پىكىر • 21 ماۋسىم, 2023

تاريحي فيلم: تالعام مەن تالاپ

464 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق كينوسىنىڭ بۇگىنگى دەڭگەيىنە قانداي دا ءبىر انىقتاما بەرىپ, ارتىق-اۋىس ءسوز ايتىپ, ياكي زەرتتەۋ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. ۇيىڭىزدەگى كوگىلدىر ەكراندى قوسا قويساڭىز, ءبارى اپ-انىق كورى­نىپ تۇر. وتاندىق سەريالداردى قاراپ وتىرىپ, ەرىكسىز كۇلكىڭ كەلەدى (سەنىڭىز, بۇل ءاجۋا كۇلكى ەمەس, كۇيىنىشى كوپ كۇل­كى): ارزان ستسەناري, جاساندى ويىن, قۇ­لاققا تۇرپىدەي تيەتىن قازاقشا. ۇلت زيالىلارىنىڭ وزگەرگەن وبرازى تىپ­تەن بولەك اڭگىمە. ال تاريحي كينولاردا القاقوتان وتىرعان, دومبىرا تارت­قان, قىمىز ىشكەن, اتقا قونعان بايىرعى قازاقتى عانا تانيمىز.

كينو ونەرىندەگى مىڭ-سان ماسەلە قو­عامعا تاڭسىق ەمەس. كۇنى كەشە وتكەن ۇلت­تىق قۇرىلتايدا ەل پرەزيدەنتى دە بۇل تاقى­رىپقا ايرىقشا توقتالدى. «كينو ماماندارى پايدا تابۋ ءۇشىن وتە ارزان فيلم­دەر تۇسىرۋگە ءماجبۇر. سوندىقتان قۇنى ارزان, مازمۇنى ارزان فيلمدەر پايدا بولۋدا. وتاندىق كينونىڭ دامۋىنا جاڭا­شا كوزقاراس, تىڭ سەرپىن كەرەك. مىسالى, كينو­عا بارعان كورەرمەن سانىن ەسەپتەيتىن تسيفرلىق جۇيە ەنگىزۋگە بولادى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە جۋىق ارادا وسى جۇيەنى دايىنداپ, قولدانىسقا ەنگىزۋدى تاپسىرامىن. شىنىن ايتۋىمىز كەرەك, سوڭعى كەزدە تۇسىرىلگەن تاريحي فيلمدەردىڭ ولقىلىقتارى كوپ. سول ءۇشىن ماماندارمەن اقىلداسىپ, جالپى كينو سالاسىن رەفورمالاۋ كەرەك», دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

ءيا, كەيىنگى جىلدارى تاريحي تۇلعا­لار ومىرىنە ارنالعان تەلەسەريال كوپ ءتۇسىرىلدى: «جاڭگىر حان. ساراي سىرى», «احمەت. ۇلت ۇستازى», «دومالاق انا», «تا­شەنەۆ. تايتالاس», «قانىش. قازىنا», «مۇقاعالي. بۇل عاسىردان ەمەسپىن», «مىرجاقىپ. ويان, قازاق!». ياعني تاريحي كينولاردى تەلەارنالار تۇسىرەتىن ءۇردىس بەلەڭ الدى. زەرتتەپ قاراساق, كينو­فيلم مەن تەلەفيلمنىڭ كوركەمدىك جاعىنان دا, ساپالىق تۇرعىسىنان دا ايىرماشى­­لى­عى كوپ, ەكەۋى ەكى ءتۇرلى تۋىندى. تەلەۆي­زيا­لىق فورماتقا لايىقتالعان كەز كەلگەن كينو تەك سول شەڭبەرگە سىيادى. سول دەڭگەيدە تۇسىرىلەدى. ال بۇل ساپاداعى فيلم­دەر از قاراجاتقا تۇسىرىلگەن سوڭ كوركەم تۋىندىنىڭ ۇدەسىنەن شىعا ال­ماي جاتادى. بۇرناعى زاماندى تىرىلتۋگە كەرەك­تى وبرازداردى جاساۋعا قاجەت دۇنيەلەردى جاڭعىرتۋ قوماقتى قارجىنى تالاپ ەتەتىنى زاڭدى. «جوسپار ءۇشىن», «بولىنگەن قار­جى­نى يگەرۋ ءۇشىن قىسقا ۋاقىتتا» تۇسىرىل­گەن تۋىندىدان كوركەمدىك ىزدەۋدىڭ ءوزى ابەس­تىك پە دەيسىڭ.

كينو, ەڭ الدىمەن ونەر. ونەرگە ونەر تۇرعىسىنان قاراعاندا, ول ارقاشان بيىك ءھام تازا. سودان بولار, كوركەم فيلمگە قويىلار تالاپ تا جوعارى. جۇمسالار قۋات تا, ەڭبەك تە, ۋاقىت تا, قارجى دا وراسان. دەسەك تە قازىر ەستەتيكالىق ءلاززات الاتىن ساپالى فيلمدەردىڭ تۇسىرىلمەي جاتقانىنا اسەر ەتۋشى فاكتور كوپ: ناۋقانشىلدىق, ۋاقىت, قاراجات, تالعام, ءبىلىم, شەبەرلىك.

كەيىنگى جىلدارى «كينو تۋرالى» زاڭ­نىڭ اياسىندا قۇرىلعان ۇلتتىق كينونى قول­داۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسى­مەن كوپتەگەن فيلم ءتۇسىرىلدى. اتاپ ايت­ساق, 2019 جىلدان بەرى 115 جوبانى قولدادى, ونىڭ ىشىندە 48-ءى – تولىقمەتراجدى كوركەم فيلم, 29-ى – دەرەكتى فيلم, 25-ءى – قىسقامەتراجدى فيلم جانە 13-ءى – انيماتسيالىق فيلم. بۇگىندە 2022 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋدى العان 83 ءفيلمنىڭ ءوندىرىسى اياقتالعان. ال 20 جوبا ءالى ءتۇسىرىلىپ جاتىر. كينوورتالىقتىڭ ءبىر يگىلىگى, كەز كەلگەن جەكە پروداكشندەر ءوزىنىڭ شىعارماسىن ۇسىنا الادى. ال بۇ­رىن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قارجىسى تەك «قازاقفيلمگە» تۇسەتىن, ياعني وعان جەكە ستۋديالار قاتىسا المايتىن. مۇندا ءبارى ءوز جۇمىسىن ۇسىنا الاتىندىقتان, باسەكە جوعارى. بىراق سول كوپتىڭ اراسىنان اسىلدى تاۋىپ, وتكىزۋ جاعى قيىنعا سوعىپ تۇر. وعان قوسا ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى تەك وندىرىسكە ءمان بەرەتىندىكتەن, ونىڭ رەداكتورلىق, كوركەمدىك, ۇلتتىق بوياۋى سولعىن با, قانىق پا, شىنىمەن دە ۇلتتىق دۇنيەگە جاتا ما, وعان ءمان بەرمەيدى. ماسەلەن, بىلتىر ىرىكتەۋدەن وتكەن مەملەكەتتەن قار­جىلاي قولداۋ الاتىن 62 جو­بانىڭ 35-ءى – مەملەكەتتىك تىلدە جازىلىپ, مەملەكەت­تىك تىلدە تۇسىرىلەتىن فيلم. وزگەسى – ورىس تىلىندە ءتۇسىرىلىپ, سودان كەيىن عانا مەملەكەتتىك تىلدە دىبىستالادى. قوعام­دا اتالعان ورتالىققا قاتىستى بۇدان وزگە دە داۋلى پىكىرلەر جەتەرلىك. القيسسا. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنان سوڭ كينو وندى­رىسىندە جىل كەلگەندەي ءبىر جاڭالىق سەزىلەر دەيمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار