پىكىرلەر
قازاق ءتىلىنىڭ قادىرىن بىلەيىك
قازاقتىڭ باستاۋ بۇلاقتاي تۇنىق تىلىنە كىم تامسانباعان دەيسىز. اۋەزدىلىگىن انگە تەڭەگەن. «فرانتسۋز ءتىلى ەۋروپاعا قالاي اسەر ەتسە, قازاق ءتىلى تۇركى مادەنيەتىنە ءدال سولاي اسەر ەتكەن», دەپتى ۆ.رادلوۆ.
23 تامىز, 2017
حالىقارالىق بەلسەندىلىكتىڭ بەلەستەرى
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العالى بەرى ايماقتاعى كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا حالىقارالىق ساحناداعى بەلسەندىلىگىمەن ايرىقشا كوزگە ءتۇستى. قازاقستان حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق سالاسىندا بۇرىنعى كەڭەستىك ەلدەر اراسىندا ەڭ بەلسەندى, جاڭاشىل مەملەكەت رەتىندە تانىلدى. البەتتە, باستاپقىدا ەشكىم ءدال وسىنداي بەلسەندىلىكتى قازاقستاننان كۇتپەگەنى انىق.
23 تامىز, 2017
جۋرناليستيكا – مارتەبەلى ماماندىق
كەيىنگى كەزدەرى جۋرناليستيكا ءتوڭىرەگىندە جۇيكەگە تيەرلىك جۇيەسىز ءسوز كوبەيىپ كەتتى. اياق استىنان امەريكا اشۋعا اۋەس الدەكىمدەر ءارتۇرلى «ساۋەگەيلىك» اڭگىمەلەر ايتۋمەن الەك.
22 تامىز, 2017
ورىنسىز ءسان-سالتاناتقا ورىن جوق
«ءۇمىت ەتكەن كوزىنىڭ نۇرى» دەپ سانايتىن قاراشىعىنان, اسىرەسە جالعىز ۇلىنان قازاق ەشتەڭەسىن ايامايدى. بارىن سالىپ, ءبارىن شاشىپ ەشكىمگە ۇقسامايتىنداي توي جاساۋعا تىرىسادى.
22 تامىز, 2017
قازاق حالقىنىڭ كونە مۋزىكالىق اسپاپتارى تۋرالى ايتاتىن بولساق, ول ەشبىر حالىقتىڭ قۇندىلىعىنا ۇقسامايتىن, ءوز الدىنا بولەك شالقىعان جەكە ءبىر شالقار ايدىن-اۋ. تاۋقىمەت شەككەن تاعدىرلار سەكىلدى تاريح تولقىنىندا بۇلاردىڭ ءبىرى مۇلدە جوعالسا, ەندى ءبىرازى ءالى دە قايتا وڭدەپ, جەتىلدىرە ءتۇسۋدى, تەرەڭ زەرتتەۋ مەن تالداۋدى قاجەت ەتەتىنىن ۋاقىت-تورەشى دالەلدەپ باعۋدا.
21 تامىز, 2017
قوعامنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ العىشارتى رەتىندە ادامداردىڭ ءال-اۋقاتى مەن دەنساۋلىعىنىڭ ساپاسىن سالىستىرا وتىرىپ باعالاۋ ءۇردىسى الەمدە العاش رەت 1974 جىلى كانادانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى مارك لەيلوندتىڭ رەسمي بايانداماسىندا ايتىلىپتى. بىراق, ءدال قازىرگى جاعدايدا بۇل تۇسىنىك تۇبەگەيلى وزگەرىپ كەلەدى...
21 تامىز, 2017
پاتشانىڭ بارىمتاسىنا, كەڭەستىك كەزەڭنىڭ كۇندە قىرىق قۇبىلعان قۋلىعىنا بوي الدىرماي, تۇنىق ويىنا داق تۇسىرمەي وتكەن ناعىز ۇلت كوسەمى ءاليحان بوكەيحان: «ءتىرى بولسام, قازاققا قىزمەت قىلماي قويمايمىن. ۇلتىنا, جۇرتىنا قىزمەت ەتۋ − بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن», دەپ ەدى. شىنىندا, ول كەزدە ءبىلىم كەم, مىنەز مىقتى ەدى. قازىر ءبىلىم ۇشان-تەڭىز, ءبىراق ۇلتتىق مىنەز ولقى, الا-قۇلا, ءتىل ءمۇكىس, نامىس پەن ار اقشاعا تاۋەلدى بولىپ بارادى.
