دامۋى ۋاقىتپەن جارىسقان ەلوردانىڭ نەگىزگى قۋاتى – جاستار. جاسامپاز يدەياعا تولى ولار استانانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە جاڭاشا سەرپىن بەرىپ كەلەدى. ۆولونتەرلىك قوزعالىستاعى بەلسەندىلىگىمەن قاتار, شاعىن جانە ورتا بيزنەستەگى ۇلەسى, عىلىم مەن يننوۆاتسيا سالاسىنداعى جوبالارى باس قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تامىرىنا قان جۇگىرتىپ وتىر.
بۇگىندە ەلوردا حالقى 1,6 ميلليوننان استى. رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس, شاھاردا 14-35 جاس ارالىعىنداعى 516 مىڭنان اسا ازامات شوعىرلانعان. سونىڭ ءبىرى – 18 جاسىندا جەتىسۋدان ارمان قۋىپ كەلگەن ايبول ارعىنعازينوۆ. بۇگىندە ول «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارادى. ونىڭ ايتۋىنشا, استانا ينۆەستيتسيا تارتۋ تۇرعىسىنان ۇلكەن الەۋەتكە يە. دامىعان ينفراقۇرىلىم, كرەاتيۆتى حاب پەن تەحنوپاركتەر, ءتىپتى حالىقارالىق فورۋمدار باس قالانىڭ تارتىمدىلىعىن ەسەلەي تۇسەدى.
– وسى قالادا وقىپ, باس شاھاردا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىمە 15 جىلعا جۋىقتادى. مەن سەكىلدى جاستاردىڭ ەلورداعا اعىلۋى استانانىڭ جاھاندىق نارىققا شىعۋىنا قاۋقارىن ارتتىرادى. يسلام دامۋ بانكىنىڭ «تسيفرلىق ەكونوميكالىق فورماتقا كوشىرۋدى ىنتالاندىرۋ ارقىلى ينۆەستيتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ», ەۋرازيا دامۋ بانكىنىڭ «ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى اقپاراتتىق-مونيتورينگتىك باقىلاۋ پلاتفورماسىن ازىرلەۋ» گرانتتىق جوبالارىنىڭ جەتەكشىسى بولدىم. وسى ارالىقتا بايقاعانىم, ەلوردانىڭ الەۋەتى جىل وتكەن سايىن اشىلا بەرەدى. IT-حابتاردىڭ دامۋى, IT-قىزمەتتەر ەكسپورتىن ۇلعايتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باستامالار مەن يننوۆاتسيالىق جوبالار استانانىڭ جاڭا ەكونوميكالىق كەلبەتىن قالىپتاستىرادى. جاس ءارى بولاشاعى زور مەگاپوليس بۇكىل ءوڭىردىڭ ماڭىزدى ەكونوميكالىق, كولىك جانە يننوۆاتسيالىق ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالادى, – دەيدى ايبول.
ەلوردانىڭ ادام كاپيتالىنا يەك ارتقانىن جاستاردىڭ بىلىمگە, يننوۆاتسياعا, قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىككە دەگەن بەلسەندىلىگىنەن بايقاۋعا بولادى. ماسەلەن, ەلوردالىق جاڭگىر ءابۋوۆ ءار ادامنىڭ قانشا سۋ تۇتىناتىنىن ەسەپتەيتىن ارنايى پلاتفورما ويلاپ تاپتى. «سۋ ءىزى» دەپ اتالعان قوسىمشا پايدالانۋشى ەنگىزگەن دەرەكتەردى اۆتوماتتى تۇردە وڭدەپ, ۇسىنىس جاسايدى.
– سۋدىڭ دا سۇراۋى بار دەپ اتا-بابالارىمىز بەكەر ايتپاعان. قازىرگى الەم ەلدەرىنە تىرشىلىك نارىنە تاپشىلىق بار. بۇل ءبىزدى دە اينالىپ وتپەيتىنى بەلگىلى. سوندىقتان ۇنەمدى پايدالانۋعا كوشۋ ۋاقىت كۇتتىرمەيدى. ءبىزدىڭ پلاتفورمانىڭ كوزدەگەنى دە ماقساتى دا وسى – ءار ادامنىڭ سۋعا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتۋ. جۇيە پايدالانۋشىنىڭ تۇرمىستىق قاجەتتىلىك پەن تاماقتانۋ كەزىندەگى تىكەلەي نە جاناما سۋ تۇتىنۋ كەزىندەگى كۇندەلىكتى ادەتتەرىن اۆتوماتتى تۇردە ەسەپتەيدى. ول ءۇشىن ارنايى 17 سۇراققا جاۋاپ بەرىپ تەستىلەۋدەن وتەسىز. كەيىن 2 مينۋتقا جەتپەي سۋدى قاي جەردە شەكتەن تىس جۇمساپ جاتقانىن كورسەتىپ, ناقتى ۇسىنىستارىمەن ناتيجەسىن شىعارادى, – دەيدى جاڭگىر.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدا سۋ رەسۋرستارىن ۇقىپتى پايدالانۋ ءۇشىن ءىت شەشىمدەرمەن قاتار قوعامنىڭ سۋعا دەگەن وڭ كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالعان ەدى. ويتكەنى ەلىمىزدە 2030 جىلعا قاراي سۋ تاپشىلىعى 15 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن. جاڭگىردىڭ جاڭا پلاتفورماسى كۇندەلىكتى قاراپايىم ادەتتەردىڭ وزىنەن جىلىنا مىڭداعان ليتر سۋ شىعىنىن ەداۋىر ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنى جوعارى باعالاعان سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ جاس ونەرتاپقىشتىڭ جوباسىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ەنگىزۋگە اتا-اناسىمەن ارنايى كەلىسىمگە قول قويدى. وسىلايشا, مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ ستارتاپى ەلدەگى سۋ تاپشىلىعىن شەشۋگە كومەكتەسەدى, ازىرگە جۇيە جەتىلدىرىلىپ جاتىر.
جاستاردىڭ قالالىق ينفراقۇرىلىمدى وڭتايلاندىرۋدا دا ورنى بار. قوعامدىق كولىكتەردىڭ جۇكتەمەسىن بارىنشا ازايتۋعا UvU.kz كومپانياسىنىڭ مارشرۋتتاردى وڭتايلاندىرۋعا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرى مەن جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىنداعى وزىندىك وپەراتسيالىق تاجىريبەنى بىرىكتىرەتىن Mobility-as-a-Service (MaaS) اۆتوبۋس پلاتفورماسى 2021 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. مۇنى دا جاستاردان قۇرالعان كوماندا ىسكە قوستى. بۇل – استاناداعى كەپتەلىس پەن جاڭبىر نە قار جاۋسا, باعاسىن شارىقتاتىپ جىبەرەتىن تاكسي قىزمەتىنە بالاما رەتىندە ۇسىنىلعان.
– مەكتەپتەرگە جانە قالالارعا ارنالعان اۆتوبۋس شاتتلدارى پلاتفورماسى. قازىر UvU.kz الماتى, استانا جانە جيددا قالالارىندا جۇمىس ىستەيدى. پلاتفورما ارقىلى 30-دان اسا كومپانيا مەن 15 جەكەمەنشىك مەكتەپ تاسىمال جانە ترانسفەر قىزمەتىن پايدالانىپ وتىر. شاعىن اۆتوبۋستار بەلگىلەنگەن باعىتتاردا قاتىنايدى. جول ءجۇرۋ قۇنى – 800 تەڭگەدەن
1 200 تەڭگەگە دەيىن. كولىكتەردە تەك وتىراتىن ورىندار قاراستىرىلعان, ءار شاعىن اۆتوبۋس 15-18 جولاۋشىنى تاسىمالداي الادى. كەيبىر باعىتتار ارنايى بولىنگەن اۆتوبۋس جولاعىن پايدالانادى. جاقىندا ازەربايجاننىڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق قورىنان قارجى تارتتىق. ەندى كۇن سايىن قاتىنايتىن شاتتلدار سانىن 600-گە دەيىن جەتكىزەمىز, – دەيدى UvU.kz كومپانياسىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى ءارى باس ديرەكتورى ماديار تولەۋعالي.
بۇگىندە استاناداعى ءاربىر ءۇشىنشى تۇرعىنى – جاس. ينۆەستيتسيا تارتىپ جۇرگەن باسقارۋشى دا, سۋ ۇنەمدەۋدىڭ تسيفرلىق شەشىمىن ۇسىنعان وقۋشى دا, قوعامدىق كولىكتىڭ جاڭا مودەلىن ىسكە قوسقان كاسىپكەر دە – وسى بۋىننىڭ وكىلى. دەمەك, ەلوردانىڭ ەرتەڭگى كەلبەتى جاستاردىڭ بۇگىنگى باستاماسىمەن قالىپتاسىپ جاتىر دەۋگە تولىق نەگىز بار.