرانى شىرقالمايدى, تۋى كوكتە جەلبىرەمەيدى. ءدال وسىنداي تالاپ بەلارۋسكە دە قويىلىپ وتىر.
26 جەلتوقسان, 2023
ءبىر ءسات كۇيبەڭ تىرلىكتەن ارىلىپ, ميداعى مىڭ-سان ويدان الىستاپ, ءسال توقتاپ, تىنىشتىق تاۋىپ اينالاڭا قاراساڭ, ءومىردىڭ قالاي ءوتىپ جاتقانىن كورەسىڭ. زىمىراپ جاتقان ۋاقىت. سول ۋاقىتپەن جارىسىپ, جەتە الماسىن بىلسە دە قۇلشىنا قۋىپ بارا جاتقان ادامدار. ەشكىمنىڭ ارتىق ۋاقىتى جوق – ءبارى ءبىر جاققا, ياكي ءبىر ماقساتقا جەتۋگە اسىعادى. الەۋمەتتىك جەلىنى بايقاساق تا جاي جۇرگەن ادام كورمەيسىڭ: ءبارى بىردەڭە ىزدەپ ءجۇر – باقىت, بايلىق, تىنىشتىق, ۇيلەسىم, بالكي, ءوزىن. قازىر ءوزى سونداي زامان بولدى ما, ەشكىم تىنىش, قاراپايىم ءومىر سۇرگىسى كەلمەيدى ەكەن. ەشكىم ءوز ومىرىنە ريزا ەمەس: ءبارى بىردەڭە وزگەرتكىسى كەلەدى, ءبارى ءبارىن باسىنان باستاعىسى كەلەدى, ءبارى باسقا ادام بولعىسى كەلەدى.
24 جەلتوقسان, 2023
ازاتتىق – ءبىز ءۇشىن اسىل ۇعىم. ونىڭ ءمانى دە, تاعىلىمى دا تەرەڭ. 32 جىلدا تاۋەلسىزدىك تۋرالى جازباعان قالامگەر, تولعاماعان ونەر ادامى, بايىپتاماعان قايراتكەر كەمدە-كەم شىعار. بۇل – اسا تابيعي ۇدەرىس. قۇددى جاراتىلىستىڭ ۇيلەسىمىندەي, كەمدى تولتىرعانداي, ۇزىلگەندى جالعاعانداي قۇبىلىس. اڭسار, ارمان, ارقاۋ ولەڭگە دە, ومىرلىك ەستەلىككە دە تۇسەدى. ءاليحان بوكەيحان «جانعا حاس جۇرەك ءتىلى, سەزىم ءتىلى, كۇي ءتىلى ...ادام جانى وسى تىلمەن سويلەيدى» دەۋشى ەدى عوي. بوستاندىقتىڭ اق تاڭى ءدال سولاي جۇرەك, سەزىم ءۇنىن جەتكىزدى. الاش كوشباسشىسى: «جۇيرىك, قىران كۇشىن قيانعا سالسا, جۇرت ماقساتىن ورنىنا اپارسا, مۇنان ارتىق نە باقىت بار؟» دەپ, زامانداستارىنا جانە ۇرپاققا وي سالادى.
16 جەلتوقسان, 2023
قازiر دۇنيەدە بولىپ جاتقان قىلمىس اتاۋلىنىڭ نەگiزi – iشiمدiك پەن ەسىرتكىدەن. ستاتيستيكا: «اباقتىداعىلاردىڭ 60-70 پايىزى ءتۇرلى ىشىمدىك پايدالانۋدىڭ كەسىرىنەن جازا جۇكتەگەندەر» دەيدى. ونىڭ سىرتىندا دامىعان مەديتسينا iشiمدiكتiڭ بۇدان دا باسقا زياندىلىعىن عىلىمي نەگiزدە دالەلدەۋدە. وسىلاردىڭ ىشىندە ەڭ قاتەرلىسى – الكوگولدىك سۋسىندار ەر مەن ايەل بويىنداعى ۇرىق كلەتكالارىن زاقىمدايتىندىعى.
14 جەلتوقسان, 2023
ءبىزدى ءبىر قۇتقارسا, مەيىرىم قۇتقارار. تاپ قازىر مەيىرىمگە ءزارۋمىز. الەمدەگى الىمجەتتىك وپەراتسيالارى تاپ وسى مەيىرىمنىڭ جوقتىعىنان, تاتۋ ديپلوماتيانى قۇپتاماعاندىقتان تۋىنداپ جاتىر. قوعام ىشىندە مەيىرىم كىمگە كورسەتىلۋى كەرەك؟ بارىنە. اناعا دا, ايەلگە دە, بالاعا دا, دوسقا دا, جولداسقا دا, ۇجىمداسقا دا. مەيىرىم سىزىعىنان اتتاپ كەتكەن ادامنىڭ تارتاتىنى تەك ازاپ. اينالا, تۋعان-تۋىستىڭ سەنەن مەيىرىم كورۋى – ءارى-بەرىدەن سوڭ زاڭدى نارسە. ال ءبىز ەلەپ-ەسكەرە قويمايتىن, ەلەۋسىز جۇرگەن ەڭبەك ادامدارىن ءبىر ۋاق ەسكە الىپ, ءبىر ۋاق قۋانتىپ قويۋ شە؟
13 جەلتوقسان, 2023
ادام ەسەيگەن سايىن بۇرىن وقىعان, كورگەن, تىڭداعان دۇنيەلەرىنە باسقا كوزبەن قاراپ, بۇرىن بايقاماعان قىرلارىن اڭعارا باستايتىن سياقتى.
