• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
تانىم 14 قازان, 2020

نەللي بۋبە. قازاقستان پەتروگليفتەرى

814 رەت
كورسەتىلدى

نەللي بۋبە – ۇلى جىبەك جولى يدەياسىن تۇتاستاي جانە اۋقىمدى تۇردە بەينەلەگەن العاشقى سۋرەتشى. ونىڭ كوشپەندىلەر ءومىرىنىڭ مول پوەزياسىنا قانىققان قولتۋمالارىنداعى ەسكەن لەپ – كوپتىڭ نازارىنا بىردەن ىلىكتى. ءاردايىم ەكسپەريمەنتتەر مەن ىزدەنىستەرگە ءازىر سۋرەتشىنىڭ جۇمىستارى تاقىرىپتىق جانە تەحنيكالىق الۋاندىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. وزىنە عانا ءتان اۆتورلىق ءستيلى قازاقستاندا عانا ەمەس, وزگە شەت مەملەكەتتەردە ايرىقشا قوشەمەتكە يە.

 

سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنداعى ۇلى دالانىڭ جۇمباققا تولى ساۋلەلى شاقتارى جالعاسقان وقيعالار تىزبەگىندە جەتكىزىلىپ جاتادى. قوناقتاردى قارسى الۋ الدىنداعى ابىر-سابىر جۇگىرىس, دومبىرانىڭ شاناعىنان توگىلگەن قوڭىر شاتتىق, تىنىشتىق قۇشاعىندا بەسىگىن تەربەتكەن انا, تەپكىدەن شىققان كيىزدى بىلەكپەن جەنتەكتەۋگە كىرىسكەن ايەلدەر بەينەسى  كۇندەلىكتى ءومىر جايىندا نازىك سىر شەرتەدى. كونە تاريح قويناۋىنا سىلتەي وتىرىپ جازىلعان تاقىرىپتىق توپتامالار ءبىر ساتتە جالىقتىرعان ەمەس, كەرىسىنشە قوناقجاي كەڭپەيىل قۇشاعىنا تارتا تۇسەدى.

نەللي بۋبە شىعارماشىلىعىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ – ۇلى جىبەك جولىنىڭ تاريحى. دالا جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن كوڭىل پەرنەسىمەن زەردەلەگەن سۋرەتشىنىڭ باي قيالى مەن كوركەمدىك تانىمى قات قا­بات ءورىلىپ, « ۇلى جىبەك جولى» اتتى ۇل­كەن پانورامادا كورىنىس تاپتى. ونىڭ بۇل تا­قىرىپتى ىندەتە زەرتتەپ, ۇندەۋى اس­تە كەز­­دەيسوقتىق ەمەس. ويتكەنى ءدال وسى ۇلى جى­بەك جولى ادامزات وركەنيەتى ورىس­تەگەن الىپ سىلەم بولدى. ىشكى قۋات تەگەۋ­رى­نىن جار­­قىراتىپ كورسەتكەن سۋرەتشى كەس­كىن­دەمەنى, گرافيكانى, كوللاج ءادىسىن ارالاس­تى­را وتىرىپ, وزىنە عانا ءتان جاڭا تەحنيكا جاساپ شىعاردى. اڭىزاق دالا, قۇمداۋىت ءشول, كۇن شاپاعى, ءار ال­ۋان جەر بەدەرى نەل­­ليدىڭ قابىلداۋىندا التىن تۇسكە يە, سون­­دىقتان دا بولار شۇعىلالى سيپات ونىڭ جۇمىستارىنىڭ باسىم گامماسىنا اي­­الدى.

– بالكىم, دالا, سكيف تاقىرىبى ءباز­ بىرەۋ­لەر ءۇشىن تىم جاتتاندى­ دا­ بو­­­لىپ كورىنەر. بىراق الەمدەگى كە­رە­مەت مۋزىكالاردىڭ ءبارى تەك جەتى نوتا توڭىرەگىندە عانا دۇنيەگە كەلمەي مە؟ كوشپەندىلەردىڭ ءاربىر نوتاسىندا تاريح شەجىرەسى تۇنىپ تۇر. قاراپايىم عانا بالبالداردى الىڭىز. مەن قازاق دالاسىنداعى بالبال تاستارعا تەك قانا مىسىر پيراميدالارى عانا بالاما بولادى دەپ ايتار ەدىم. تاريحتىڭ تەرەڭ قالتارىسىندا قالعان دالا جىرىنا XX-XXI عاسىر كوزىمەن قاراۋعا تىرىس­تىم. كوللاج تەحنيكاسىن پايدالانا وتىرىپ, ءوزىمىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان ءداۋىر تىلىمەن سويلەتكىم كەلدى. باتىستىڭ, ونىڭ ىشىندە ەۋروپانىڭ ىشكى جان دۇنيەسى, رۋحاني بايلىعى سارقىلا باستاعانداي, – دەيدى سۋرەتشى باسىلىمعا بەرگەن ەرتەرەكتەگى سۇحباتىندا (ەگەمەن قازاقستان, 2007, 27 ماۋسىم). « ۇلى جىبەك جولى» پا­نورامالىق كومپوزيتسيا­لارى بولسىن, وزگە دە «قازاق قولونەرشىلەرى», «كوش­پەندىلەر الەمى», «دالا مادوننا­لارى» سىندى قايتالانباس كارتينالارىندا ويۋ-ورنەك ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بەلگىلى ءبىر زاڭدىلىققا سۇيەنە وتىرىپ سالىنعان ويۋ-ورنەك كەز كەلگەن ساندىك موتيۆ­تەردە جاقسى حابار جەتكىزۋشى ماز­مۇنعا يە.

نەللي بۋبەنىڭ سوڭعى جىلدارى سا­لىنعان «قازاقستان پەتروگليفتەرى» اتتى شاعىن سەريالى جۇمىستارى جان جىلۋى سىڭگەن تۋىندىلار دەۋگە بولعانداي. جارتاستاعى سۋرەتتەرگە جان بىتىرگەن اۆ­تور ۋاقىتتى كەرى بۇرىپ, اقىل-وي ەلە­گى ارقىلى عاسىرلار تۇنەگىنە جارىق تۇ­سىرەدى. دۇنيە جۇزىندە تەڭدەسى جوق تاسقا قاشالعان تامعالى پەتروگليفتەرىنىڭ تابيعاتىن شەبەر بەينەلەي وتىرىپ, سيمۆوليكالىق ۇيلەسىمدى كەڭىستىك جاسايدى. ميفتىك تانىمداعى قاسيەتتى جان-جانۋار بەينەسى قيۋى كەلىسكەن ورنەكتەر ارقىلى وتەدى. ماڭگىلىكتىڭ, شەكسىزدىكتىڭ, ۇزدىكسىز قوزعالىستىڭ ورنەگىن اۆتور جان-جۇرەگىمەن سەزىنەدى.

«قازىرگى كەزدە ءداستۇردى ساقتاۋ جايىن­دا كوپ ايتىلىپ ءجۇر. مەن ءۇشىن ءداستۇر دەگەن ءجۇز جىل بۇرىنعى زاڭداردىڭ جيىن­تىعى ەمەس, ياعني كولىكتەن تۇيەگە ءمىنۋ نەمەسە كيىز ۇيگە ورالۋ ەمەس. بۇل ادام­دارعا جانە تابيعاتقا دەگەن قا­رىم-قاتىناس قاعيدالارىندا جاتىر, مۇنى اۋىلدىڭ دا, قالانىڭ دا ومىرىنەن بايقاۋعا بولادى», دەگەن سۋرەتشىنىڭ اۆتورلىق ۇستانىمىنان بەيبىت تەڭدىك ۇعىمى انىق كورىنەدى. سۋرەتكەردىڭ بەلگىلى ءبىر ايماققا, دىنگە بۇرا تارتپاعان, جالپى ادامزاتتىق مانگە يە كوزقاراستارى جارقىن بوياۋلارعا تولى كەنەپ بەتىندە ەركىن سىرعيدى.

نەللي بۋبە شىعارمالارىنىڭ ءبىر­سىپىراسى اقش, كيپر, گەرمانيا, اۋس­تراليا,چيليدەگى كورمە زالدارىندا, جەكە كوللەكتسيادا ساقتالعان. ال «قازاقتىڭ كيىز ءۇيى» اتتى كارتيناسى پاريجدە, يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىنىڭ تورىندە تۇر. قازىر الماتىدا تۇراتىن سۋرەتشى قازاق مادەنيەتى مەن تاريحىن زەرتتەۋدى جالعاستىرا وتىرىپ, جاڭا تۇجىرىمدارىن ىسكە اسىرۋدا.

 

سوڭعى جاڭالىقتار