سوڭعى جاڭالىقتار
اۋا رايى • 27 جەلتوقسان, 2025
27 جەلتوقساندا رەسپۋبليكا بويىنشا قاي جولداردا قوزعالىس شەكتەلدى؟
«قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى ەلدەگى جولداردىڭ قازىرگى احۋالى تۋرالى حابارلادى, دەپ جازادى Egemen.kz.
Digital • 27 جەلتوقسان, 2025
ەندى «ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالاردى ۇيدە وقىتۋعا جۇمسالعان شىعىنداردى وتەۋ» قىزمەتىن «eGov Mobile» ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى راسىمدەۋگە بولادى.
عىلىم • 27 جەلتوقسان, 2025
وتاندىق زەرتتەۋشىلەر ادام تىنىسىنداعى اتسەتوندى ءدال انىقتايتىن جاڭا سەنسور ازىرلەدى. بۇل تەحنولوگيا بولاشاقتا ديابەتتى ءينۆازيۆسىز, ياعني قان الماي انىقتاۋدىڭ قولجەتىمدى تاسىلىنە اينالۋى مۇمكىن. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «National Laboratory Astana» زەرتحاناسىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ «Sensors International» جۋرنالىندا جاريالاندى.
قوعام • 27 جەلتوقسان, 2025
كەزىندە زايسان اۋدانىنىڭ دايىر اۋىلىندا ەلگە سىيلى, وڭىردە العاش رەت ەلەكتر جۇيەسى سالاسىندا ۇزاق جىل قىزمەت ەتكەن تىل ارداگەرى قاباش تۇردىبەكوۆ دەگەن قاريا تۇردى. وسىدان 13 جىل بۇرىن ومىردەن وتكەن اقساقال ءتىرى بولعاندا بۇگىندە عاسىر تويىن جاساپ جاتۋشى ەدى. ءومىرى ونەگەلى قاريانى نەگە ەسكە الىپ وتىرمىز؟
ميراس • 27 جەلتوقسان, 2025
«قىرىق باتىر» قامقورلىققا ءزارۋ
كەڭەس بيلىگى كەزەڭىنىڭ العاشقى ءۇش ونجىلدىعىندا تۇركىتىلدى حالىقتاردىڭ باتىرلىق جىرلارىن جيناقتاپ زەرتتەۋ نازاردان تىس قالدى. بۇل جاعداي «ورىس حالقىنىڭ جانە تۇركىتىلدى ەلدەردىڭ باتىرلىق جىرلارى شىنايى تاريحي ۋاقيعالاردى باياندايتىن حالىقتىق شىعارمالار, ولاردىڭ قۇندىلىعىنىڭ نەگىزىن باتىرلىق رۋح پەن وتان قورعاۋ يدەياسى قۇرايدى» دەگەن عالىمدار 1936 جىلى تۇجىرىمدامانى قابىلداعاننان كەيىن وزگەردى. بۇل كەزدە ەۋروپادا گيتلەرلىك گەرمانيا باستاعان سوعىس ورىستەپ, كەڭەس وداعىنىڭ باتىس شەكاراسىنا جاقىنداعان ەدى. وسىنداي قىسىلتاياڭ جاعدايدا كوممۋنيستىك پارتيانىڭ يدەولوگتەرى وداقتىق ۇلتتاردىڭ قاھارماندىق ەپوستارىن كەڭەس حالقىن گيتلەرلىك باسقىنشىلارعا قارسى سوعىستا وتانىن قورعاۋعا جۇمىلدىرۋعا, مايدانگەرلەردىڭ باتىرلىق رۋحىن كوتەرۋگە پايدالانۋدى كوزدەدى. ءسويتىپ, تۇركىتىلدى حالىقتاردىڭ باتىرلىق جىرلارىن جيناقتاۋعا جول اشىلعانداي بولدى. قازاق ەلىنىڭ باتىس ايماعىندا اۋىزشا تاراعان باتىرلىق ەپوس-جىرلاردىڭ جاڭا زاماندا جاڭارۋىنا العىشارتتار تۋىندادى.
ونەر • 27 جەلتوقسان, 2025
قىسقى مەرەكەلەر قارساڭىندا «استانا وپەرا» تەاترى ەلوردالىق كورەرمەندى اسقاق اۋەندەر مەن رۋحاني جىلىلىققا بولەپ, ەرەكشە مۋزىكالىق كەش ۇسىندى. ك.بايسەيىتوۆا اتىنداعى كامەرالىق زالدا «روجدەستۆو سيقىرى» كونتسەرتى كونە مۋزىكا جاۋھارلارىنان شاشۋ شاشتى.
جادىگەر • 27 جەلتوقسان, 2025
سارمات ايەلدىڭ جۇمباق قوبديشاسى
ارحەولوگتەر 2021 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ۇرىساي وبا كەشەنىنەن تابىلعان قوبديشانىڭ قۇپياسىن اشتى.
ونەر • 27 جەلتوقسان, 2025
قازاق اسپانىن قاق جارىپ, قىزىلوردا, جەزقازعان دالاسىن جۇرەكتى جارارداي سولق ەتكىزىپ, بايقوڭىردان الىپ عارىش كەمەلەرى مەن زىمىراندار ۇشىرىلىپ جاتسا دا جەردىڭ يەسى, ەلدىڭ ەگەسى قازاق حالقىنا ەشقانداي قاتىسى جوقتاي كورىنەتىن. ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن عانا بايقوڭىر مەن سول اۋماقتاعى ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ قولعا الىندى. بايقوڭىردىڭ اتاۋى دا تەك 1995 جىلى قايتارىلدى, وعان دەيىن لەنينسك دەپ اتالاتىن.
زاڭ مەن ءتارتىپ • 27 جەلتوقسان, 2025
لۋدومانيا: زاڭنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى بارىمىزگە ورتاق
لۋدومانيانىڭ سەبەبى مەن سالدارىن سارالاپ, زاردابىن زەردەلەيتىن بولساق, ونىڭ ءبىر عانا ادامنىڭ باسىنا تۇسكەن باقىتسىزدىق ەمەس ەكەنىن كورەمىز. بۇل – تۇتاس ءبىر وتباسىنىڭ تاعدىرىن تالقاندايتىن, ءتىپتى, ءبۇتىن ءبىر اۋلەتتىڭ بەرەكەسىن قاشىرىپ, ەت جاقىندارىنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتاتىن, قالا بەردى ۇلتتىڭ بولاشاعىنا بالتا شاباتىن قوعامداعى قاۋىپتى الەۋمەتتىك دەرت.
سپورت • 27 جەلتوقسان, 2025
تاراز قالاسىنداعى «كونە تاراز» تاريحي-ەتنومادەني كەشەنىنىڭ كورمە زالىندا وتكەن سالتاناتتى جيىندا سپورت سالاسى بويىنشا جىل ۇزدىكتەرى انىقتالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
باسىلىم • 27 جەلتوقسان, 2025
توبىل-تورعاي كۇيلەرىنىڭ توپتاماسى
ارقالىقتا «توبىل-تورعاي كۇيلەرى» دەگەن اتپەن جارىققا شىققان جاڭا كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. جيناقتى بىرنەشە جىل بويى ارحيۆ اقتارىپ, ەل ارالاپ, كونەكوز كۇيشىلەرمەن كەزدەسىپ ءجۇرىپ قۇراستىرىپ شىققان – ولكەتانۋشى عالىم باتىرلان ساعىنتاەۆ پەن مۋزىكا زەرتتەۋشى ەرمەك قازمۇحامبەت. قۇراستىرۋشىلار توبىل-تورعاي كۇيشىلىك مەكتەبىنە تەلىنىپ جۇرگەن 150-دەن استام كۇي تاپقان. جيناققا سودان ىرىكتەلىپ الىنعان 80 كۇي ەنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 11 حالىق كۇيى, 69 اۆتورلىق تۋىندى بار.
زاڭ مەن ءتارتىپ • 27 جەلتوقسان, 2025
«قۋىرداقتىڭ كوكەسىندەي» قارجىلىق قيتۇرقى
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل «انا ءتىلى» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا: «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى – شىن مانىندە كەمەل دەموكراتيانىڭ تىرەگى, قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ نەگىزى. «زاڭ مەن تارتىپكە» باعىنباساق, قۇقىق نورمالارىنا قۇرمەتپەن قاراماساق, ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرىپ, ونى وركەندەگەن مەملەكەت ەتە المايمىز», دەگەن ەدى. بۇل رەتتە, اسىرەسە حالىققا ادال قىزمەت ەتۋگە انت بەرگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە جۇكتەلەتىن جاۋاپكەرشىلىك زور. الايدا ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بارىندە بىردەي زاڭ ۇستەمدىگى ورناپ, تەمىردەي ءتارتىپ جولعا قويىلدى دەۋگە ءالى ەرتە.
رۋحانيات • 27 جەلتوقسان, 2025
قوڭىرتوبەنىڭ باۋرايىنا جايعاسقان اقتەرەك اۋىلىنان تۇلەپ ۇشقان قالامگەر, ەسىمى ەلگە تانىمال جۋرناليست-جازۋشى, اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى, حالىقارالىق جامبىل اتىنداعى جانە جۋرناليستەر وداعى سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتى, جامبىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ مەرەيلى جاسقا تولۋىنا وراي, اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە «ايەل جانى» اتتى ادەبي-سازدى كەش ءوتتى. اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي ايەل تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن شىعارماشىلىق كەشكە زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن قوعام قايراتكەرلەرى, قالامگەردىڭ ارىپتەستەرى مەن اۋىلداستارى قاتىستى.
رۋحانيات • 27 جەلتوقسان, 2025
جازۋشىلار وداعىنىڭ جىل قورىتىندىسى
استانادا العاش رەت «جاس ادەبيەتتىڭ كوكجيەگى» تاقىرىبىندا جازۋشىلار وداعىنىڭ جىل قورىتىندىسى ءوتتى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن جازۋشىلار وداعى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان ءىس-شارادا جازۋشىلار وداعىنىڭ 2025 جىلى اتقارعان جۇمىستارى قورىتىندىلانىپ, وتاندىق ادەبيەتتىڭ قازىرگى دامۋ باعىتى مەن الداعى جوسپارى تالقىلاندى.
ەكونوميكا • 27 جەلتوقسان, 2025
مىندەتتى تاڭبالاۋعا تاعى ءبىر ءونىم قوسىلدى
بۇگىندە مىندەتتى تاڭبالاۋعا تەمەكى ونىمدەرى, اياقكيىم جانە دارىلىك زاتتار جاتادى. ەندى ەلىمىزدە سىرا ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر مەن يمپورتتاۋشىلار دا تسيفرلىق تاڭبالاۋ جۇيەسىنە تىركەلۋگە مىندەتتى.
ەكونوميكا • 27 جەلتوقسان, 2025
اكك كاسىپكەرلەرگە قورعان بولا الماي تۇر...
وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردان 2006 جىلى قۇرىلعان الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارىنىڭ (اكك) الدىنا شاعىن كاسiپكەرلiكتi دامىتۋ, الەۋمەتتiك جوبالاردى iسكە اسىرۋ, iشكi نارىقتى باسەكەگە قابiلەتتi ونiمدەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى وڭiرلەردiڭ الەۋمەتتiك جاي-كۇيiن جاقسارتۋ مىندەتى قويىلعان ەدى. الايدا ارادا وتكەن جيىرما جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە اكك-لەردىڭ تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ كومەگىمەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن شەكتەن تىس قىمباتتاتپاي ۇستاپ تۇرۋعا جانە شاعىن كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا باعىتتالعان جۇمىسى ماردىمدى ناتيجە بەرگەن جوق. وعان اسپانعا شارىقتاپ كەتكەن ازىق-ت ۇلىك باعاسى ايعاق.
ساراپتاما • 27 جەلتوقسان, 2025
كولىك نارىعى كوڭىل كونشىتە مە؟
2025 جىل وتاندىق اۆتوكولىك نارىعىنىڭ بۇكىل تاريحىنداعى ەڭ تابىستى بولدى. قازاقستاننىڭ اۆتوكولىك وداعىنىڭ دەرەگىنشە, بيىلعى قاڭتار-قاراشا ايلارىندا وتاندىق ديلەرلەردەن 207 مىڭ جاڭا اۆتوكولىك ساتىپ الىنعان. ءبىر قاراشانىڭ وزىندە 25 مىڭ جەڭىل كولىك ساتىلعان. بۇل نارىقتاعى ايلىق ساتىلىمنىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشى بولىپ وتىر.
دەنساۋلىق • 27 جەلتوقسان, 2025
سالاماتتى قوعام قۇرۋدىڭ ءتۇپ نەگىزى
حالىققا ساپالى, قولجەتىمدى, ءادىل مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا ەنگىزىلگەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جۇيەسىنە قاتىستى پىكىر كوپ. ءاربىر ازاماتتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا ورتاق جاۋاپكەرشىلىك نەگىزىندە قۇرىلعان, الەۋمەتتىك باعدارلانعان ۇلگى ءوز مىندەتىن حال-قادىرىنشە اتقارىپ كەلەدى. جىل توعىسىندا ء«مامس جۇيەسىن قارجىلاندىرۋداعى جاڭا تاسىلدەر: وزگەرىستەر كىمدەرگە جانە قالاي اسەر ەتەدى» تاقىرىبىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا سالاداعى سونى جاڭالىقتار جان-جاقتى باياندالدى.
ەڭبەك • 27 جەلتوقسان, 2025
بيىلعى جىلدى ناۋىرزىم وڭىرىندەگى «بوگدان» شارۋا قوجالىعى تابىستى اياقتادى. ەگىن وسىرۋمەن قاتار, اسىل تۇقىمدى مال باسىن كوبەيتىپ وتىرعان شارۋاشىلىق جەرگىلىكتى تۇرعىندارىن ەڭبەككە جۇمىلدىرىپ, ءبىرتالاي وتباسىنىڭ اۋىلدا تۇراقتاپ قالۋىنا ۇيىتقى بولىپ وتىر.
قوعام • 27 جەلتوقسان, 2025
جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى قاتارداعى ەڭبەك ادامدارىنىڭ مەرەيىن ءوسىردى. جاستاردىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارعا, ءوندىرىس سالاسىنا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا ءتۇستى. ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى قاراپايىم ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ تە ەلدىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, العىسىن ارقالاۋعا بولاتىنىن جاقسى بىلەدى.
ماسەلە • 27 جەلتوقسان, 2025
سۋ قاۋىپسىزدىگى ءوزارا سەنىمگە تاۋەلدى
سۋ رەسۋرستارى XXI عاسىردىڭ ەڭ كۇردەلى گەوساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. كليماتتىڭ وزگەرۋى, حالىق سانىنىڭ ارتۋى, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ونەركاسىپتىڭ سۋعا تاۋەلدىلىگى مەملەكەتتەر اراسىنداعى ترانسشەكارالىق سۋ قاتىناستارىن بارىنشا شيەلەنىستىرىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اشحاباد فورۋمىندا بۇۇ جۇيەسىندە سۋ ماسەلەسىمەن تىكەلەي اينالىساتىن ارناۋلى حالىقارالىق ۇيىم قۇرۋ قاجەتتىگى تۋرالى كوتەرگەن باستاماسى – وسى جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە بەرىلگەن ۋاقتىلى ءارى جۇيەلى جاۋاپ.
مەديتسينا • 27 جەلتوقسان, 2025
الماتى قالالىق كارديولوگيالىق ورتالىعىندا العاش رەت جۇرەك اۋىستىرۋ وپەراتسياسى جاسالىپ, تەرمينالدىق كەزەڭدەگى سوزىلمالى جۇرەك جەتكىلىكسىزدىگىنە شالدىققان 34 جاستاعى ازاماتقا دونورلىق جۇرەك سالىندى.
ەكونوميكا • 27 جەلتوقسان, 2025
حالىقارالىق رەيتينگتە مارتەبەمىز ايقىندالدى
ەلىمىز جاساندى ينتەللەكتىنى اۋقىمدى ەنگىزۋ مەن تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ نەگىزگى كورسەتكىشىن تۇراقتى ءوسىرۋ ارقىلى جەتەكشى تسيفرلىق دەرجاۆا مارتەبەسىن نىعايتپاق.
پىكىر • 27 جەلتوقسان, 2025
وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن باس قۇراعان ەكى جاس شەتەلدىك ديپلومدارىمەن ەلگە كەلىپ جۇمىس ىزدەدى. ءتاۋىرىن تاپتى-اق. بىراق بەرەكە تاپپادى. ويتكەنى تاجىريبەسىز مامانعا بەرەتىن جالاقىنىڭ جارتىسى پاتەر جالداۋدان, جارتىسى ءجۇرىپ-تۇرۋ مەن تاماقتان ارتىلمايدى. اقىرى شەتەلگە كەتتى, باقشاعا بارىپ جيدەك تەردى.
قوعام • 27 جەلتوقسان, 2025
جۋىردا وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى شىناراي ءالىمحان مەن الماتى قالاسى اكىمى اپپاراتىنىڭ ەتيكا جونىندەگى ۋاكىلى ماماي احەتوۆ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ جانە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر اراسىندا ەتيكالىق قالىپتى نىعايتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس جونىندە مالىمەت ۇسىندى.
سۇحبات • 27 جەلتوقسان, 2025
دارحان احمەد-زاكي: پرەزيدەنت رەفورماسى جوعارى بىلىمگە تىڭ سەرپىن بەرەدى
ءبىلىم مەن عىلىم مەملەكەتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ايقىنداۋدا ۇلكەن ماڭىزعا يە. سوندىقتان ەلىمىز وسى سالاعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن وسى باعىتتا كەشەندى رەفورمالار جۇزەگە اسىپ جاتىر. مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتورى دارحان احمەد-زاكيمەن عىلىم, جوعارى ءبىلىم سالاسىنىڭ دامۋى جونىندە اڭگىمە وربىتتىك.
تۇلعا • 27 جەلتوقسان, 2025
ەلىمىزگە تانىمال تاۋ تۇلعالاردىڭ دەنى اۋىلدان شىققان. سودان با, ولاردىڭ بويىنان قازاقىلىقتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرادى. ويتكەنى ولار ۇلتتىق ءتالىم-تاربيەنىڭ قاينارىنا قانىپ وسكەن. اتا-اجەنىڭ ەرتەگىسىن تىڭداپ, ۇلتىمىزعا ءتان بار اسىل قاسيەتتى بويلارىنا سىڭىرگەن. سونداي ايتۋلى ازاماتتىڭ ءبىرى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سارداربەك ءابي ۇلى.
قوعام • 27 جەلتوقسان, 2025
پاۆلودار قالاسىندا 2022 جىلدان بەرى «اق سيسا» وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. بۇل ۇجىمدى بىلىكتى دارىگەر ايگەرىم قابىلبەكوۆا باسقارادى. ورتالىقتا ءتۇرلى سىرقات, جاراقاتپەن كەلگەن, ونىڭ ىشىندە سۇيەگىن سىندىرعان, ينسۋلت, ينفاركت العان ناۋقاستاردى وڭالتىپ, دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ جۇمىسى جۇرگىزىلەدى.
ينفوگرافيكا • 27 جەلتوقسان, 2025
ىزدەنىس ءوندىرىستى قۋاتتاندىرادى
كەيىنگى 5 جىلدا عىلىم كوشىنە جاستاردىڭ جاڭا لەگى قوسىلدى. عىلىمعا قۇلشىنىسى زور جاستار عىلىمنىڭ قاي سالاسىندا دا ىلكىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ, جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ وتىر. ساراپشىلار عىلىم سالاسىندا قالىپتاسقان وسى ءبىر سەرپىلىستى باسەڭدەتىپ الماۋدى ايتادى. بۇل ءۇشىن عىلىمعا بولىنەتىن قاراجات پەن تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردى جەتىلدىرۋ ماڭىزدى.
ميراس • 27 جەلتوقسان, 2025
«دەگەندە بالقاديشا, بالقاديشا...»
اقان سەرىنىنىڭ «بالقاديشا» ءانى كوكشەتاۋ مەن اتباسار دۋاندارىندا بي بولعان اتام بەگەن ءبيدىڭ (بەكماعانبەت) دۇيسەنباي ۇلىنىڭ (1864–1950, بەگەن اۋىلى, زەرەندى اۋدانى), دوسى ىبىراي ءبيدىڭ (قاراوتكەل, زەرەندى اۋدانى) قىزى بالقاديشاعا ارنالعان. ونىڭ شىن ەسىمى – توكەن.
