سودان بەرى دە تالاي ۋاقىت ءوتىپ, نەكە بۇزا سالۋ تاڭسىق بولۋدان قالعان كەزەڭدە بىرنەشە اجىراسۋ ويدان شىعار ەمەس. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن الپىسقا تولايىن دەپ وتىرعان اعامىز اجىراساتىنىن, باسقا امالى قالماعانىن تەلەفونمەن اماناتتاپ جىبەرگەندە, الدىمەن سوناۋ سانا تۇكپىرىندە ۇمىت بولا باستاعان وقيعا ەسكە ءتۇسىپ ەدى.
– كوكە-اۋ, الدىمىزدا جول كورسەتىپ, اقىل ايتاتىن جاسقا جەتكەندە اشۋىڭىزدى باسىڭىز. سابىرعا كەلىڭىز, – دەپ بىلەتىن باسۋىمىزدى ايتىپ, ءتىپتى باسقا شارۋانى جيىستىرىپ, ەلگە بارىپ, ول كىسىنى جەڭگەمىزبەن تاتۋلاستىرماق بولعان ارەكەتتەن تۇك شىعارا الماي, قايتىپ كەلگەنىمىز بار.
اعا-جەڭگەمىزدى الپىسقا كەلگەندە اجىراستىرىپ تىنعان – كرەديت دەگەن كەساپات بولاتىن. كوكەمىزدىڭ ۇيىندەگى كىسى بالا-شاعاسىمەن قوسىلىپ, بىرەۋىن ايتىپ, بىرەۋىن ايتپاي, نەسيە الۋعا ابدەن ءۇيىر ەدى. وزدەرىنىڭ «نەسيە تاريحتارى» قۇرىعاننان كەيىن اعامىزدىڭ دا اتىنان الۋعا كوشكەن. ءبىر تاڭعالارلىعى, جەڭگەمىز العان نەسيەلەرىن نەگە جۇمساعانىن ايتىپ, ءتۇسىندىرىپ بەرە المايتىن. بالاسىمەن قوسىلىپ, ءبىر نەسيەنىڭ ۇستىنە ءبىر نەسيەنى ۇستەمەلەپ الا بەرۋ ادەتتەرىنە اينالعان, ۇيلەرىندە بەرەكە, تەلەفوندارىنا تىنىشتىق جوق. اعامىزدىڭ ىشپەي-جەمەي, ارقا ەتى – ارشا, بورباي ەتى – بورشا بولىپ, باققان بار مالى دا نەسيە تولەۋگە كەتكەن. شاڭىراقتى كۇيرەتىپ, شىدامنىڭ شەگىنە جەتكىزگەن وقيعا – ايەلى مەن ۇلى كوكەمىزدىڭ ەڭ سوڭعى قويلارىن نەسيە تولەۋ ءۇشىن جايىلىپ جۇرگەن جەرىنەن ساتىپ جىبەرگەنى.
وسى جاعدايدان كەيىن كۇيىنگەن, ايتقانىنان قايتپاۋعا بەكىنگەن, ابدەن اشىنعان كوكەمىز «قالعان ومىرىمدە نە قارىزسىز ءومىر سۇرەم, نە اسىلىپ ولەمىن» دەگەن سوڭ, ەشكىم بۇل ىسكە قايتا كيلىككەن جوق. سودان بەرى جالعىز...
اڭگىمە قارىز تۋرالى بولىپ جاتقاندا وزگەلەرگە ساباق بولسىن دەپ ءبىر جىگىتتىڭ ازاماتتىعىن ايتا كەتكەن ءجون بولار. ۇزاتىلعالى وتىرعان قارىنداسى جارتى جىل بۇرىن قىمبات سمارتفون ساتىپ العان ەكەن, وسىعان نامىستانعان اعاسى: «ەرتەڭ بۇل بارعان جەرىندە جۇمىس ىستەي مە, ىستەمەي مە, نەسيەسىن كىم تولەيدى؟ «قارىزىمەن كەلگەن» دەگەن سوزگە قالماسىن», دەپ قالعانىن تۇگەل تولەپ, قىزدى نەسيەسىز ۇزاتىپتى.
