ساياساتتىڭ سالقىنى

دەسەك تە وسى شەكتەۋلەرگە الەمنىڭ بىر­قاتار مەملەكەتى قاناعاتتانباي وتىر. قا­زىرگى كەزدە ولار حوك-قا ءوز نارازىلىعىن ءبىل­دىرىپ جاتىر. ماسەلەن, رەسەيدى باسقىنشى دەپ ايىپ­تاپ وتىرعان ۋكراينا اتالعان ەلدى وليم­پيا ويىندارىنان مۇلدە شەتتەتۋ قاجەتتىگىن العا تارتادى. جۋىردا جاستار ءىسى مەن سپورت ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ماتۆەي بيدنىي باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا حوك-تىڭ تاراپىنان رەسەيگە «تىم جەڭىل» جازا قولدانىلعانىنا وكىنىش ءبىلدىردى. كيەۆتىڭ ۇستانىمىن ەڭ ءبىرىنشى بولىپ لاتۆيا قولدادى. اتالعان مەملەكەتتىڭ پرەزيدەنتى ەدگارس رينكەۆيچستىڭ پىكىرى دە وسىعان سايادى. وسىنداي ۇستانىمدى بال­تىق جاعالاۋىنداعى ليتۆا مەن ەستونيا, باسقا دا بىرقاتار مەملەكەت قولداپ وتىر. بىراق ەندى حوك-تىڭ شە­شىمىن وزگەرتە قويمايتىنى انىق.

جالپى, جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ تاريحىندا جوعارىداعىداي وقيعالار ارا-تۇرا ورىن العان. ماسەلەن, ءى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستى باستاعان گەرمانيا مەن ونىڭ وداقتاستارى – اۋستريا, ماجارستان, بولگاريا جانە تۇركيا 1920 جىلى انتۆەرپەندە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنان شەتتەتىلدى. كسرو-عا دا سونداي شەكتەۋ قويىلدى. ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ وتىن ءورشىتىپ, اقىرىندا كۇيرەي جەڭىلگەن گەرمانيا مەن جاپونيا 1948 جىلى لوندونداعى ويىنداردان شەتتەتىلىپ قانا قويماي, حوك-تىڭ قاتارىنان شىعارىلدى.

1956 جىلى مەلبۋرن وليمپياداسىنا تايپەيدىڭ قاتىسۋىنا رۇقسات بەرىلگەنىنە نارازى بولعان قىتاي جاسىل قۇرلىققا ساپار شەگۋدەن ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتتى. جو­عارىداعى جاعدايدى جەلەۋ ەتكەن قىتاي ەلىنىڭ وكىلدەرى 1960, 1964, 1968, 1972 جىل­دارداعى جارىستاردا دا بوي كورسەتپەدى. جالپى, اۋسترالياداعى وليمپياداعا تاعى جەتى مەملەكەتتىڭ سپورتتىق دەلەگاتسيالارى كەلگەن جوق. اتاپ ايتساق, مىسىر, يراك جانە ليۆان سۋەتس قاقتىعىسىنا بايلانىستى وسىنداي قادامعا باردى. سول كەزدە ۇلىبريتانيا, فرانتسيا جانە يزرايل اسكەرلەرى مى­سىر مەنشىگىندەگى سيناي تۇبەگىن باسىپ العان ەدى. ال شۆەيتساريا, يسپانيا, نيدەر­لاند جانە ليحتەنشتەين كەڭەس وداعى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ماجارستانداعى تولقۋدى باسىپ-جانشىپ, بەيبىت تۇرعىنداردى قى­ناداي قىرعانىن ايىپتادى.

1964 جىلى توكيودا جالاۋى جەلبىرەگەن جارىسقا وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى (وار), يندونەزيا, سولتۇستىك كورەيانىڭ سپورت­شىلارى كەلمەدى. ول جەردە دە ءتۇرلى ساياسي جانە ناسىلدىك ماسەلە تۋىندادى. 1976 جىلى مونرەالعا افريكانىڭ 20 مەم­لەكەتى بارمادى. ولار جاڭا زە­لان­ديانىڭ وليمپيادادا ونەر كورسەتۋىنە قارسى بولدى. سەبەبى ارالدىقتار سونىڭ ال­دىندا عانا اپارتەيد رەجىمى بەلەڭ العان وار-عا وزدەرىنىڭ رەگبيشىلەر كومانداسىن جىبەرىپ, بىرنەشە جولداستىق كەزدەسۋ وتكىزدى. قارا قۇرلىق وكىلدەرىن يراك پەن گايانا دا قولدادى.

1979 جىلى كسرو اسكەرى اۋعانستانعا باسا-كوكتەپ كىرىپ, سول ەلدە كوممۋنيستىك رەجىم ورناتقانى بەلگىلى. كەڭەس وداعىنىڭ باسقىنشىلىق ارەكەتىن ايىپتاعان اقش باستاعان بارلىعى 65 مەملەكەت 1980 جىلى ماسكەۋدە الاۋى تۇتانعان وليم­پيا وي­ىندارىنا بويكوت جاريالادى. 1984 جىلعى بايراقتى باسەكە لوس-اندجەلەستە ۇيىم­داستىرىلدى. وعان كسرو باستاعان سوتسياليستىك باعىتتاعى بىرنەشە ەل قاتىسقان جوق. 1988 جىلى سەۋلگە سولتۇستىك كورەيا قۇراماسى كەلمەدى. بۇل باۋىرلاس قوس مەملە­كەتتىڭ اراسىنداعى ۇزاق جىلعى كيكىلجىڭنىڭ سالدارى ەدى. ولاردى كۋبا مەن ەفيوپيا قولدادى.

1992 جىلى بارسەلوناداعى باسەكەدە بۇ­رىندارى كسرو قۇرامىندا بولعان 12 مەملەكەتتەن (بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىنەن باسقالارى) بولەك, يۋگوسلاۆيا مەن ماكەدونيا حوك تۋى استىندا ونەر كورسەتتى. 2016 جىلى ريو-دە-جانەيرودا وڭتۇستىك سۋدان, كۋۆەيت, سيريا, كونگو جانە ەفيوپيا قۇرا­مالارى بوسقىندار كومانداسى رەتىندە كۇش سىناستى.

وسىلايشا, ساياساتتىڭ سالقىنى سپورتقا ءتيىپ جاتىر. بۇل جاعداي بۇرىن دا بولعان, قازىر دە سولاي. ال سودان كەيىن «سپورت ساياساتتان تىس» دەپ ايتىپ كورىڭىز...