11 جەلتوقسان, 2023
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كەشە جاريالانعان «ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ جونىندەگى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعى ونىڭ بيىلعى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» جولداۋىندا العا قويىلعان ناقتى دا زور مىندەت – ەكونوميكامىزدىڭ تۇراقتى ءوسىمىن 6-7 پايىزعا جەتكىزۋ جانە 2029 جىلعا قاراي ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ كولەمىن 2 ەسە ۇلعايتۋ, ياعني 450 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋ تالابىنان تۋىنداعان قيسىندى دا ماڭىزدى قادام دەپ بىلەمىز.
10 جەلتوقسان, 2023
قازىرگى تاڭدا شارتاراپتى جاھاندىق جىلىنۋ ماسەلەسى الاڭداتىپ وتىرعانى بەلگىلى. وتكەن اپتادا قاتاردا بۇۇ-نىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى كەزەكتى ءسامميتى باستالدى. قورشاعان ورتانى قورعاۋشىلار قانشا جەردەن دابىل قاققانىمەن, بيلىك تىزگىنىن ۇستاعاندار احۋالدى جاقسارتۋعا اسىعار ەمەس.
07 جەلتوقسان, 2023
جۋىقتا كوپتەن تانىس ءارى ۇنەمى جاقىن جۇرەتىن اۋىلداسىم جولىقتى. ادەتتەگىدەي اماندىق-ساۋلىقتان كەيىن تۇڭعىش قىزىن ۇزاتقانىن كوتەرىڭكى كوڭىل كۇيمەن جەتكىزدى. ءبىز دە قاراپ قالماي «بارعان جەرىندە باعى اشىلسىن!» دەدىك. راحمەتتەن كەيىن تانىسىم: «قۇدالارىم تەكتى تۇقىمنان», دەدى. ويلانىپ قالدىم. كۇدىگىمدى سەيىلتەيىن دەگەندەي اۋىلداسىم: «قۇدامنىڭ اكەسى ونەر قايراتكەرى ەكەن, ال قايىن اتاسى – حالىق ءارتىسى», دەدى. اتتارىن ايتتى. شىنىندا اسا تانىمال تۇلعالار, بىراق... «قۇداڭىز قازاقشا بىلە مە؟» دەپ سۇرادىم. ول باسىن شايقادى.
27 قاراشا, 2023
وتكەندە جاقىنى قايتىس بولعان ءبىر تانىسىمىزعا كوڭىل ايتۋعا جينالدىق. باعىتىمىزدى ءبىلۋ ءۇشىن جالما-جان حابارلاندىرۋداعى مەكەنجايعا ۇڭىلدىك. كوشەسى مەن ءنومىرى كورسەتىلگەننەن كەيىن «پالەن» مەيرامحاناسى, دەپ جازىلىپتى.
20 قاراشا, 2023
ءار قازاقتىڭ كىشكەنتايىنان ءبىر كورىنبەيتىن باسەكەلەسى بار. ول – «جۇرتتىڭ بالاسى». بالدىرعاننىڭ نامىسىن قامشىلاۋ ءۇشىن سول باقتالاسىنىڭ اتىن ايتساڭ جەتكىلىكتى. وسى بالا كۇنگى ادەتپەن كۇندەلىكتى ومىردە دە ءوزىمىزدى سىناۋ ءۇشىن وزگەنىڭ جەتىستىگىن مىسالعا كەلتىرىپ جاتاتىنىمىز راس. ماسەلەن, ءتىل ماسەلەسى قوزعالا قالسا, كوبىنە-كوپ «جۇرتتىڭ بالاسىنىڭ» ءرولىن ەۆرەيلەر سومدايدى. اتام زامانىندا ءولىپ قالعان تىلدەرىن اتوم زامانىندا قايتادان ءتىرىلتىپ العان دەپ جەر-كوككە سىيعىزباي ماقتاپ جۇرەمىز.