18 تامىز, 2017
جۇمىستى جالعاستىرار جاستار قايدا؟
قولىندا قولاقپانداي ديپلومى بولا تۇرا جاس مامانداردىڭ اۋىلدا جۇمىس ىستەۋگە قۇلشىنىسى جوق. كوبىنىڭ ويى − قىزىعى مەن ۋ-شۋى كوپ قالادا قالىپ, وزىندەي ءورىم جاستاردىڭ ورتاسىندا بولۋ. بۇل ءۇشىن ولاردى كۇستانالاۋدىڭ دا ءجونى جوق شىعار, بالكىم. ويتكەنى, قالادا تۇرا ما, اۋىلدا تۇرا ما, اركىمنىڭ ءوز قالاۋى. سولاي دەسەك تە, جاستار جاپپاي قالاعا قاراي اعىلىپ جاتقاندا قازاقتىڭ التىن بەسىگى – اۋىلدارىمىزدىڭ كەلەشەگى قالاي بولماق؟ بالا سانى جەتپەي, مەكتەپتەر مەن باسقا دا مەكەمەلەردىڭ جابىلۋى جالعاسا بەرسە, اتا-بابا كاسىبىن جالعاستىراتىن لايىقتى ءىزباسارلار جوق بولسا, اۋىلداردىڭ ەرتەڭگى كۇنى نە بولماق؟ ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى.
18 تامىز, 2017
تاۋەلسىزدىك دەگەنىمىز – ماڭگىلىك كۇرەس
كەشكىلىك اللەيادا سەرۋەندەيتىن وسى ءبىر كىشىپەيىل, مادەنيەتتى كىسىنى ءجيى كورىپ قالامىن. العاشىندا باس يزەسىپ قانا جۇردىك. بىرتە-بىرتە ءتىل قاتىسىپ, تروتۋاردىڭ جيەگىندەگى ساكىگە تىزە بۇگىپ, اڭگىمە-دۇكەن قۇراتىن بولدىق.
17 تامىز, 2017
كيكىلجىڭ كەلىسسوز ارقىلى شەشىلەدى
بۇگىنگى تاڭدا الەمدى الاڭداتقان ءماسەلەنىڭ ءبىرى كورەي حالىق-دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق قارۋعا قول جەتكىزۋ ساياساتى بولىپ وتىر.
17 تامىز, 2017
ەكسپو ەكى اينالىپ كەلمەس ساعان...
الاشتىڭ التىن القاسىنداي استانانىڭ اجار-كوركىنە اسپانداعى اي قىزىعىپ, كوكتەگى كۇن ءسۇيسىنگەندەي. سارىارقاداعى شامشىراقتاي سامالا شاھار قازىر ءتىپتى قۇلپىرىپ تۇر. سۇلۋلىعى كوز سۋىرعانداي. جەر-جاھاننىڭ جەتىستىكتەرى جايناپ تورىندە تۇرسا, بەس قۇرلىقتى بەتىنە قاراتار بەدەل جيناماي قايتەدى ەندى.
16 تامىز, 2017
ەل بولعان سوڭ ادامدار اراسىندا داۋ-داماي دا ورىن الىپ جاتادى. مۇنداي كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ ورشىمەۋى ءۇشىن ايىپتى دەگەندەردى ۇستاپ, قاماۋ امالدارىمەن توسقاۋىل قويۋ جەتكىلىكسىز بولاتىنى بەلگىلى. ونىڭ ءبارىنىڭ اق, قاراسىن انىقتاپ, دۇرىستى – دۇرىس, بۇرىستى – بۇرىس دەۋدە اقيقات پەن اشىقتىق قاجەت. سوندا عانا قىلمىستىق ءىستى ىزگىلەندىرۋ قاعيداتى ايقىندالادى. بۇل ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ساي, قىلمىستىق پروتسەستى جاڭعىرتۋ بولىپ تابىلادى.
16 تامىز, 2017
ەلىمىزدە وقۋ گرانتتارىنىڭ يەگەرلەرى بەلگىلى بولدى. ارينە, قاي زاماندا بولسا دا وقىعان – ءبىلگىر, وقىماعان – دىلگىر. ءبارى ءبىلگىر بولعىسى كەلەدى, بارىنە بىردەي بولماق قايدا؟ زەيىن مەن زەردەنىڭ ءزاۋدە وزاتىن تۇسى – وسى. سوندىقتان وقۋ گرانتىنا ىلىگە الماعان جاس ءتۇلەكتىڭ جابىرقاعان جانىن ەت جاقىندارى جۇباتىپ جاتادى. بىراق ءومىر جۇباتا ما؟..
15 تامىز, 2017
سوناۋ 80-ءشى جىلداردىڭ باسىندا, جاسىم ءالى وتىزعا دا جەتە قويماعان كەز, اۋىلىمىزداعى عالىم ەسىمدى ۇلكەن كىسىمەن بىرگە كورشى كەڭشارعا باراتىن بولدىق. اۆتوماشينا رولىندە جاڭاعى كىسىنىڭ بالاسى. ونىڭ دا جاسى مەنىمەن قاتارلاس, جولداس جىگىت. كولىككە وتىرار شاقتا مەن ءوز «مارتەبەمدى» بىلگەندىكتەن ارتقى ورىندىققا قاراي ۇمتىلا بەرگەن بولاتىنمىن. جاڭاعى كىسىنىڭ قاتقىلداۋ شىققان ءۇنى مەنى كىلت توقتاتتى. «الدىنا وتىر! سەندەردىڭ بولاشاقتارىڭ ءالى الدا, شەگىنشەكتەمەي, ىلگەرى قاراي تالپىنىڭدار. ءبىز سياقتى شالدارعا وسى جەر دە جارايدى», دەپ ءوزى ءاۆتوموبيلدىڭ ارتقى ەسىگىنەن ەنىپ, ەكىنشى قاتارداعى وتىرعىشقا جايعاستى. ءوزىن شالداردىڭ قاتارىنا قوسىپ وتىرعان كىسىنىڭ جاسى ول ۋاقىتتارى ءالى الپىسقا دا جەتە قويماعان بولاتىن.
14 تامىز, 2017
ءونىم ءوندىرۋشى ۇتىلماۋى كەرەك
تابىس تابۋدىڭ, كۇن كورۋدىڭ جولى سان قىرلى. اللانىڭ اق جولىنان تايماي, ادال ىسپەن اينالىساتىندار دا, قۋلىعىنا قۇرىق بويلامايتىن, ايلا-شارعىسى مول, كەزى كەلسە قىرعيداي قاقشىپ كەتەتىندەر دە اۋىردىڭ استىمەن ءجۇرىپ-اق مال تاۋىپ, ۇرتى مايلاناتىندار دا جوق ەمەس. باي, كەدەي دەمەي وزىنە «كەرەك» بولسا, كۇن مەن ءتۇندى ەلەمەي, بىرەۋدىڭ مۇلكىن قاقشىپ كەتىپ جۇرگەندەر دە, جاياۋ ۇرىلار دا, قاراۋ پەندەلەر دە از كەزدەسپەيتىن بولدى.
14 تامىز, 2017
توي كورتەجىندە تىكۇشاقپەن ۇشۋ – قۇندىلىق جۇيەسىندەگى ماسەلە
2 تامىز كۇنى ينتەرنەت جەلىسىندە تىكۇشاق باستاعان توي كورتەجىنىڭ ۆيدەوسى جاريالانىپ, الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ قىزۋ تالقىسىنا ءتۇستى. پىكىر بىلدىرۋشىلەردىڭ الدىڭعى لەگى وقيعانى قاتاڭ سىنعا ۇشىراتسا, كەيىننەن بىرنەشە ادام جاستاردىڭ ارەكەتىن جاقتاپ شىقتى. ارتىنان سول كورتەجدىڭ قاتىسۋشىلارىنا اكىمشىلىك جازا قولدانعانى بەلگىلى بولدى. وسى ورايدا, جاستاردىڭ بۇل ءىسى ينديۆيدتىك قالىپقا اسەر ەتە مە; جەكە ءومىر مەن قوعامدىق تالقىنىڭ شەكاراسى قانداي دەگەن ساۋالدار الدىڭعى ورىنعا شىقتى.
11 تامىز, 2017
انا ءتىلىمىزدى شۇبارلاماي سويلەيىك, قازاق تىلىندە ساۋاتتى جازايىق دەپ, وزگە تىلدەردەن ەنەتىن تەرمين سوزدەرگە باسىمىز قاتىپ جۇرگەندە, مىنا ءبىر جايت ءتىلىمىزدىڭ تازالىعىنا اشىق نۇقسان تيگىزگەلى تۇر. بۇرىندارى كوشە بويلارىنداعى الاباجاق اتاۋلاردى, ساۋدا ۇيلەرى مەن ءتۇرلى تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ ورىندارىنىڭ ماڭدايشالارىنداعى بوتەن سوزدەردى تۇزەتۋ مۇڭ بولاتىن. كەيدە ءتىپتى ولارعا كوزىڭ ءتۇسىپ كەتكەندە ءوزىڭدى ەۋروپانىڭ ءبىر بەيتانىس قالاسىندا كەلە جاتقانداي سەزىنەتىنسىڭ. بۇل جەردە ناقتى مىناداي-مىناداي ورىنداردىڭ اتى دەپ ارينە, اعىلشىنشا اتاۋلاردى قازداي ءتىزىپ كورسەتۋگە بولار ەدى, بىراق ودان نە پايدا؟ بىزدىكى كورگەن-بىلگەندەرىمىزدى جۇرتپەن بولىسسەك دەگەن وي عانا.
11 تامىز, 2017
قازىرگى جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق داعدارىس ءبىر جاعىنان مۇناي-گاز ەنەرگەتيكاسىنىڭ ەكونوميكالىق رەسۋرستارىنىڭ شەكتەلۋىمەن, ەكىنشى جاعىنان بۇگىنگە دەيىن اشىلعان بالامالى قۋات كوزدەرىنىڭ تاياۋ مەرزىمدە ەنەرگەتيكالىق توڭكەرىس جاساي المايتىندىعىمەن سيپاتتالادى. سوندىقتان ادامزاتتىڭ ەرتەڭگى يگىلىگى جولىنداعى بولاشاق ءتيىمدى ەنەرگيا كوزىن ىزدەۋ قوزعالىسى بۇگىننەن باستاۋ الۋدا. وسى ۇلى قوزعالىستىڭ الدىڭعى لەگىندە «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» ۇرانىمەن استانادا ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن وتكىزىپ جاتقان قازاقستان كەلەدى. كىم نە ايتسا, ونى ايتسىن, ەلورداداعى ەكسپو-2017 كورمەسى جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق توڭكەرىستىڭ وزىق تەحنولوگيالارى پاش ەتىلگەن تاريحي الاڭعا اينالدى.
11 تامىز, 2017
تولىق ادام ءھام باقىتتى وتباسى
قوعامدى تانۋ سول قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامدى تانۋدان باستالماق. ال ادامدى تانۋ ءۇشىن اۋەلى ونىڭ تاربيەلەنگەن وتباسى, وشاق قاسى قانداي, سوعان كوڭىل اۋدارامىز.
10 تامىز, 2017
قازاق قالامگەرى قاي جولدى تاڭدايدى؟
قازاقستاندا 800 جازۋشى بار ەكەن. ماڭدايىنان شەرتىپ ساناپ شىققان جوقپىز, جوبالاپ ايتقاندا وسىنشا ادام قالامگەرلەر ساناتىندا ەسەپتە تۇراتىن بولسا كەرەك. بۇل دەرەكتەرگە دەگەن قىزعۋشىلىعىمىز دا اياق استىنان ويانا كەتتى.
10 تامىز, 2017