ال ەندى ءبىزدىڭ ارىدەن وراعىتىپ ايتقىمىز كەلگەنى – كرەديتىمەن كەلگەن كەلىندەر تۋرالى. قانداي اكە-شەشە بولسا دا, ۋاقىتى جەتكەندە, ءوسىپ قالعان ۇل-قىزدىڭ جىرعاتىلىپ ءجۇرىپ الماي, تەڭىن تاپسا قۋانادى. بۇل كىسىلەر دە وتىزعا جاقىنداپ قالعان ۇلدىڭ ۇيلەنەمىن دەگەن ءسوزىن ەستىگەندە قۋانىشتان ەستەرى شىعىپ, قۇدالىقتىڭ كادەلەرىن جاساۋعا كىرىسىپ كەتكەن ەدى. جۇرتتان قالماي, جيعان-تەرگەندەرىن اياماي, جالعىز ۇلدىڭ ۇلان-اسىر تويىن اتقارىپ بەردى.
الايدا شاڭىراق كوتەرمەي جاتىپ, كەلىن مەن ۇلدىڭ ورتاسىنا سىزات ءتۇستى, الدىمەن تۇسىنىسپەۋشىلىك ەكەۋىنىڭ ەكى ءتۇرلى ورتادان وسكەنىنەن باستالسا, كوپ ۇزاماي كەلىننىڭ استىنداعى سۋ جاڭا, س ۇلىكتەي قىمبات كولىك كرەديتكە الىنعانى, اي سايىن ءتورت ءجۇز مىڭعا جۋىق نەسيە تولەيتىنى ءمالىم بولادى. اكەسىنىڭ ارزانىراق ماشينا الا تۇر دەگەنىن تىڭداماعان قىز جاڭا تابالدىرىقتى ون ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارىزبەن اتتاعانى ايان بولىپ شىقتى. «ەبەپكە – سەبەپ» دەگەندەي, اقىل توقتاتقان جاستا وتاۋ قۇرعان ەكى جاستى ايىرۋعا باسقا مىڭ سەبەپ تابىلعانىمەن, سىزاتتى ۇلكەيتكەنى – وسى ۇلكەن نەسيە.
وسى جۋىردا عانا «اتاسىمەن كرەديت ءۇشىن توبەلەسكەن كەلىن» دەگەن مازمۇندا اقپاردى وقىپ ەدىك. جاڭادان تۇسكەن كەلىنگە كولىك الۋ ءۇشىن نەسيە الدىرعان اتاسى كەيىنىرەك كەلىنى جۇمىستان شىعىپ قالىپ, قارىزدى جابا الماعاندا الاكوزدەنىپ, تۇرتكىلەپ, تىنىشتىق بەرمەي, ءتىلىن شىعارىپ, اقىرى توبەلەسۋگە دەيىن بارعانى جانە بۇل جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتا قويماعانى سەسكەنتەدى.
ال ءبىز وزىمىزگە ايان بىرنەشە عانا نەسيە تاريحىن, بىرنەشە عانا وتباسىنىڭ تاعدىرىن مىسالعا كەلتىرىپ وتىرمىز. بىلتىر جىل اياعىنا قاراي ماجىلىستەگى پارلامەنتتىك تىڭداۋدا ەلىمىزدە 8,4 ميلليوننان استام ادامنىڭ قارىزى بار ەكەنى, ونىڭ ىشىندە 1,7 ميلليون ادام قارىزىن ۋاقتىلى تولەي الماي, 90 كۇننەن كەشىكتىرىلگەن قارىز كولەمى – 1,4 ترلن تەڭگەگە جەتكەنى ايتىلدى. ەگەر جۇرتىمىز ءجون-جوسىقسىز, شاماسىنا قاراماي نەسيە الا بەرۋدى توقتاتپاسا, ءتۇبى جاقسىلىققا اپارمايتىنى, قارىزى قىسقاندا ادامدار اجىراسپاق تۇگىلى, ءتۇرلى الاياقتىق پەن قىلمىسقا بارۋعا ءماجبۇر بولاتىنى ايان.
