01 قىركۇيەك، 2017

كوشەدەگى كوڭىلسىز كورىنىستەر

359 رەت كورسەتىلدى

قۇربىم ەكەۋمىز كولىك ىشىندەمىز. كوشە كەپتەلىسىندە قاپتالداسا تۇرا قالعان جۇرگىزۋشىگە كوزىم ءتۇسىپ كەتتى. جۇرەگىم ءدىر ەتە قالدى. قۇربىما:

– قاراشى، –  دەدىم. – استاپىراللا، نە ءتۇر مىناۋ؟ قۇربىمنىڭ ءتۇسى بۇزىلىپ كەتتى. – ءتۇۋ، جۇرەگىم ۇشتى عوي، ءوزىڭ كورىپ قويا سالمادىڭ با؟ نە پالە بولىپ بارادى، ءجۇزى قانداي قورقىنىشتى، ەشتەڭەدەن تايىناتىن ادام ەمەس قوي مىناۋ.

 

ەكەۋىمىزدى دە شوشىتقان جايت كولىك جۇرگىزۋشىنىڭ كەيپى ەدى. كولىكتىڭ اشىق تۇرعان تەرەزەسىنەن مۇرتسىز قويىلعان ۇساق بۇيراسى پىشىرلاپ تۇرعان قاۋعا ساقالى مەن باسىنا كيگەن قارا تاقياسىنىڭ سىرتىن وراعان سالدەسى، وتىرىسى ءبارى جيىلىپ ورتادان وقشاۋ كورىنەتىن ادامنىڭ سۇستى ءجۇزىن ودان سايىن ۇرەيلى كورسەتەدى. جۇرەگىڭ قاعىپ، مىنا وتىرىستىڭ سويى تىپتەن بولەك ەكەن، شىنىمەن نەدەن تايىنادى، اللا ساقتاسىن دەگەن ويدىڭ جەتەگىنە قۇربىم ەكەۋمىز بىردەي دەندەپ ەنىپ كەتكەنبىز.

ايالدامادا 20 جاستىڭ ار جاق، بەر جاعىنداعى جىگىت تۇر. ايالى قارا كوزىندە جۇمساقتىق، الدە ءبىر جىلىلىقتىڭ سونبەگەن شوعى بار. قۇلاققابىن كيىپ، ۇندەمەي تۇرعانىنىڭ وزىندە قازاقى مادەنيەتتەن ءتالىم العانى بىلىنەدى. بىراق ءدال وسى جاس جىگىت ءۇشىن الاڭدادىم. نەگە دەيسىزدەر مە؟ ونىڭ نۇرلى جۇزىن­دە كىنارات بار ما؟ جوق. تەك جاڭا تە­بىن­دەپ كەلە جاتقان ساقالى بار ەكەن. اقىرىن بارلاپ جىگىتتىڭ باس-اياعىن شولدىم. بالاعى. ءيا بالاعى قانداي ەكەن؟ جوق، شورت كەسىلمەگەن، بىراق دجينسى شالباردىڭ بالاعى توبىققا دەيىن ءتۇرىلىپ تۇر. ساقالدىڭ ۇزارۋىمەن بىرگە ءبىر كۇنى شورت كەسىلەتىن بالاقتىڭ ءتۇرى. تاعى دا جۇرەك شىم ەتە تۇسكەن. مىنا بالا ستۋدەنت پە ەكەن؟ اتا-انا، تۋعان-تۋىسى الىستا ما ەكەن؟ ايتپەسە بالانىڭ وسى كەيپىنەن-اق الدە ءبىر ىقپالدىڭ اسەرى بارلىعىن تۇسىنەر ەدى عوي. قۇداي-اۋ، مىناۋ قۇتقارۋعا بولاتىن بالا عوي. جۇزىندەگى جىلىلىعى، اۆتوبۋسقا وتىرايىن دەپ جۇگىرگەن ۇلكەن كىسى جاقىن كەلىپ قالعاندا سوعىپ كەتپەيىن دەپ تۇرىپ قالعانداعى ۇياڭ جىميىسى جاس جىگىتتىڭ تىم اسىرە كەتىپ قالماعانىنان حابار بەرگەندەي كورىندى.

ال كوشەدە كەلە جاتىپ الدىڭنان قارسى جولىققان قىسقا بالاقتى، قاۋعا ساقالدى جىگىتتەردىڭ كوزدەرى ءبىرتۇرلى، جۇزدەرى سۋىق. ءالى ناماز وقيتىن ادامنىڭ جۇزىنەن كورىنەتىن، ىشكى الەمىنەن توگىلىپ تۇراتىن رۋحاني جىلىلىق، مەيىرىم مەن جۇمساقتىق ۇيالاعانىن كەزدەستىرمەدىم. قاتىگەزدەۋ كوزقاراس اڭعارىلادى. انە ءبىر مويىلدەي قاپ-قارا كويلەكتەر كيگەن، ءجۇزىن تۇمشالاپ الىپ بالا ەرتىپ كەلە جاتقان كەلىنشەكتەرگە دە توقتالا قاراۋعا جۇرەكسىنەسىڭ. مەيلىنشە سەنىمدى، تەك وزدەرىنىڭ عانا تۋرا جولمەن كەلە جاتقانىنا كۇمانسىز كوزقاراستاعى ادامنىڭ جەتەگىندەگى بالانىڭ كەلەشەكتە كوزقاراسى، پايىمى، دۇنيەتانىمى قالاي بولادى دەگەن ويدان ارىلۋىڭ قيىن. 