19 قاراشا, 2023
كەيدە كەشقۇرىم جاياۋلاتىپ «مەلومان» كىتاپ دۇكەنىنە بارامىن. جاستار كوپ جۇرەدى. ءيا, ءورىستىلدى جاستار. ءبىز دە جاڭا شىققان كىتاپتاردى كورۋگە, مۇقاباسى مەن ساپاسىن, بەزەندىرىلۋىن بايقاۋ ءۇشىن كىرەمىز. جاقسى كىتاپ كورسەك, ىشتەي قازاقشا كىتاپتار دا وسىنداي فورماتتا, ساپالى شىقسا دەپ قىزىعاسىڭ. ەندى ءبىر ويىڭ, كىتاپ شىعارۋعا كەرەكتى ەڭ باستى دەتال – قاعاز وندىرمەيتىن ەلدە باسپا سالاسى قارقىندى دامي قويار ما ەكەن دەيدى. ءسويتىپ تۇرعاندا قازاقشا كىتاپتاردىڭ سورەسىنە جاقىندايسىڭ: سول اباي, سول بەيىمبەت, سول اۋەزوۆ... سىرت كوزگە بۇگىنگى ادەبيەت وتكەن داۋىردەگى كلاسسيكتەرمەن توقتاپ قالعانداي كورىنەدى (ونىڭ ءوزى وقىلمايدى). جاڭا زامان ادەبيەتى جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان قوعام كىتاپ وقىمايدى دەگەن – جاڭساق تۇسىنىك. وقيدى. بىراق قازاق ادەبيەتىن ەمەس.
15 قاراشا, 2023
قازىر قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتقان تاقىرىپتىڭ ءبىرى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى بولعان قۋاندىق بيشىمباەۆتىڭ ۇستىنەن «ادام ءولتىرۋ» بابىمەن قوزعالعان قىلمىستىق ءىس. جۇرتشىلىق ەكس-شەنەۋنىكتىڭ ايەلى سالتانات نۇكەنوۆا-نىڭ ولىمىنە قاتىستى ءىستىڭ ءار ساتىسىن ءجىتى باقىلاپ وتىر. نەگە؟ ماسەلە بيشىمباەۆتىڭ «بەلگىلى تۇلعا» بولعاندىعىندا عانا ەمەس, قىلمىستىڭ اسقان قاتىگەزدىكپەن جاسالعانىندا دا جاتىر.
14 قاراشا, 2023
مەدياكەڭىستىكتەگى ءباسىمىز قانداي؟
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ مەدياكەڭىستىگىندە ىقپالدى ءارى ءمان-ماڭىزى جوعارى كونتەنت قالىپتاستىرۋ اسا قاجەت. سوندىقتان سالانىڭ باعدار-پايىمى, نەگىزگى ۇستانىمى جۇيەلەنۋگە ءتيىس. بۇل تۋرالى ءاردايىم ءسوز قوزعالىپ جۇرگەنىمەن قانداي دا ءبىر ءىس-قيمىل بايقالمايدى. ارينە, اتالعان باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتۋى دا مۇمكىن, بىراق ونىڭ اسەرى قوعامدا سەزىلمەيدى.
12 قاراشا, 2023
قازاق حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىندا وتە ەرتەدەن قالىپتاسقان اسا ءبىر قۇندى قاسيەتى – قوناقجايلىعى. ۇلتىمىزدىڭ وسى ءبىر ءداستۇرى حاقىندا ەتنوگراف-ارحەولوگ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى حالەل ارعىنباەۆ «قازاقتىڭ وتباسىلىق داستۇرلەرى» اتتى عىلىمي-تانىمدىق مونوگرافياسىندا: «قازاق وتباسىنا ءتان ەرەكشە ابزال قاسيەتتەرىنىڭ ءبىرى – ەجەلدەن بەرى كەلە جاتقان قوناقجايلىعى. قازاق ءۇشىن قوناقتىڭ تانىس بولۋى, تەڭدەس بولۋى شارت ەمەس, ءاربىر جولاۋشى-قوناق قونعان ۇيىنە «بولىنبەگەن ەنشىم بار» دەپ قوناقاسىسىن تالاپ ەتەدى», دەپ جازىپتى.
09 قاراشا, 2023
قاسىم امانجولوۆ «كوپ تۋسا قازاق ءدال سىزدەي قىزدى...» دەپ جىرعا قوسقان انا ءتىلىمىزدىڭ ابىز اناسى, اكادەميك رابيعا سىزدىقوۆادان سۇحبات الۋ قاي تىلشىگە دە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىن ەدى. اكادەميكپەن سۇحبات تىڭعىلىقتى ازىرلىكتى قاجەت ەتەتىن. كىتاپحاناعا بارىپ, ەڭبەكتەرىمەن تانىسىپ, كەيىپكەر بولمىسىن اشۋدىڭ بار قىرىن زەرتتەپ بارىپ, جۇرەكسىنە تۇرىپ تەلەفون شالار ەدىك.
08 قاراشا, 2023
حالقىمىزدا جيەن ۇعىمىنا قاتىستى ماعىناسى ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى كەلەتىن ناقىلدار بار. «جيەن ەل بولماس, جەلكە اس بولماس» دەگەن اعايىنعا «جيەن نەگە ەل بولماسىن, مالى بولسا, جەلكە نەگە اس بولماسىن مايلى بولسا؟» دەگەن قارسى ءۋاج ايتىلعانى ءمالىم. بۇعان قوسا, «جىگىتتىڭ جاقسى بولماعى – ناعاشىدان, ءۇيدىڭ جاقسى بولماعى – اعاشىنان» دەگەن الميساقتان بەرى ايتىلىپ كەلە جاتقان ءسوز دە بار.
07 قاراشا, 2023
