جاپون كەلىن

جەتپىسىنشى جىلداردىڭ اياعى. قيىر شىعىستان اسكەردەن ورالعان جەرلەسىمىز جاربۇلاققا سۇيگەن جارىم دەپ جاپون قىزىن اكەلىپتى. كوپۇلتتى كەڭەس وداعىنىڭ ازاماتتارىن جاتقا بىلگەنمەن اۋىلىمىزدا جات تىلدە سويلەيتىن ءتىرى جاندى كورمەگەن وقۋشىمىز. ايگىلى الاكولدىڭ جاعاسىنداعى تەك قازاقشا سويلەيتىن بەس مىڭ تۇرعىنى بار قازىرگى قابانباي اۋىلىن­دا باسقا ۇلت ادامىمەن وسىلايشا تۇڭعىش رەت تانىستىق. ەلۋ-الپىستاي سلاۆيان ۇلىسى سانالاتىن كورشى-قولاڭنىڭ ءتىلى تازا قازاقشا بولعاندىقتان, ولار­دىڭ ورىس ەكەندىكتەرى پاسحا مە­رەكەسىندە ەسكە تۇسەتىن. قىزىل-جاسىل ءتۇرلى تۇسكە بويالعان شەلەك تولى جۇمىرتقالارىن «حريس­توس ۆوسكرەس» دەپ دۇبىرلەتىپ تارا­تاتىندارى بىزگە مەيرام ءارى مەرەكە ەدى. الاقايلاپ دوستا­رىنا جۇمىرتقا ۇسىناتىن سول كەزدەگى سارى اۋىز بالا – قازىر Nur Otan پارتياسى شىعىس قا­زاقستان وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ولەگ ۆاسيلەۆيچ چۋگۋنكوۆ.

...باستاۋىشتا وقيمىز. ۇلكەن ۇزىلىستەگى ەرمەگىمىز مەكتەپتەن ءجۇز مەتر جەردەگى مەحانيزاتورلار دايار­لايتىن ۋچيليششەدە تراكتور جۇرگىزۋدى وقىپ جۇرگەن جاپون جەڭ­گەمىزدى ءبىر كورىپ قالۋ. ولار دا بىزبەن قاتار ۇزىلىسكە شىعادى. قاپ-قارا فورماداعى جيىرماعا تارتا بولاشاق تراكتور­شىلاردىڭ اراسىندا ونىڭ بەتى مەن قولدارى اپپاق بولىپ الىستان ايشىق­تالاتىن. كۇندەگى ادەتىنشە ءوزىن تاما­شا­لاۋعا مەكتەپ شارباعىنا اسىلىپ كوز تىككەن قىر بالالارىنا قولىمەن جۇرەك بەينەسىن كورسەتىپ, وڭ قولىن ەرنىنە تاقاپ قۇرمەتكە قوشەمەت ماحاببات سەزىمىن جولدايتىن. ءبىز دە بۇل قيمىلدى قاز-قالپىندا قايتالاپ, cىنىپتاس قىزداردى «وڭباعانداتىپ» قىر سوڭىمىزدان جۇگىرتىپ قوياتىنبىز.

مەحانيزاتورلار كۋرسى اياق­تالعان سوڭ جاپون جەڭەشەمىزدەن كوز جازىپ قال­دىق. وقۋشىدان ءجاسوسپىرىم جاسقا جەتىپ, وت­پەلى كەزەڭگە وتكەندە ومىرلىك قۇبى­لىس­تاردان ءوزىمىزدى ىزدەپ, بالالىق مىنەز ازاي­عان. شاشىن ادەمىلەپ قيىپ ۇلداردان قۇپيا سىر جاسىراتىن جاستارى قاتارلاس قىزدارعا ىقىلاسپەن كوڭىل ءبولۋ سەزىمى جاپون جەڭەشەگە بالالىق قۇمارلىقتى ەستەن شىعارعان...

سەكسەنىنشى جىلداردىڭ سوڭىن­دا تۋعان ولكەم تۋرالى «جار­بۇلاق دەگەن اۋىل بار» اتتى حرو­نيكالىق كىتاپ جازۋ­دى باستادىم. ستۋدەنتتىك سەسسيا ارا­سىن­دا اۋىلعا جول تۇسكەندە جاپون كەلىن تۋ­رالى حيكايانىڭ جالعاسىن ەڭ­بەك قى­زىل تۋ وردەندى سوۆحوزىمىزدى شيرەك عاسىر باسقارعان سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى راقىمعالي تولەۋبەكوۆتەن ەستىدىم.

«شارۋاشىلىق ءۇشىن تابىسى مول, جەكە قارا باسىما قارا تۇنەك ورناعان, جانىم مەن جۇرەگىمدى قان جىلاتقان ماس­كەۋدەگى وليم­پيادا وتكەن جىل. ەسىمە تۇسسە وكىنىشىم وزەگىمدى ورتەيدى. مىسىر ەلىنە ساياحاتتاپ شىقتىم. سان عاسىرلىق تاريحقا تولى مىسىردا پەرعاۋىندار تۇرمىسىمەن تانىسىپ, ءوز تاريحىن ارداق­تاماعان پەندە ءوزىن دە سىيلامايتىنىن ۇقتىم. تاريح دەگەنىمىز – وتكەننىڭ بۇگىنگە ساباعى عانا ەمەس, ءبىزدىڭ كەيىنگى ۇرپاققا قالدىرار ونەگەمىز. ەلدە جۇرگەندە ءبىر ۋاق گەرمانيادان تاراتىلاتىن «ازاتتىق راديوسىن» قوسىپ تىڭدايتىنىم بار ەدى. شەت جۇرتتاعى دەمالىستا مي تىنىعىپ, قاپەرىمە جاتتالىپ قالعان ميۋن­حەندەگى «ازاتتىقتىڭ» قازاق ءبولى­مىنىڭ تەلەفونىنا كايردەگى قوناقۇيدەن قوڭىراۋلاتتىم. ەرتەڭىندە مەنىمەن جۇزدەسىپ, ۋادە ەتكەن قازاقتىڭ ءدام-تۇزىنان ءدام تاتۋعا ميۋنحەننەن كايرگە ۇشىپ جەتكەن حاسەن ورالتايمەن سولاي تا­نىسقام. شەتەلدە جۇرسەم دە ساقتىق جاساپ حاسەنمەن كىسى اياعى باسىلعان كەزدە كەش قارايا كەز­دەسەمىز. تالاي اڭگىمە ايتىلدى, ءتۇپسىز تاريحقا ۇڭىلدىك. تاڭعا شەيىن شاي سوراپتاپ سىر تارتىپ, سۇحبات قۇراتىن بابالارىمىزدىڭ باسىنان كەشكەنىن باسىمنان وتكەردىم. سونى كەڭەس ادامدارى توقتاعان كايردىڭ مەيمانحانالارىن تىمىسكىلەيتىن كگب تىڭشىلارى سەزىپ قويىپتى. ەلگە ورالعان سوڭ التى اي ىزىمنەن قالمادى. بۇكىل اۋىل تۇرعىندارىنان مەن تۋرالى مالىمەت جينادى. جۇرتىما راقمەت, مەنى قولداپ تا ماقتاپ شىقتى. ناقتى دالەل, تاپجىلتپاس دەرەك تاپپاعان سوڭ توقتادى. بىراق جۇرەگىمدى تىرىدەي ج ۇلىپ, ۇكىلەگەن ءۇمىتىمدى ءۇزدى. كوكپ وك مەن كسرو مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ پاتريسا لۋمۋمبا اتىنداعى حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىن ۇزدىك ديپلوممەن ءتامامداپ, كەڭەس وداعىنىڭ شۆەتسياداعى ەلشىلىگىنە ورنالاسقان ۇلىما كەسىرى ءتيىپ, ءتۇبى تراگەديا­مەن تىندى», دەگەن. جاپون كەلىن جايلى دا ازداپ سىر شەرتكەن...

