جارتاستاعى جازۋلاردىڭ تاريحىنا تەرەڭ بويلاعان ماماندار پەتروگليفتەر ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى 4 مىڭ جىل بۇرىن سالىنعان دەگەندى العا تارتىپ وتىر. جۋالى اۋدانىنىڭ ورتالىعى باۋىرجان مومىش ۇلى اۋىلىنان 50–60 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان بۇرحانساي شاتقالى 8 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتىر. مۇنداعى تاريحي جازۋلار قولا داۋىرىنەن باستاپ تەمىر, تۇركى كەزەڭىنە دەيىنگى ۋاقىتتى قامتيدى.
ماماندار كەلتىرگەن دەرەككە جۇگىنسەك, جۋالى تاۋلارىندا العاش رەت 54 جىل بۇرىن كەڭەستىك ارحەولوگتەر پەتروگليفتەردى زەرتتەپتى. ال كۇركىرەۋسۋ اۋىلى ماڭىنا 2006 جىلى تۇران ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسياسى العاش رەت ات باسىن بۇرعان. سول كەزدە ءبىرشاما تاڭبالى تاستى كەزدەستىرگەن. الايدا ول كەزدە شاتقال قويناۋىنداعى تاريحي بايلىق تولىق زەردەلەنبەپتى. اتالعان جۇمىستى جالعاستىرۋدى ءجون كورگەن عالىمدار مىڭنان استام جارتاستاعى سۋرەتتەرمەن تانىسقان.
«مۇنداعى بىرەگەي سۋرەتتەردىڭ عىلىم ءۇشىن ماڭىزى زور. جەرگىلىكتى نەمەسە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ەسكەرتكىشتەردىڭ قاتارىنا ەنگىزىلمەگەن. ەندىگى مىندەت, عىلىمي ورتادا جانە وزگە كەڭىستىكتە كەڭىنەن تانىتۋ. سول باعىتتا جۇمىلعان جۇدىرىقتاي بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك», دەيدى ءا.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ەرالى اقىنبەك.
شاتقالداعى تاۋ ەشكىلەردىڭ بەينەسى كوزگە وتتاي باسىلادى. بۇعى اۋلاۋ بەينەسى مەن وركەشتى تۇيەلەردىڭ دە ءجيى ۇشىراساتىنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ول ارەكەتتەردى ماماندار ساق ءداۋىرى جانە قاڭلى كەزەڭىمەن ساباقتاستىرىپ وتىر.
«مۇنداعى تاڭبالاردىڭ وزىندىك تەرەڭ تاريحى بار. سوندىقتان ولاردى جەتى كەزەڭگە ءبولىپ وتىرمىز. اسا وزەنى مەن تەرىساششىبۇلاق سۋ قويماسىنىڭ ارالىعىن, سونداي-اق مايماققا دەيىنگى ارالىقتى قايتا زەردەلەيمىز. تەك بۇرحانساي شاتقالىمەن توقتامايمىز. الداعى ۋاقىتتا سىرداريا-قاراتاۋ بويىنداعى ەسكەرتكىشتەر مەن قورىمداردى تولىقتاي زەرتتەۋگە كىرىسەمىز. قىسقاسى, تاس عاسىرىنان قازىرگى كەزەڭگە دەيىنگى تاريحي ورىنداردى مەملەكەت قورعاۋىنا الۋ بويىنشا جۇمىستانامىز», دەيدى ءا.مارعۇلان اتىنداعى عىلىمي ارحەولوگيا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى بوريس جەلەزنياكوۆ.
