ماسەلەن, بيىل 2023 جىلدىڭ باسىنان بەرى الماتىنىڭ ناركولوگ-دارىگەرلەرىنە 4 600-دەن استام ادام جۇگىنگەن. بۇل دەرەكتەردى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ناركولوگيالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى گۇلميرا ابدىباەۆا مالىمدەدى. سوڭعى جىلدارى ەسىرتكى نارىعى ايتارلىقتاي وزگەرگەن, جاڭادان تالاي ادام سينتەتيكالىق ەسىرتكىنىڭ تۇزاعىنا ءىلىنىپ جاتىر.
«جىل سايىن سينتەتيكالىق ەسىرتكى قاۋپىن ايتۋدان, ەسكەرتۋدەن جالىقپايمىز, الايدا ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىككە توقتام بولماي تۇر. ەسەپكە الىنىپ جاتقان جاسوسپىرىمدەر سانى ارتتى. ەگەر 2021 جىلى ەسەپتە 8 كامەلەتكە تولماعان جەتكىنشەك بولسا, 2022 جىلى – 18, ال 2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 17 بولدى», دەيدى جوعارى ساناتتاعى پسيحياتر-ناركولوگ.
البەتتە ماماندار ەلدى جامان ادەتتەردەن تيۋعا بارىنشا ۇمتىلادى دەسەك تە, تەك بيىلدىڭ وزىندە ىشكىلىككە ءۇيىر بولعان تاعى 1 152 ادام, ناشاقورلىققا سالىنعان 3 457 ادام ەسەپكە الىنعان.
دارىگەر ەڭ قاۋىپتى سينتەتيكالىق پرەپاراتتار مەن ولاردىڭ اسقىنۋ سالدارلارى تۋرالى بىلاي دەيدى: «جاستار كوبىنەسە جامان ادەتتى جۇرگەن ورتاسىنان, اينالاسىنان جۇقتىرادى. ادام جاقسىدان گورى جاماندى تەز ۇيرەنەدى. ادام ەسەيگەندە دە قۇتىلا المايتىن زياندى قىلىقتاردى جاس كەزىندە تابادى. جاڭانىڭ ءدامىن سەزىنۋ ءۇشىن ادام تىيىم سالىنعان ءدارى-دارمەكتەردى «تەك 1 رەت قابىلدايمىن» دەپ ويلايدى. بىراق بارلىق ايلا وسىندا جاتىر. وكىنىشكە قاراي, كوبىنەسە وسى «تەك 1 رەت قانا» دەگەن الدامشى سەزىم ەسىرتكىگە دەگەن قۇمارلىققا جەتەلەپ اكەلەدى جانە مۇنى جەڭۋ باسقا ادامداردىڭ كومەگىنسىز مۇمكىن ەمەس. جاڭادان ەسىرتكىگە سالىنعاندار كوپ جاعدايدا كەز كەلگەن ۋاقىتتا كەلەسى دوزادان باس تارتا الامىن دەگەنگە سەنىپ, كومەك سۇراۋعا تىرىسپايدى», دەيدى گۇلميرا ابدىباەۆا.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەڭ كوپ تارالعان سينتەتيكالىق پرەپاراتتار-امفەتامين (جيتس دەپ تانىلعان, امف, جىلدامدىق, فەن, تەز), مەتامفەتامين مەن ەكستازي (MDMA). بۇل پرەپاراتتاردىڭ حيميالىق قۇرامى ءدوپاميننىڭ ءبولىنۋىن جاساندى تۇردە كۇشەيتىپ, كوڭىل كۇي ءبىراز ۋاقىتقا كوتەرىلەدى دە, كۇيزەلىس پەن ۋايىمدار ۋاقىتشا جويىلعانداي بولادى.
«سينتەتيكالىق پرەپاراتتى قولدانعاننان كەيىن ادامعا كۇش ءبىتىپ, ەسىرىپ, ەلىتىپ, بەلسەندىلىك پەن ەنەرگيانىڭ جوعارىلاۋى سياقتى وزىنە دەگەن سەنىمدىلىك اسەرلەرى پايدا بولادى, بۇل اقىرىندا ادامعا ۇيقىسىزدىق پەن السىزدىك اكەلەتىنى ءسوزسىز», دەيدى دارىگەر.
ماماندار دوسىڭىزدىڭ, ياكي جاقىن ادامىڭىزدىڭ ەسىرتكى قولداناتىنىن اڭعارۋ وڭاي ەمەس, الايدا مۇمكىن دەيدى. ايقىن بەلگىلەردىڭ ءبىرى – كوز قاراشىعىنداعى وزگەرىس. ەسىرتكىنىڭ اسەرىنەن كوز قاراشىعى كەڭەيەدى, نە نۇكتەدەي تارىلادى, وعان قوسا جارىقتىڭ كۇرت وزگەرۋىنە مۇلدەم جاۋاپ بەرمەيدى. سونداي-اق كوز ەرەكشە جىلتىراپ نەمەسە قىزارىپ تۇرعانىنا نازار اۋدارىڭىز دەيدى.
ەسىرتكىگە سالىنعان ادامنىڭ تاعى ءبىر ايقىن بەلگىسى – تەرىنىڭ بوزارىپ, سارعىش تارتۋى. ۇزاق ۋاقىت جازىلمايتىن زاقىمدار, بەزەۋلەر مەن جارالار پايدا بولادى. ەسىرتكىنى ۇزاق ۋاقىت قولدانعان سايىن تەرى شارشاپ, ساۋ ەمەستىگى بىلىنەدى.
ناشاقوردىڭ جەكە بۇيىمدارى اراسىنان نەمەسە بولمەسىنەن تاۋەلدىلىكتى كورسەتەتىن وعاش زاتتار بايقالادى. ماسەلەن, پاكەتتەر, تۇتىكتەر مەن بونگتار, ءتۇبى كۇيدىرىلگەن پلاستيكالىق بوتەلكەلەر, كۇيگەن قاسىقتار...
پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ناركولوگيالىق قىزمەت جونىندەگى ورىنباسارى, جوعارى بىلىكتى ساناتتى پسيحياتر-ناركولوگ دارىگەر گۇلميرا ابدىباەۆا اتا-انالاردى بالالارىمەن سەنىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋعا شاقىردى.
«ەگەر بالا ەسىرتكى تۋرالى بىردەڭە بىلگىسى كەلسە, قورىقپاڭىز, ونى نە ءۇشىن سۇراپ وتىرعانىن, نە كورگەنىن, سەزىنگەنىن بىرگە تۇسىنۋگە تىرىسىڭىز. جازالاۋدىڭ قاجەتى جوق. كەز كەلگەن بالا ءۇشىن اتا-اناسىنىڭ قولداۋى, كومەكتەسۋى جانە سابىرعا سالعانى ماڭىزدى. ۇرسۋدىڭ ورنىنا كەرىسىنشە, قاتتى قۇشاقتاپ, ەڭ جاناشىر ەكەنىڭىزدى, قانداي جاعدايعا تاپ بولسا دا سۇيەنەتىن ادامى ەكەنىڭىزدى ءبىلدىرىڭىز», دەيدى دارىگەر.