كوشەدەگى كورىنىستەر كوڭىلگە ءتۇرلى كەلەڭسىز وي تاستايدى، الاڭداتادى. وتكەندە جۋرناليست گۇلماريا بارمانبەكوۆا ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا مىناداي جازباسىن جاريالادى. «بۇگىن ءبىر سۇمدىق جاعدايدىڭ كۋəسى بولدىم! تاكسي توقتاتىپ تۇرعانمىن. كەنەت دوڭبەكتەي لاندكرۋزەر كەلىپ تۇرا قالعانى. مىنە سالدىم. رولدە – ەڭگەزەردەي قازاق جىگىتى. سەلدىر ساقالى قىپ-قىزىل. – ويباي بالام-اۋ، ساقالىڭدى بوياپ العانىڭ نەڭ؟ – دەپپىن عوي ساسقانىمنان. – بوياۋ ەمەس، قىنا عوي. ساحابالار ساقالىن بوياعان، ءبىز دە بويايمىز، – دەمەسى بار ما əلگىنىڭ. ءىشىم قىلپ ەتە قالدى. Əلگى «سəلəفيت» دەگەن سۇمدىعىڭنىڭ دəپ ءوزى بولىپ جۇرمەسىن! قۇداي-اي، قايدان عانا وتىرىپ ەدىم مىنا قۇرعىردىڭ مəشينەسىنە! نە دە بولسا قورىققانىمدى بىلدىرمەۋگە تىرىسىپ، ويىما كەلگەن ءسوزدى تىلگە تيەك ەتە بەردىم. Əڭگىمە يسلام قۇندىلىقتارىنا جالعاستى. 

– شاريعاتقا قايشى كەلمەيتىن ۇلتتىق سالت-دəستۇرگە قارسى ەمەسپىز. 

– سوندا قازاقتىڭ قاي سالت-ءدəستۇرى شاريعاتقا قايشى كەلەدى ەكەن؟

– مىسالى، سəلەم سالۋ.

– سəلەم سالۋدىڭ نەسى شاريعاتقا قايشى؟ 

– ادام اللاھتىڭ الدىندا عانا ءيىلۋى كەرەك، ادامعا ەمەس.

– ادام ادامعا ءيىلىپ، ىزەت كورسەتسە ونىڭ نەسى ايىپ؟

– جوق بۇل شيرك! – دەپ ءارى قاراي جۇرگىزۋشى ەكەۋى اراسىنداعى اڭگىمەنى جازىپتى. راس، ساقالىن قىنامەن بوياۋشىلار دا، سالەمدى اللاعا سەرىك قوستىڭ دەپ شيرككە جاتقىزاتىندار بار. بىراق ولار ايالدامادا تۇرمايدى، استارىنا مىنگەنى ەسىك پەن توردەي قىمبات كولىكتەر... 

داستۇرمەن قيۋلاسقان، ادال، ارام، وبال، ساۋاپقا نەگىزدەلگەن بابالار ۇستا­نىپ كەلگەن قاسيەتتى يسلام ءدىنى – ءدىڭىمىز ەدى. تىپتەن، ناماز وقىماعاننىڭ وزىندە ءبىر حاقتىڭ بارلىعىنا يمان كەلتىرىپ، جۇرەگىندە اللا ەسىمىن قاستەرلەپ جۇرگەن حالىق بىزدىكى سوپىلىق جول دەپ باس-تارىن شۇلعىپ، ترانستا وتىرىپ زىكىر سالعانداردى كورگەندە شوشىپ كەتتى. مىناۋ قانداي سوپىلىق دەپ. جالپى، قۇدايعا اسىرە، تىم فاناتيزممەن بەرىلۋدىڭ بۇل دا ءبىر كورىنىسى بولار دەپ. ودان مۇرتسىز ساقال قويىپ، ءداستۇردىڭ ءبارىن بيدعات پەن شيرككە جاتقىزاتىن تاعى ءبىر توپ شىقتى. قازىرگى كۇنى ولار قاراسىن ۇلكەيتە تۇسۋدە. ال قالىڭ قازاق بالاسى قايراڭدا قالىپ، سۋ ىزدەگەن كەمەنىڭ ۇستىندەگى جولاۋشىداي وشارىلىپ، قاي جاقتان تولقىن كەلىپ باعىتىمىزدى تۇزەپ، دىتتەگەن جەرىمىزگە امان-ساۋ، ءبۇتىن قالىبىمىزدا جەتكىزەر ەكەن دەپ ءدۇربى سالىپ جان-جاعىنا قاراپ تۇر.

انار تولەۋحانقىزى،
«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇرلانعان 28 كولىك تابىلدى

وقيعا • بۇگىن، 15:11

اتىراۋدا 23 ادامدى شايان شاققان

ايماقتار • بۇگىن، 13:35

سپورت جاڭالىقتارىنا شولۋ

سپورت • بۇگىن، 09:11

سۋرەتشىلەر ءۇيى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 09:08

بال بۇلاق بولىپ اقتى

ايماقتار • بۇگىن، 09:07

وڭايلىقپەن ەم قونبايدى

مەديتسينا • بۇگىن، 09:05

بارەكەلدى، ۆيكتوريا!

سپورت • بۇگىن، 09:02

ۇقساس جاڭالىقتار