پەندە بالاسى جارالعالى بەرى قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زاماندى اڭساپ, ادىلەتتى قوعام قۇرۋدى ارمانداپ كەلەدى. سودان دا بولار, الەم اركەز ەركىندىك, تەڭدىك ۇعىمدارىن ۇلى يدەيا رەتىندە العى ساپقا شىعارىپ, بۇقارا بوداندىقتىڭ بۇعاۋىن بۇزۋ جولىنداعى جانتالاسىن توقتاتقان ەمەس. بىراق ءتۇرلى حالىقتىڭ قۇرباندىق بەرىپ كوتەرگەن ادىلەت تۋى كوبىنە سۇم مەن قۋدىڭ قولىندا كەتەتىنىنە تاريح كۋا.
بريتاندىق جازۋشى دجوردج ورۋەللدىڭ ساياسي استارى تەرەڭ, اللەگوريالىق «مال قورا» حي-كاياتىن قايىرا وقىعاندا ادىلەتكە ۇمتىلعان قوعامنىڭ اسقاق ارمانىنىڭ قالاي ساعىمعا اينالىپ, قابىرعاسى قاقىراي كۇيرەگەنىن كوزبەن كورىپ, قولمەن ۇستاعانداي سەزىمدە بولدىق. ارتۋر شوپەنگاۋەر: «قوعامدى سىرتتاي قاراساڭىز, كومەديالىق قويىلىم كورگەندەي بولاسىز. ادامداردى بەتپەردە تاعىپ, ءارتۇرلى ءرولدى سومداپ جۇرگەن اكتەرلەرگە ۇقساتۋعا بولادى. تەك وزىق ويلى تالانتتار اقىماقتىڭ, ال قاۋاق باس اقىماقتار دانىشپاننىڭ ءرولىن يەلەنەتىنى وكىنىشتى», دەيتىنى بار ەمەس پە؟ سول ايتپاقشى, ورۋەلل اقپاراتتىڭ كۇشىمەن اقىماقتاردىڭ قالاي دانىشپانعا اينالاتىنىن قاراپايىم تىلمەن جەرىنە جەتكىزە ورنەكتەيدى.
1945 جىلى جارىق كورگەن حيكاياتتىڭ سىرت ءپىشىنى قاراپايىم ەرتەگىگە ۇقساس بولعانىمەن, ونىڭ استارىنداعى وي اعىندارىنان حح عاسىرداعى ساياسي وقيعالاردى اڭگىمەلەپ جاتقانىن, سول سەبەپتى دە بۇل تۋىندىنى كەڭەس وداعىندا وقۋعا تىيىم سالىنعانىن تۇيسىنەسىز. جازۋشىنىڭ شەبەرلىگى سول, «مال قوراداعى» سانسىز وبرازداردىڭ كەسكىن-كەلبەتىنە قاراپ وتىرىپ, باياعى زاماندى عانا ەمەس, ات جالىنا قازان اسقان قازىرگى گەوساياسي احۋالدى دا جازباي تانىتادى. ىشكى ازالى ءۇنى بۋلىعىپ, ازاتتىققا ۇمتىلعان ءۇي جانۋارلارىنىڭ ارپالىستى تاعدىرىنا تەرەڭدەپ ۇڭىلسەڭىز, دانىشپان رولىندەگى «اقىماقتاردىڭ» ەل ويلاعانداي اقىماق ەمەستىگىن, ولار ۇزدىكسىز ناسيحات جۇرگىزىپ, سانانى ۋلاپ, شىم-شىمداپ اقيقاتتىڭ ءوڭىن وزگەرتىپ جىبەرۋگە قاۋقارلى ەكەنىن سەزەسىز. الەمدىك دەموكراتيا, ادام تەڭدىگى, ايەل بوستاندىعى دەگەن سىندى جىلى ۇعىمدارعا يمانداي يلانىپ, جاڭا زامان تانىمىن قوعامعا ورنىقتىرۋ جولىندا قاسىق قانى قالعانشا كۇرەسەتىن قاراشانىڭ دا ءتۇبى ادىلەتسىز كۇشتەرگە جەم بولۋى مۇمكىن ەكەنى جانىڭىزدى جابىرقاتادى. قازاقتىڭ «سوقىر تاۋىققا ءبارى بيداي» دەيتىن ءتامسىلىنىڭ ءدال ايتىلعانىن مويىندايسىز.
الەم وقىرماندارىن ءوز ماگياسىمەن باۋراپ, ساناعا اۋىر وي ارقالاتقان شىعارمانىڭ مازمۇنىن اڭگىمەلەپ بەرۋدەن اۋلاقپىز. دەسە دە, كوركەم تۋىندىنى ءالى دە وقي قويماعان وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ءسال-ءپال سپويلەر جاساۋعا تۋرا كەلەدى. ءۇي جانۋارلارى ادامنىڭ استامشىل بيلىگىنەن قۇتىلماق بولىپ, فەرما باسشىسىنا قارسى باس كوتەرەدى. امالى قۇرىعان قوجايىن مال-مۇلكىنەن باس تارتىپ, باسى اۋعان جاققا بەزىپ كەتەدى. وسىلاي مالشىدان ازات بولعان جانۋارلارعا جاڭا ءومىردىڭ قاقپاسى اشىلىپ, ۇمىتكە تولى مامىراجاي زامان تۋادى. جانۋار اتاۋلىنىڭ قۇقىعى تەڭەلىپ, ءوز ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن وزدەرى يەلەنىپ, شۋاقتى كۇندەردىڭ بال ءدامىن سەزەدى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە ۇلى وزگەرىستىڭ كۇنگەيى كۇڭگىرتتەنىپ, باقىتقا بولەگەن قۇشاعى قاتايىپ, بيلىك تىزگىنى ءبىرجولا قابانداردىڭ قولىنا ىلىگەدى. قاباندار باستاپقىدا ادىلەت جولىن بەرىك ۇستانعانىمەن, بىرتىندەپ وزدەرىن باسقا جانۋارلاردان زور ساناي باستايدى. ەڭ قيىنى سول, ءبىر كەزدەرى بوستاندىق جولىندا كۇرەسىپ, مال قورانىڭ تىزگىنىن قولعا العاندار حاق جولدان تايىپ, قۇبىلاسىن وزگەرتىپ, وزگەلەردىڭ ەركىن شەكتەۋگە كوشەدى. ياعني قالامگەر كەڭەستىك كەزەڭدەگى ادىلەتسىزدىكتى اشكەرەلەپ قانا قويماي, قىزىل-جاسىل ۇرانداردىڭ, قىزىل كەڭىردەك ۋادەلەردىڭ ماڭگىلىك ەمەس ەكەنىن, بۇقاراعا تاۋەلسىزدىك پەن ەگەمەندىك اسپاننان ءتۇسىپ, وڭايدان بۇيىرمايتىنىن, حالىقتىڭ اتىمەن تۋ ۇستاعاندار ۋاقىت وتە كەلە جەكە مۇددەنى كۇيتتەپ كەتۋ كادىك ەكەنىن اششى مىسقىلمەن ءاجۋالايدى.
توقسان ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى, قاي زاماندا بولسىن قوعام كونە سالتتاردان قاجىپ, جاڭا قۇندىلىقتارعا قۇلاش سەرمەۋگە بەيىم تۇراتىنى بار. سونداي سىندارلى ساتتەردە ورۋەللدىڭ ەركىندىك پەن تەڭدىككە ۇمتىلعان كەيىپكەرلەرى سىندى ۋتوپيالىق ساعىمعا اربالىپ, «سكوتيزمنىڭ» قۇشاعىنا قۇلاماساق ەكەن دەيسىڭ. ويتكەنى ءسىز بەن ءبىز ۇلى يدەيالارى مايىسقاق, قادىم قاعيدالارى كۇندە وزگەرەتىن قىم-قيعاش زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز.