قاراستىرىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق زاڭدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانە ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ مارتەبەسى مەن وكىلەتتىكتەرى, پرەزيدەنت اكتىلەرىنىڭ نىساندارى رەتتەلەدى, پرەزيدەنتتى مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ جانە قىزمەتىنەن باس تارتۋ تەتىكتەرى, پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ءتارتىبى, ەكس-پرەزيدەنتتەردىڭ مارتەبەسى, سونداي-اق زاڭنىڭ وزگە دە بىرقاتار قورىتىندى ەرەجەلەرى بەلگىلەنگەن.
ەسكە سالايىق, بۇگىن پرەزيدەنت جاڭا كونستيتۋتسيا ەرەجەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بەس كونستيتۋتسيالىق زاڭعا قول قويدى.
ەل تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزى رەتىندەگى وكىلەتتىكتەر مەن شەكتەۋلەر
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ جوباسى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا جانە ەل دامۋىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن بولجامدىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ايقىن جانە تۇراقتى مودەلىن بەلگىلەيدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى − مەملەكەت باسشىسى, ونىڭ ەڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى, ول مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن انىقتايدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – قازاقستان حالقى مەن مەملەكەتتىك بيلىك بىرلىگىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ مىزعىماستىعىنىڭ, ادام مەن ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى جانە كەپىلى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماقتارىنىڭ ۇيلەسىمدى جانە كەدەرگىسىز جۇمىس ىستەۋىن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقى الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنە قازاقستان حالقى مەن مەملەكەت اتىنان سويلەۋ قۇقىعى تيەسىلى.
زاڭدا پرەزيدەنتتىڭ بارلىق بيلىك تارماقتارىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىن جانە ولاردىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىنى تىكەلەي انىقتالعان. قوعام ءۇشىن بۇل شەشىمدەردىڭ بولجامدىلىعىن, ينستيتۋتسيونالدىق قاقتىعىستاردىڭ بولماۋىن جانە ەلدى اناعۇرلىم ءتيىمدى باسقارۋدى بىلدىرەدى.
كونستيتۋتسيالىق زاڭدا پرەزيدەنت پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن راسىمدەرى جازىلعان. بۇل ق.ك. توقاەۆ جاريالاعان كونستيتۋتسيالىق مودەلدىڭ لوگيكاسىن كورسەتەدى: «كۇشتى پرەزيدەنت, ىقپالدى پارلامەنت جانە ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت».
توتەنشە شارالاردى قابىلداۋ كەزىندە پرەمەر-مينيسترمەن جانە قۇرىلتاي توراعاسىمەن كونسۋلتاتسيالاردىڭ ەنگىزىلۋى جانە بىرقاتار تاعايىنداۋلاردى پارلامەنتتىك كەلىسىمگە كەلتىرۋ تەتىگىنىڭ ەنگىزىلۋى قازاقستاننىڭ تەڭگەرىمدى پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكاعا قاراي دايەكتى قوزعالىسىن كورسەتەدى.
اشىقتىق پەن سەنىمدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان بلوك بار.
پرەزيدەنت جەتى جىلدىق مەرزىمگە ءبىر رەت سايلانادى.
پرەزيدەنت ءوز قىزمەتىن پارلامەنتتىك مۇشەلىكپەن, بيزنەسپەن, باسقا دا اقىلى قىزمەتپەن نەمەسە پارتيالىق مۇشەلىكپەن ۇيلەستىرە المايدى (انت بەرگەن كۇننەن باستاپ ون كۇن ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ساياسي پارتيادان شىعۋعا مىندەتتى), ال ونىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ ماڭىزدى ۇكىمەتتىك جانە كۆازي-ۇكىمەتتىك لاۋازىمداردى اتقارۋعا قۇقىعى جوق. نەگىزىندە, بۇل ىقپالدىڭ شوعىرلانۋىن جۇيەلىك شەكتەۋ جانە مۇددەلەر قاقتىعىسىنىڭ الدىن الۋدىڭ تىكەلەي تەتىگى, بۇل بيلىك ينستيتۋتىنا قوعامدىق سەنىمدى نىعايتادى.
زاڭ سونىمەن قاتار بيلىكتى بەرۋدىڭ ايقىن جانە تۇسىنىكتى ءتارتىبىن بەلگىلەيدى. پرەزيدەنتتىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلعان جاعدايدا, ۆيتسە-پرەزيدەنت, سودان كەيىن پارلامەنت توراعاسى, سودان كەيىن پرەمەر-مينيستر ارقىلى ءبىرىزدى مۇراگەرلىك جۇيەسى قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل تۇراقتىلىقتى كەپىلدەيدى جانە سىني ساتتەردە كەز كەلگەن ساياسي تاۋەكەلدەردى نەمەسە بەلگىسىزدىكتى جويادى.
ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن حالىقارالىق مارتەبەسى تۇرعىسىنان قۇجاتتا پرەزيدەنتتىڭ جوعارعى باس قولباسشى جانە ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, اۋماقتىق تۇتاستىعىن جانە قوعامدىق قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋعا جاۋاپتى شەشىم قابىلداۋشى رەتىندەگى نەگىزگى ءرولى بەكىتىلگەن. بۇل نەگىزگى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە جاۋاپكەرشىلىك ورتالىقتاندىرىلعان جانە جەدەل ەكەنىن بىلدىرەدى, بۇل اسىرەسە جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ماڭىزدى.
بۇل رەتتە, پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىنىڭ ايتارلىقتاي بولىگى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. ول ۇكىمەتتى قۇرۋعا قاتىسادى, ونىڭ ستراتەگيالىق جۇمىسىن باقىلايدى جانە ۇلتتىق بانكتەن باستاپ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دەيىنگى باستى ينستيتۋتتاردىڭ ەسەپتەرىن قارايدى. ازاماتتار ءۇشىن بۇل مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ىسكە اسىرىلۋىن جانە ونىڭ ناتيجەلەرىن قاتاڭ باقىلاۋدى بىلدىرەدى.
زاڭ سونىمەن قاتار قوعامنىڭ شەشىم قابىلداۋعا قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى. رەفەرەندۋم ينستيتۋتى كەڭىرەك نەگىزگە يە: باستاما تەك پرەزيدەنتتەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قۇرىلتايدان, ۇكىمەتتەن, قازاقستان حالىق كەڭەسىنەن جانە كەمىندە 200 000 سايلاۋشىدان تۇراتىن ازاماتتاردان دا تۋىنداۋى مۇمكىن. بۇل ەلدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىن انىقتاۋعا قوعامنىڭ تىكەلەي قاتىسۋى ءۇشىن قوسىمشا ارنا قالىپتاستىرادى. بۇل ينكليۋزيۆتىلىك رەفەرەندۋمدى مەملەكەت پەن قوعام دامۋ جولىن تاڭداۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى بولىسەتىن ديالوگتىڭ جۇمىس تەتىگىنە اينالدىرادى, بۇل ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلداۋعا قوعامنىڭ قاتىسۋى ءۇشىن قوسىمشا ارنا جاسايدى.
كەڭىنەن قاتىسۋ مەن ءوزارا باقىلاۋدىڭ بۇل لوگيكاسى وڭىرلىك دەڭگەيدە دە جالعاسىن تابادى. تىكەلەي دەموكراتيا مەن قوعامدىق پىكىر قاعيداتتارى جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى قالىپتاستىرۋ راسىمدەرىندە دە كورىنىس تابادى. بۇل جۇيەنىڭ شەڭبەرىندە استانا مەن وبلىس اكىمدەرىن تاعايىنداۋ تەك جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ كەلىسىمىمەن عانا مۇمكىن بولادى. وسىلايشا, زاڭ ەسەپتىلىكتىڭ بىرىڭعاي تىك سىزىعىن قۇرىپ, مۇندا ستراتەگيالىق ماسەلەلەر ۇلتتىق ديالوگ ارقىلى شەشىلەدى, ال وڭىرلەردەگى كادرلىق شەشىمدەر حالىقتىڭ وكىلدىگىمەن سۇزگىدەن وتەدى.
ينستيتۋتسيونالدىق دامۋدى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى: زاڭدا قوعامنىڭ قاتىسۋى مەن مەملەكەت پەن ازاماتتار اراسىنداعى كەرى بايلانىس مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەتىن قازاق كەڭەسىن قوسا العاندا, ورگانداردى قۇرۋ كوزدەلگەن. بۇل ديالوگتى نىعايتادى جانە جۇيەنى بارىنشا اشىق ەتەدى.
وسىلايشا, زاڭ جوباسى مەملەكەتتىك ۇيلەستىرۋدى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى, ۇكىمەتكە اشىق شەكتەۋلەردى جانە قوعامنىڭ قاتىسۋ تەتىكتەرىن بىرىكتىرەتىن تەڭگەرىمدى مودەلدى قۇرادى. ءىس جۇزىندەگى ولشەمدە بۇل تۇراقتى, بولجامدى جانە ازاماتتاردىڭ مۇددەسىنە باعىتتالعان باسقارۋ جۇيەسىن بىلدىرەدى.
ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان رەتتەۋ
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى لاۋازىمىنىڭ ەنگىزىلۋى ينستيتۋتسيونالدىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋداعى ماڭىزدى قادام. زاڭعا سايكەس, بۇل لاۋازىمعا تاعايىنداۋدى مەملەكەت باسشىسى قۇرىلتايدىڭ مىندەتتى كەلىسىمىمەن جۇزەگە اسىرادى, بۇل بەرىلگەن تۇلعانىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى زاڭدىلىعىن كورسەتەدى. ۆيتسە-پرەزيدەنت مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتەدى, قۇرىلتايمەن جانە ۇكىمەتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلدا پرەزيدەنتتىڭ مۇددەلەرىن بىلدىرەدى, سونداي اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ وزگە دە تاپسىرمالارىن ورىندايدى.
مەملەكەت باسشىسى دانيا حالقىن كونستيتۋتسيا كۇنىمەن قۇتتىقتادى