بۇل دەرەكتەر اتامەكەنىمە ارنالعان كىتاپقا ەنبەدى. جاز­عانىممەن ونى كوم­مۋنيستىك پار­تيانىڭ تسەنزۋراسى وتكىزبەسى انىق ەدى. اڭگىمەمىزدىڭ باس كەيىپ­كەرى جاپون كەلىنشەكتىڭ اينالا­سىنداعى سان تاراۋ حيكاياتتى كەيىن دە كوز كورگەندەر مەن ەستىگەندەردەن سۇراس­تىردىم. اركىمنىڭ سان قيلى ءپال­ساپاسى بار. اڭىزى دا, اقي­قاتى دا ارالاس قازاقتىڭ اۋىز ادەبيەتىنە جاقىن القيسسا. بىل­گەنىمدى, تۇيگەنىمدى بايان­دايىن.

...كۇزگى كۇن ەدى. كەلىن بولىپ تۇسكەن «جار­بۇلاقتان» «قارابۇلاق» قوي سوۆحوزىنا كوشىپ كەلگەندەرىنە جىل جارىم ۋاقىت جىلجىعان. پەرزەنت ءسۇيدى. كۇيەۋى ەسكى تراكتوردى كۇن ارا جوڭدەپ, قولعا تيەتىن ماردىمسىز جالاقىسى اس-سۋىنان اسپايدى. جاپا تامنىڭ توبەسىنەن سۋ تامشىلاپ, قابىرعالارى كوگەرگەن. كومىر جوق, تەزەك جاعادى. ءبىر جاستان اسقان بالاسى سالقىنداپ سىرقاتتانعانىنا بەس كۇن. جۇبايى قىستاقتاعى مالشىلارعا ءشوپ تۇسىرۋگە كەشە كەتكەننەن ورالماعان. جى­لاۋعا دا شاماسى جوق ءسابيدىڭ دەمىكپەسى ۇدەگەن. شىداۋعا شاماسى جەتپەي شاراسىزدان جىلاعان. كونتور جاققا شىعىپ ون ەكى شاقىرىم جەردەگى جاربۇلاقتاعى ەمحاناعا جەتكىزىپ سالار كولىك ىزدەگەن...

قوڭىر كۇزدىڭ ىزعارى كۇ­شەيگەن. بىردەن اۋىل شەتىندەگى «شپيوننىڭ» ۇيىنە تارتتى. ەستۋىنشە, باندەرالارعا جار­­دەم­دەسكەن دەگەن جەلەۋمەن قيىرداعى قارا­­بۇلاق بولىمشەسىنە 50-جىلدارى ۋكراينانىڭ كارپات تاۋلارىنان جەر اۋدارىلعان وتباسىنىڭ بۇل اۋىلدان اتتاپ شىعۋعا رۇقساتى جوق. ەسكى-قۇسقىمەن قورشاپ تاستاعان داۋالىنان قورانىڭ ءىشى كورىنبەيدى. شاشىلىپ جاتقان تاس-تەمىردەن قۇراستىرعان اۋىل ىشىلىك كو­لىكتەرى بار. سونىسىمەن تۇرعىنداردىڭ ۇساق-تۇيەك زاتتارىن تاسىمالداپ ناپا­قالارىن تابادى. كورشىلەرىمەن دە ارالاسا بەرمەيدى. ولارعا دە كوپ ەشكىم جولامايدى. ءوزى «شپيون», ال جۇبايى «شپيوننىڭ ايەلى», بالالارى «شپيوننىڭ بالالارى» اتانعانىنا دا قۇلاقتارى ۇيرەنىسىپ كونگەن. سولاردان قولعابىس سۇراماق. قۇدايى ءسوزىن ايتىپ, جالىنىپ كوز جاسىن توككەن. تاستى دا ەرىتەر سوزدەن سوڭ «شپيوننىڭ بالاسى» اكە­سىنىڭ سان مارتە ەسكەرتۋلەرىنە باسىن يزەي-يزەي رۋلگە وتىردى. داڭعىرلاعان كولىك­تىڭ سيقى قولدان جينالعان موتورلى اربا ىسپەتتەس.

جاپون كەلىن دە ۇيىنە جۇگىرە جەتىپ, ءسابيىن وراپ تەزدەتىپ كو­لىككە ءمىندى. جاڭ­بىر تۇنىمەن تىن­باي سىركىرەگەن. كوشە بوس. دالا كوڭىلسىز. مال تۇياعىمەن تاقىر­لانعان اۋىلدىڭ شىعا بەرىسى جۇرەكتى جەتىمسىرەتكەندەي. جاربۇلاققا اپاراتىن اسفالت جولعا كوتەرىلىپ, ەلۋ مەتردەي العا و­زعاندا قيقۋلاي جۇيتكي جەتكەن اۆتوينسپەكتسيانىڭ جۇيرىك «جيگۋليى» ايعايلاپ باقىرسىن دەرسىڭ. قارابۇلاقتان اياق باسىپ اتتاپ كورمەگەن «شپيوننىڭ بالاسىنىڭ» كوزدەرى جىپىلىقتاپ, جانى جاھانامعا كەتكەندەي بولدى. ماشينانىڭ قۇجاتى دا, جۇرگىزۋشىنىڭ پراۆوسى دا جوق. اكەسىن ستالين جەندەتتەرى جەر تۇبىنە قۋدالاپ تىعىپ تاستاسا دا, ءتىرى جۇرگەن­دەرىنە شۇكىرشىلىك ەتەتىن باپتيستەر. مىنە, سول قىس­تالاڭ ءوز باسىنا ءتۇستى دەپ تۇيگەن «شپيوننىڭ ۇلىنىڭ» قولدارى دىرىلدەپ, رۋلگە يە بولا الماي تىپىرشىپ قالعان. كوزدى اشىپ-جۇمعانشا قيرالاڭداعان كولىك بيىك اسفالت جولدان ىلديعا اۋناعاندا جاپون كەلىن نارەستەسىن باۋىرىنا باسقان. سىنعان اي­نەكتەن سۇيرەتىلە شىققان شوپىر قان باسقان بەتىنەن كوزىن سۇرتە ۇيىنە قاراي سىلتي باسىپ زىرلاعان. جاپون كەلىن ەسىن جيار-جيماستان ءسابيىن شاقىرعان. ماڭدايىنان ساۋلاي اققان قان بالاسىنىڭ دەمىن تىڭداماققا ەڭكەيگەندە نارەستەنىڭ كورپەشەسى قىزىل قانعا بويالدى. شىڭعىردى, بالاسىنىڭ دەمىن ەستىمەگەن سوڭ جانۇشىرا ايعايلاپ ءبىر قولىمەن ءسابيىن قۇشاقتاپ جەر تىزەرلەپ كولىكتەن شىق­تى. سۇيگەن جىگىتىنىڭ جەتەگىنە جابى­سىپ سوناۋ ۆلاديۆوستوكتان جەتى مىڭ شاقىرىم شالعايداعى جەر تۇبىنە جەتكەندە وسىنداي قيىندىققا تاپ بولارىن ويلادى ما؟ ءسابي مەيىرىنە قانباعان انا, دەمى ۇزىلگەن نارەستەسىن قۇتقارۋعا سوڭ­عى مۇمكىندىك قالدى دەگەن ايەل زاتى­نىڭ سيقىر سەزىمى بويىنا ەرەكشە قۋات بەرىپ, سەرپىلە كوتەرىلىپ اسفالت جولعا جۇگىرە شىققان. قاز-قاتار تىزىلگەن «ۆول­گا» اۆتوكولىكتەرىنىڭ كولونناسى وزىنەن قيعاشتاي قاشىپ جانىنان زۋ ەتە تۇسكەنىن بايقادى. مەڭ-زەڭ. دۇنيە شىر اينالىپ, كوز الدى قىپ-قىزىل تۇسكە بويانعانداي. كولىك­تىڭ سىنعان اينەكتەرى اياۋسىز كەسكى­لەگەن باسى مەن بەتى-قولىنان قان سورعالاپ اعىپ جاتقانىن بايقامادى...

بەس «ۆولگا» ءجۇز ەلۋ مەتردەي وزىپ با­رىپ توقتاعان. ۇكى­مەتتىك رەسمي دەلە­گاتسيانىڭ باسشىسى سەمەي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى اما­نوللا عابدولحاي ۇلى را­ما­زا­نوۆ كو­لىكتەن جىلدام تۇسە جەتىپ ماڭ­دايىنان سي­پاعانىن دا سەزبەگەن. وبلىس باس­شىسىنىڭ پارمەنىمەن اۋدان باس­تىعى­نىڭ «ۆولگاسىنا» ءمىنىپ ماقان­شىداعى ور­تالىق ەمحاناعا جەتكى­زىلگەندە ەسىن جيعان.

وبلىس باسشىسى سول كۇنى كوكپ ورتا­لىق كوميتەتى, بۇكىل­وداقتىق كاسىپ­وداق جانە كومسومول ورگاندارىنىڭ اۋىس­پا­­لى قىزىل تۋىن كەزەكتى رەت جەڭىپ العان ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندى «جار­بۇلاق» اسىل تۇقىمدى قوي سوۆحوزىنا الىپ كەلە جاتقان بەتى ەكەن. بۇعان قوسا كەڭەس وداعى كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باس حاتشىسى لەونيد برەجنەۆ پەن قازاقستان كومپارتياسىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحاممەد قوناەۆتىڭ قولدارى قويىلعان قۇرمەت گراموتاسىن تاپسىرۋ دا مىندەتتەلگەن. تاياۋدا عانا سەمەي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالعان امانوللا رامازانوۆ وردا بۇزار وتىزىنان بيلىكتىڭ تىزگىنىن تارتىپ كەلە جاتسا دا قۇدايىنا قاراعان, دىنىنە بەرىك جان ەدى. توبەسىنىڭ قاق تورىندەگى قوس باستىعىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدى ءبىر اپتاعا شەگەرىپ, كولىگىن كەيىن بۇرىپ سەمەيگە قايتقان. رامازانوۆتىڭ سول ساتتە ايتقان «قاننان اتتاپ, قوناققا بارا المايمىن» دەگەنى اتالى سوزگە اينالعان.

ماقانشىداعى اۋداندىق ەم­حانادان شىققان سوڭ جاپون كەلىن ءسابيىن جەرلەگەن قورىمدا كۇيەۋىمەن كەش باتقانشا تاپجىلماي ۇزاق تۇرعان. سودان كەيىن ولاردى كورشى ەكى اۋىلدان ەشكىم كورمەگەن دە, كەزدەستىرمەگەن. بىرەۋلەر سەمەيگە كەتىپتى دەگەن... وبكومعا قىزمەتكە ورنالاسىپتى دەگەن ءسوز دە شىققان... سوسىن ءبارى جاپون كەلىندى مۇلدەم ۇمىتقان.

سول ۋاقيعا وتىسىمەن كوپ ۇزا­ماي «قارا­بۇلاق» سوۆحوزىنا ونەر سماعۇلوۆ دەگەن وتىز­دىڭ ورتاسىنداعى جاس ازامات دي­رەكتورلىققا بەكىتىلدى. ونەر­دىڭ تا­عايىن­دالۋىمەن ۇزاق جىل­دار قارجىلاي كومەكسىز بيلىك­تىڭ كوزىنەن تاسادا قالعان قارا­بۇلاقتىقتاردىڭ باعى جان­دى. تاسى ورگە دومالادى. سونىڭ سىرىن كىتابىما ماعلۇمات جينا­عانىمدا «جاربۇلاقتى» شيرەك عاسىر باسقارعان راقىمعالي تولەۋ­بەكوۆ ايتقان.

– جىل سايىن ءسىزدىڭ شارۋا­شىلىق تاباتىن 2 ملن رۋبلدەن استام تازا پايدا مولشەرىندەگى قارجىنى ۇكىمەتتىڭ ورتاق قازانىنا قوساسىزدار. اۋىلىمىزعا ءۇشىنشى ءۇش قاباتتى مەكتەپ كەرەكتىگىن جوعارى جاققا جىلدار بويى ايتىپ ءجۇرىپ, سونى بيىل عانا شەشىپسىز. ءبىز مەكتەپتە جۇرگەن ون-ون بەس جىل بۇرىن سول قاجەت ەدى-اۋ, – دەگەنمىن.

– مەن ديرەكتور بولعالى وتىز-قى­رىق ميلليون ءرۋبلدى ورتاق قامباعا قۇي­دىق. العاشقى جىلدارى سونىڭ قايدا جۇم­سالاتىنىن بىلمەيتىنبىز. مىنا جەت­پىسىنشى جىلعا دەيىن بولىمشەمىز بولعان «قارا­بۇلاق» سوۆحوزىنا ون جىل بۇرىن ونەر سماعۇلوۆ باۋىرىم ديرەكتور بولىپ كەلگەن سوڭ, وبلىس باسشىسى امانوللا رامازانوۆ ءبىزدىڭ قارجىنى سوندا بۇرىپ بەرۋدىڭ جولىن تاپتى. ونەر باۋىرىم دا ىسكەر ەكەن. الماتىداعى قوناەۆتىڭ مون­شاسىنىڭ كوشىرمەسىندەي كىش­كەنتاي «اراس­اندى» سالدى. اۋىل­داعىلارعا اپتاسىنا ەكى كۇنگە اۆتوبۋس ءبولدىردىم, سون­دا بارىپ جۋىنادى. ەكى قاباتتى ۋنيۆەر­ماگتىڭ (قازىرگىشە سۋپەرماركەت) ءبىرىنشى قاباتىندا ازىق-ت ۇلىك, ەكىنشىسىندە كيىم-كەشەك. ءبىز ارمانداپ جۇرگەن مەكتەپ, ماشينا جوڭدەۋ ستانساسى, مادەنيەت سارايى, بالاباقشا, تۇرمىسقا نە قاجەت, ءبارىن سالىپ تاستادى. ماسكەۋگە كوكپ سەزىنە دەلەگات بولعانىمدا ىرگەسىندەگى ميلليونەر سوۆحوزدارىنا ەكسكۋرسياعا اپارعاندا كورگەنىمنىڭ ءبارى بۇگىن قارابۇلاقتا تۇر. ادال باستىق اقشانىڭ كۇشىمەن ءبارىن جاساي الادى. جاربۇلاقتىق ەڭبەككەرلەردىڭ ماڭداي تەرمەن تاپقان تازا تابىسى عوي كورشىلەرىمىزدىڭ يگەرىپ جاتقانى, نەسىبەمىز ادامى ارالاس, قويى قورالاس قارابۇلاقتىق باۋىرلارىمىزدىڭ يگىلىگىنە جاراسىن, – دەگەن.

1998 جىلى قازاقستان ۇكىمەتى سەمەي قالاسىندا جاڭا اسپالى كوپىر قۇرىلىسىن باستاۋعا شەشىم شىعاردى. كوپىر قۇرى­لىسىمەن جاپوندىق «اياچاي» فير­ماسى اينالىسقانى ايان. ەكى ەل اراسىنداعى كەلىسىمگە قاراي, جاپو­نيا مەملەكەتى كو­پىر قۇرىلىسىنا 165 ملن دوللار ءبولدى. سول كەزدە سەمەي وبلىسى تاراتىلىپ, اكىمدىكتە قىزمەتتە ىستەگەن جاپون كەلىن كوپىر قۇرىلىسىن باستاعان جاپوندىق كومپانيانىڭ دەپارتامەنت ديرەكتورى قىزمەتىنە ورنالاسادى. قارابۇلاق پەن جاربۇلاقتىڭ جۇرتى ارادا جيىرما جىلداي وتكەندە «جاپون كەلىندى» ۇمىت­پاستاي ۋاقيعادا سوڭعى رەت كورگەن.

قازاق جىگىتى مەن جاپون قىزدىڭ ماحاب­باتىنىڭ جەمىسى پەرىشتە ءسابيدىڭ كورەر جارىعى سونگەن ءدال سونداي قوڭىر كۇزدىڭ اق جاۋىنى توقتاماي سىركىرەگەن كوڭىلسىز كۇنى قاپ-قارا Toyota Land Cruiser 100 قارا­بۇلاقتاعى قارا جامىلعان شا­ڭىراقتىڭ اۋلاسىنا توقتاعان. بۇل مارقۇم كۇيەۋىنىڭ جالعىز ءىنىسىنىڭ جەرلەۋىنە كەلگەن جاپون كەلىن ەدى. ءوزى سەكىلدى جارىنان جاستاي جەسىر قالعان ابىسىنىمەن جوقتاسىپ كوڭىل ايتىلىپ, كوز جاس تىيىلىپ سابىرعا كەلەدى. قورىمعا بارىپ قۇران وقىتىپ قايتقان سوڭ, اۋىلدى ءداۋ دجيپىمەن ارلى-بەرى ەكى-ءۇش رەت شىر اينالعان جاپون كەلىن جەرلەستەرىن جيىپ الىپ, وكسىپ جىلاپ, وكپە-نازىن توقتاي الماي توگىپ-توگىپ ايتىپتى دەسەدى...

«قارابۇلاق شاعىن قالا ەدى عوي. سۋپەر­ماركەت قايدا, مونشا قايدا, متس قايدا, مادەنيەت سارايى قايدا, بالاباقشا قايدا... مەكتەپتى عانا قالدىرعان ەكەنسىزدەر. باس­قاسىنىڭ ورنىندا مولانىڭ بەلگىسىندەي توبەشىك... وسىلاردى سالدىرۋعا قارجى بول­گىزۋگە قانشا جۇگىردىم. وبلىس باسشىسىنان مىنا اپپاق جارىق الەمگە كەلسە دە, دۇنيە­نىڭ ديدارىن كورمەي كەتكەن پەرىشتە ءسابيىم ءۇشىن ەستەلىك مۇرا دەپ جىلاپ تا, ۇر­سىپ تا جاساتقان نىساندارىم ەدى. ەندى بالام دا جوق. جارىم دا جوق. ەلىمە ەڭبەگىم دە ەلەۋسىز – قۇم مەن تاس ۇيىلگەن. ولار 200 جىل تۇرا­تىن ساپالى عيمارات ەدى, جيىرما جىلعا جەتكىزبەي جۇتىپ تاستاپسىزدار. بالام ءۇشىن دەگەن ەستەلىك تە ءسابيىمنىڭ مولاسىنداي توبەشىككە اينالىپتى...

باسۋ بىلدىرگەن كەلىنشەكتەر قيىن كەزەڭ­دەگى جوقشىلىقتا سول تۇرمىستىق مەكەندەردىڭ قاڭىراپ بوس, يەسىز قالعان سوڭ بىرەۋلەر كىرپىشىن بۇزىپ ءۇي-قورا سالعانىن, بالا-شاعا بەتون مونوليتتەردى ۋاقتاپ اراسىنداعى ارماتۋرانى قىتايعا اسىراتىن ساۋداگەرلەرگە ساعىز-سۋسىنعا ايىرباستاعانىن ايتقان ەكەن. جاپون كەلىن سونى ەستىگەندە وكسىپ جىلاپتى, كو­كىرەگى قارس ايرىلىپ كۇرسىنىپتى. سوسىن ءبىر بولمەنىڭ ەسىگىن تارس جاۋىپ الىپ, كۇن ۇزاق تاماق تا تاتپاپتى. بۇدان كەيىن ەش­كىممەن سويلەسپەگەن, ەشتەڭە سۇراماعان. قاي­نىسىنىڭ جەتىسىن اتقارعان سوڭ جاپون كەلىن ابىسىنىن ءۇش بالاسىمەن كولىگىنە وتىرعىزىپ سەمەيگە تارتىپ كەتىپتى.

ماحات سادىق,

جۋرناليست