رۋحانيات • 27 جەلتوقسان, 2025

سادىرقىزىنىڭ ساۋلەلى بەلەسى

1241 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

قوڭىرتوبەنىڭ باۋرايىنا جايعاسقان اقتەرەك اۋىلىنان تۇلەپ ۇشقان قالامگەر, ەسىمى ەلگە تانىمال جۋرناليست-جازۋشى, اقپارات سالاسىنىڭ ۇزدىگى, حالىقارالىق جامبىل اتىنداعى جانە جۋرناليستەر وداعى سىيلىقتارىنىڭ لاۋرەاتى, جامبىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ مەرەيلى جاسقا تولۋىنا وراي, اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە «ايەل جانى» اتتى ادەبي-سازدى كەش ءوتتى. اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي ايەل تاعدىرىن ارقاۋ ەتكەن شىعارماشىلىق كەشكە زيا­لى قاۋىم وكىلدەرى مەن قوعام قايراتكەرلەرى, قالامگەردىڭ ارىپتەستەرى مەن اۋىلداس­تارى قاتىستى.

سادىرقىزىنىڭ ساۋلەلى بەلەسى

شىعار­­ماشىلىق كەش­­­­تىڭ شى­مىل­دى­­­عى گۇلزەينەپ سادىر­­­قى­زى­نىڭ قالا­مىنان تۋعان «نالەت», ء«ايبيبى», «ايەل جانى», «قاتال ۇكىم» اتتى وتباسىلىق ءومىردىڭ شىنايى بەت-بەينەسىن باياندايتىن اڭگىمەلەر مەن پوۆەستەر جەلىسىنە قۇرىلعان قىسقاشا قويىلىمدارمەن ءتۇرىلدى. ءار تاقىرىپقا ارقاۋ بولعان قازاق ايەلىنىڭ كونبىستىگى, مەيىرىمدىلىگى مەن قاتال تاعدىرعا توزىمدىلىگىن ء«سۇيىنباي» حالىق تەاترى ارتىس­تە­رىنىڭ جاندى بەينەلەۋى, جانارعا جاس ءۇيىردى. جۋرناليستىك جولدا قيىن دا كۇردەلى تاعدىر يە­لە­رى­مەن جۇزدەسىپ, ولاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن جۇرەك سۇزگىسىنەن وتكىزگەن قالامگەردىڭ بۇل تۋىندىلارى ەش بوياماسىز شىنايى كەستەلەنىپ, وقىرمان جۇرەگىنە جەتكەنى اقيقات.

كورەرمەنگە تەاتر تاماشا­لا­عان­داي ادەمى اسەر قالدىرعان سالتاناتتى شارانىڭ ەكىنشى ءبولىمى مەرەيتوي يەسىنە ارنالعان اقجارما تىلەكتەرگە جالعاستى. جەتىسۋ وبلىستىق «جەتىسۋ» راديوسىنىڭ باسشىسى, «التىن توبىلعى» جانە «التىن قالام» جۇلدەسىنىڭ يەگەرى, جازۋشى ەسبولات ايدابوسىن تىزگىندەگەن ادەبي-سازدى كەشتىڭ العاشقى ءسوز تيەگىن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى دارحان قىدىرالى اعىتتى. جۇرەكجاردى لەبىزىندە قالامى جۇردەك ءجۋرنا­ليس­تىڭ وتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن دامىتۋعا قوسقان ۇلەسىن ايرىقشا اتاي كەلە, گۇلزەينەپ سادىرقىزىنا پارلامەنت سەناتىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىن تاپسىردى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆتىڭ جىلى لەبىزىن جەت­كىزدى.

«گۇلزەينەپ اپكەمىز «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە العاش ستەنوگرافيست بولىپ جۇمىسقا قا­بىل­دانعان. سويتە ءجۇرىپ ءوزىنىڭ جازۋ ءستيلىن قالىپتاستىردى. قالامىنان تۋىنداعان الەۋمەت, ساياساتقا قاتىستى وتكىر دە وزەكتى تاقى­رىپتارى پارلامەنت مىن­بە­رى­نەن دەپۋتاتتىق ساۋال رەتىندە جولدانىپ, ەلدىك ماسەلەلەردىڭ شەشىم تابۋىنا ءۇن قوستى. جالپى, قازاق ايەلى دەگەندە – اسەمدىكتىڭ, سۇلۋلىقتىڭ, ادال­دىقتىڭ, بەينەتكەشتىكتىڭ, توزىم­دىلىكتىڭ, مەيىرباندىقتىڭ كەلبەتى كەلەدى. گۇلزەينەپ سادىر­قىزى – ءوزى دە, ءسوزى دە كوركەم, جانى دا, جازۋى دا سۇلۋ جۋرناليست-جازۋشى. كۇرمەۋى قيىن كۇردەلى ماسەلەنى دە گازەت بەتىندە قىزدىڭ جيعان جۇگىندەي ەتىپ كورسەتە ءبىلدى. ەكىنشىدەن, وتباسىنا, كاسىبىنە, ءوزى 45 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەگەن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە ادال­دىعىن اتار ەدىم. قازاقتىڭ قابىر­عالى قالامگەرلەرىنىڭ ءتالى­مىن الدى, تاجىريبەسىن ۇشتا­دى», دەگەن دارحان قىدىرالى جۋرناليست گۇلزەينەپ سادىرقىزى ۇلكەن جۇ­رەكتى, قازاقتىڭ قايسار قىزى ەكە­نىن ايرىقشا اتادى. جانى نازىك ءجۋرناليستىڭ ءوزى شەكپەنىنەن شىق­قان حالىق جازۋشىسى شەرحان مۇرتازاعا جاساعان قامقورلىعىن مىسال ەتتى.

سالتاناتتى شارادا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا­نىڭ مەرەيتوي يەسىنە جول­داعان قۇتتىقتاۋ حاتىن «قازاق گازەتتەرى» جشس الماتى فيليا­لىنىڭ باس­شىسى باعاشار تۇرسىن­باي ۇلى وقىپ بەردى. قۇتتىقتاۋ حاتتا: ء«وزىڭىز­دى ۇلتتىق جۋرناليستيكادا ءوز قول­تاڭ­باسىن قالىپ­تاستىرىپ, قازاق ءباس­پا­­سو­زىنىڭ مازمۇنىن بايىتقان قا­لام­گەر رەتىندە قۇرمەتتەيمىز. كوپ جىل عاسىرلىق تاريحى بار «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە الەۋمەت, رۋحانيات, مادەنيەت سالالارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە قالام تەربەپ, وتاندىق اقپارات كەڭىستىگىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستىڭىز. قالامىڭىزدان تۋعان پروزالىق شىعارمالارىڭىز وقىرمان ولجاسىنا اينالىپ, ادەبيەتسۇيەر قاۋىمنىڭ شىنايى قۇرمەتى مەن ىقىلاسىنا بولەنىپ كەلەسىز. مەرەيلى جاسىڭىزبەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, سىزگە زور دەنساۋلىق, شىعار­ما­شى­لى­عىڭىز­عا تولايىم تابىس, اۋلەتىڭىزگە اماندىق پەن باياندى باق تىلەيمىن!», دەلىنگەن.

ءوز كەزەگىندە ءوڭىر باسشىسىنىڭ ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزگەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني مايلىباەۆ تا جۋرناليست گ.سادىر­قىزىنىڭ قالامىنا ادالدىعى مەن ەڭبەكقورلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ال اقىندار مەن باتىرلار ەلى اتانعان جامبىل اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرلان ەرتاس ۇلى ساحنا تورىندە گۇلزەينەپ سادىرقىزىنا قازاقى داستۇرمەن سىي-قۇرمەت كورسەتتى.

مىنبەدە ءسوز العاندار قاتا­رىندا بەلگىلى اقىن, ايگىلى «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» اتتى ءاننىڭ ءسوزىن جازعان الماس احمەتبەك ۇلى قانداستار اتىنان ءسوز الىپ, گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ كوشى-قون ساياساتىن سىنعا العان «كوش-كەرۋەن كەرى بۇرىلىپ كەتپەسە ەكەن...» اتتى ماقالاسىن دۇنيەجۇزى قازاقتارى قالاي جىلى قابىلداعانىن, جۋر­نا­ليستىك پايىمى مەن قالا­مى­نىڭ قارىمى سىرتتان كەلەتىن قانداستار تۋرالى زاڭ قابىلداۋعا قالاي اسەر ەتكەنىن مىسال ەتتى. ءسويتىپ, گۇلزەينەپ سادىرقىزىن «مەملەكەتتىك ساياساتقا وزگەرىس اكەلگەن جۋرناليست» دەپ باعالاپ, قانداستار اتىنان ات مىنگىزدى.

شىعارماشىلىق كەشكە ەسىم­دەرى ەلگە تانىمال «ەگەمەندىك» جۇماگۇل سولتى, سۇلەيمەن مامەت, كۇمىسجان بايجان, قورعانبەك امانجول, تالعات ءسۇيىنباي, ساياسات بەيىسباي, سەرىك ءپىرنازار سىندى ارداگەر-جۋرناليس­تەر مەن قازىرگى قىزمەتكەرلەردىڭ ءبىر توبى قاتىستى. ارىپتەستەر اتىنان ءسوز العان «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى عابيت مۇسىرەپ الدىمەن «قازاق گازەتتەرى» جشس ديرەكتورى ديحان قامزابەك ۇلىنىڭ ارنايى قۇتتىقتاۋىن تاپسىردى. وندا گۇلزەينەپ سادىرقىزىن كاسىبي تۇرعىدا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان قالامگەر رەتىندە ەرەكشە باعالايتىنى, «پەرزەنتحانا پەردەسى... تالاي سىردى بۇركەپ تۇر» اتتى سەريالىق ماقالالارىنان باستاپ, «ايدالادا اق وتاۋ», «اتى عانا ارداقتى ما؟», «اكەسى ولگەن قانداي-دى», باسقا دا كولەمدى پروبلەمالىق ماقا­لالارىنىڭ قوعامعا قوزعاۋ سالعا­نىن اتادى.

«بۇل اتالعان گازەتتىڭ سول كەزدەگى ءتىل­شىسىنىڭ قالامىنان تۋعان ماقالا­لا­رى­­نىڭ وزەكتىلىگىن كورسەتەدى. وسىنداي تا­لانت­تى پەرزەنتتەرىن ارداقتاپ وتىر­­عان اقىندار مەن باتىرلار ەلىنىڭ جۇرت­­­شى­لىعىنا مىڭ العىس»,  دەدى باس رەداك­­تور.

پروزا جانرىنداعى شىعارما­شى­لىعى مەن ەرەكشەلىگى دە كەڭىنەن ءسوز بولدى. بۇل ورايدا جازۋشىلار وداعىنىڭ حاتشىسى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەس­سورى قانسەيىت ابدەز ۇلى, كورنەكتى سىنشى, جازۋشى ءامىرحان مەڭدەكە ورالىمدى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. مەرەيتوي يەسىنە جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەلىگىنە قابىلدانعانى تۋرالى كۋالىك پەن توسبەلگىسىن تاپسىردى.

«جامبىل ەلىنىڭ قولىنا قا­لام ۇستاعان پەرزەنتتەرى تاعى جيى­لىپ, قازاقتىڭ تالانتتى جۋر­ناليسىنە, قالامگەرىنە قۇرمەت كورسەتىپ وتىرسىزدار. وتە ريزامىن. بۇل – ەلدىڭ تويى. مىنە, وسى قاسيەتتى توپىراقتان تۇلەپ ۇشقان گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ دا قۋات­تى قالامى قازاق رۋحانيا­تى­نىڭ قورجىنىن قۇندى شىعار­ما­لارمەن بايىتىپ وتىر», دەدى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ پروفەسسورى قانسەيىت ابدەز ۇلى.

ادەبي-سازدى كەشتە «ولكە تىنىسى» جشس ديرەكتورى, بەلگىلى اقىن كادىربەك قۇنىپيا ۇلى جىردان شاشۋ شاشسا, جۋرناليستەر وداعىنىڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى, «الاتاۋ ارايى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قۋانىش تۇڭعاتار دا ىزگى تىلەگىن جەتكىزدى.

اۋەزدى انمەن ورىلگەن سالتاناتتى شارا سوڭىندا قالامگەر گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ «ايەل جانى» اتتى پروزالىق جي­ناعى مەن «قانەكەي, قالام, سوي­لەشى» كىتاپتارىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. كىتاپ وبلىس اكىمدىگىنىڭ قول­­داۋى­مەن جارىق كوردى.

بۇگىندە قالامگەر شىعارما­لا­رىنا وزەك بولعان اقتەرەك اۋىلى كوركەيىپ كەلەدى. وعان ءتول پەرزەنتىنىڭ قوسقان ۇلەسى از ەمەستىگىن جەرلەستەرى اتىنان ءسوز العان «اقتەرەك» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى, اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى تەمىرلان ءشاينۇسىپوۆ اتاپ ايتتى. ءسويتىپ, ايەل جانىنىڭ مىڭ قاتپار تەرەڭ يىرىمدەرىنە بويلاپ, قۇندى شى­عار­مالار جازعان جۋرناليست-جا­زۋ­شى, «اققۋ عۇمىرلى تاعدىر», «ماحابباتىم جۇرەگىمدە», «تاۋ تۇلعا», «القا» باسپاسى مۇرىندىق بول­عان ادەبي بايقاۋدىڭ باس جۇل­دەسىن قان­جىعالاعان ء«ايبيبى» اڭگىمەلەر مەن پوۆەستەر جينا­عىنىڭ اۆتورى, جۋر­­ناليستەر, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى گۇلزەينەپ سادىرقىزىنىڭ مەرەي­تويىن ونەر مايتالماندارى باعدات سامەدينوۆا, ۇلجان ايناقۇ­لو­ۆا باستاعان ساحنا ساڭ­لاق­تارى اسەم انمەن ارلەدى, جۇرەك­تەردى تەربەدى.

 

الماتى وبلىسى,

جامبىل اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار