نارازىلىق اكتسياسىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, ۇلتتىق ورتالىق كينونى قولداپ ەمەس, قورلاپ وتىر. ويتكەنى «مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى كوميسسيانىڭ جەتەكشىلىگىندەگى ورتالىق قازاق تىلىندەگى فيلم جوبالارعا ديسكريميناتسيا جاساپ, ەرەجەسىز تالاپ-شارتتارمەن 153 ءوتىنىمدى نەگىزسىز وتكىزبەي قويعان». كەيىن ءتىپتى ۇلتتىق كينونى قولداۋ ءۇشىن جاريالانعان بايقاۋدىڭ قورىتىندىسىمەن كەلىسپەيتىنىن مالىمدەپ, ميتينگكە شىققان كينو قايراتكەرلەرى ەكى كۇنگە سوزىلعان تۇنگى سوتقا دا تارتىلدى. بىرقاتار اكتەر مەن رەجيسسەر تۇنگى 12-دە وتكەن سوت شەشىمىمەن اكiمشiلiك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 488-بابى 6-بولىگىمەن (سانكتسيالانباعان جيىنعا قاتىسۋ) كىنالى دەپ تانىلىپ, ايىپپۇل دا ارقالادى. مۇنى ەستىگەن قوعام بەلسەندىلەرى «كەشە قازاق كينوسى سوتتالدى» دەپ كەيىدى.
بىراق ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز بۇل ماسەلە ەمەس... وسى داۋ-دامايلاردان كەيىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە ميتينگكە شىققان قازاق ءتىلدى كينوگەرلەردى يت پەن قوي كەيپىندە بەينەلەگەن ارانداتۋشىلىق سۋرەت جاريالاندى. سوراقىسى سول, قازاق رەجيسسەرلەرىن كەمسىتىپ, قورلاعان بۇل سۋرەتتى جوعارىداعى داۋدىڭ شىعۋىنا تۇرتكى بولىپ وتىرعان «ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ» بىلدەي ءبىر قارجى ديرەكتورى ۆيكتوريا چەرنوۆا Instagram الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى ءوزىنىڭ جەكە پاراقشاسىندا جاريالاعان. سۋرەت نەگىزىنە شون ەسىمدى قوزى كوشباسشى مەن قويلاردىڭ ءومىرى تۋرالى انيماتسيالىق سەرياسىنىڭ ءبىر بەينەسى الىنعان. ناقتىراق ايتساق, مۋلتفيلمدەگى شون مەن ونىڭ دوسى اعىلشىن وۆچاركاسى بيتتسەر ەكەۋى قۇشاقتاسىپ تۇر. ارتىندا – ءبىر قورا قوي. «الماتى» قوناقۇيىنىڭ الدىندا تۇرعان «قويلاردىڭ» قولىنداعى ۇلكەن پلاكاتتا «قۇرمەتتى پرەزيدەنت. ءبىز جاي عانا كوپ اقشا العىمىز كەلەدى» دەپ جازىلعان. ال سۋرەتتىڭ استىنا قارجى ديرەكتورى «كينەماتوگرافيستەردىڭ بۇگىنگى ميتينگىسىنەن العاشقى رەپورتاج كادرلار پايدا بولا باستادى. مىقتى فوتو» دەگەن جازبا قالدىرىپتى. كەيىننەن تەك قازاق ءتىلدى كينوگەرلەردى ەمەس, ولاردىڭ جاقتاۋشىلارىن مالعا تەڭەگەن مازاقتىڭ اۆتورى يۆان ارداشوۆ دەگەن سۋرەتشى ەكەنى انىقتالدى.
جەلىدەگى سوراقى سۋرەت تالايدىڭ نامىسىنا ءتيدى, ىزاسىن كەلتىردى. ءبىرى «ۇلتتىق كينونىڭ تاعدىرىن شەشەتىن جاۋاپتى مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ بۇگىنگى كەيپى وسى» دەسە, ەندى ءبىرى «قازاق كينوسىن قوڭىزدار مەن دوڭىزدار بيلەگەن زامان» دەگەن اشۋىن اشىق جەتكىزدى. ال ءۇشىنشى توپ قازاق ۇلتىن مالعا تەڭەپ كەمسىتكەنى, ۇلتارالىق ارازدىقتى قوزدىرعانى ءۇشىن جاۋاپقا تارتۋ ماسەلەسىن كوتەردى. ولار «سۋرەتتى سالعاندار دا, جاريالاعاندار دا جازاسىز قالماسىن, وسى ورەسكەل ارەكەتى ءۇشىن قازاق كينوگەرلەرىنىڭ الدىندا رەسمي تۇردە كەشىرىم سۇراسىن» دەگەن تالاپ قويىپ وتىر.
ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەنسىنبەي, مازاق ەتۋ وقيعالارى از ەمەس. تەك سول مازاعى ۇلكەن داۋعا اينالىپ, قالىڭ جۇرت ءبىر تەڭسەلگەندە «رەسمي كەشىرىم» سۇراپ قۇتىلادى. جازاعا تارتىلىپ, ايىپپۇل ارقالاپ جاتقاندارى شامالى. كەيدە وسىنداي سوراقىلىققا ءمان بەرمەي وتىراتىن قۇزىرلى ورگاندارعا اشۋلانادى حالىق. ايتپەسە, راسىمەن دە, الگىندەگىندەي سۋرەتتەر كينونى بىلاي قويعاندا, ۇلتتى قورلاۋ, مازاق ەتۋ ەمەس پە؟ سوندا مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتتىڭ وكىلدەرىن مال ساناعان, ونى جالپاق جۇرتقا جاريالاپ وتىرعان «ۇلتتىق ورتالىقتىڭ» وكىلدەرى كىمنىڭ جوعىن جوقتاپ, جىرتىعىنا جاماۋ بولىپ وتىر؟
قىلمىستىق كودەكستىڭ «الەۋمەتتiك, ۇلتتىق, رۋلىق, ناسiلدiك, تەكتىك-توپتىق نەمەسە دiني الاۋىزدىقتى قوزدىرۋ» دەپ اتالاتىن 174-بابىنا سايكەس الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ۇلتتىڭ ار-نامىسى مەن قادiر-قاسيەتiن مازاق ەتكەندەرگە تاعىلاتىن ايىپ – ەكى مىڭنان جەتى مىڭعا دەيىنگى ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندەگى ايىپپۇل نەمەسە ەكى جىلدان جەتى جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ. ال وسىنداي سوراقىلىقتى «ادامدار توبى, الدىن الا ءسوز بايلاسۋ ارقىلى جاساسا», بەلگiلi بiر لاۋازىمداردى اتقارۋ نەمەسە بەلگiلi بiر قىزمەتپەن اينالىسۋ قۇقىعىنان ءۇش جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە ايىرىلادى نەمەسە بەس جىلدان ون جىلعا دەيiنگi مەرزiمگە تۇرمەگە قامالادى.
بىراق... «قويدان» تۋىنداعان وسى ءسوزىمىز وزگەلەرگە وي سالسا, كانە؟
