اتىراۋدا سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن ەلىمىزدە ورنىقتى دامۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ماقساتتار مەن مىندەتتەردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ جونىندەگى پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ XII وتىرىسى ءوتتى. جيىندا كاسپي تەڭىزى مەن جايىق وزەنىنىڭ سۋ ەكوجۇيەلەرىن ورنىقتى باسقارۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. سونداي-اق سەناتورلار ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن, بىرقاتار الەۋمەتتىك, وندىرىستىك نىسانداردىڭ ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى.
كوميسسيا وتىرىسىندا وڭىردەگى سۋ باسسەيندەرىنىڭ ەكولوگيالىق احۋالىنا قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر قوزعالدى. سەنات توراعاسى لاستانۋ دەڭگەيى ارتىپ, بالىق قورىنىڭ ازايۋى مەن ءوڭىردىڭ ەكوجۇيەسىنە انترو-پوگەندىك اسەردىڭ كۇشەيۋىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كاسپي تەڭىزى دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى الدەقاشان وڭىرلىك شەڭبەردەن شىعىپ, جاھاندىق سيپات العانىن ءاردايىم ايتىپ كەلەدى. وسى سىن-قاتەردى ەڭسەرۋ ءۇشىن ەلىمىز كاسپي تەڭىزىنىڭ سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتارالىق باعدارلاما ازىرلەۋگە باستاماشى بولدى. مەملەكەت باسشىسى سۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىن ىلگەرىلەتۋ ماقساتىمەن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى اياسىندا استانادا سۋ پروبلەمالارىن تالداۋ ورتالىعىن قۇرۋدى دا ۇسىندى. سونداي-اق بۇۇ-نىڭ ما-مانداندىرىلعان اگەنتتىگى رەتىندە حالىقارالىق سۋ ۇيىمىن قۇرۋ باستاماسىن كوتەردى. جايىق وزەنىنە قاتى-ستى ماسەلە دە اسا وزەكتى. بۇل تۇيتكىلدەردى ءبىر-بىرىنەن بولەك قاراستىرۋعا بولمايدى. ولاردى شەشۋ ءۇشىن ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ, عىلىمي نەگىزدەلگەن شەشىمدەر, سونداي-اق جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ, ەكولوگيالىق قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جانە حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ بەلسەندى اتسالىسۋى قاجەت», دەدى م.اشىمباەۆ.
كەزدەسۋدە كاسپي تەڭىزىنە قاتىستى ماسەلەدە جۇيەلى ءتاسىلدىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنى دە ايتىلدى. جايىق وزەنىنىڭ اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جاعالاۋى ماڭىندا تەڭىز 30–35 شاقىرىمعا دەيىن شەگىنىپ, سونىڭ سالدا-رىنان توپىراق تۇزدانىپ, ەكوجۇيەلەر توزدى, بالىقتاردىڭ ۋىلدىرىق شاشۋ ورىندارى قىسقاردى. بۇعان قوسا قۇرامىندا ۋلى شوگىندىلەرى بار شاڭدى داۋىلداردىڭ تۋىنداۋ قاۋپى ارتىپ وتىر. پارلامەنتتىك كوميس-سيانىڭ توراعاسى كاسپي تەڭىزى مەن جايىق وزەنىن ساقتاۋ ماسەلەسى ۇزاقمەرزىمدى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتىڭ, ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ, سونداي-اق بۇكىل كاسپي ماڭى ءوڭىرىنىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ كەپىلى ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن قاتار ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جولىندا مەملەكەت, عىلىم, ازاماتتىق قوعام, بيزنەس پەن حالىقارالىق سەرىكتەستەردىڭ الداعى بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداپ بەردى.
پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىنا سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مي-ءنيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى, ەكولو-گيا جانە تابيعي رەسۋرستار, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ءىس-شارادا بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ەلىمىزدەگى تۇراقتى وكىلى كاتارجينا ۆاۆەرنيا, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ مەن كليماتتىڭ وزگەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى حالىقارالىق ساراپشى, ورتالىق ازيا سۋ رە-سۋرستارىن باسقارۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى پلاتفورمانىڭ ۇيلەستىرۋشىسى بولات ەسەكين, ءوڭىر اكىمدىكتەرىنىڭ باسشىلىعى, قوعامدىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بايانداما جاسادى. ال مەم-لەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى مەن ساراپشىلار الداعى بىرلەسكەن جۇمىستى ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى ۇسى-نىستار مەن باستامالارىن ورتاعا سالدى. سەنات توراعاسى ولاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى قوعامنىڭ جانە بار-لىق مۇددەلى تاراپتىڭ باقىلاۋىندا بولاتىنىن ايتتى.
م.اشىمباەۆ ءوڭىردىڭ بەلسەندى جاستارىمەن كەزدەسۋدە جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا توقتالىپ, ونى مەملەكەتتى دامىتۋدىڭ جانە ساياسي جۇيەنى جان-جاقتى جاڭعىرتۋدىڭ ۇزاقمەرزىمدى باعىتىن ايقىنداي-تىن ستراتەگيالىق قۇجات دەپ اتادى. پالاتا سپيكەرى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان اۋقىمدى جاڭعىرتۋلار قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە جەدەل جاۋاپ بەرە الاتىن يكەمدى مەملەكەتتىك جۇيە قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار ول جاڭا اتا زاڭنىڭ ىسكە اسىرىلۋى جاستاردىڭ بەلسەندىلىگىنە, ءبىلىمى مەن جاۋاپ-كەرشىلىگىنە دە بايلانىستى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
«1 شىلدەدەن باستاپ جاڭا اتا زاڭ رەسمي تۇردە كۇشىنە ەنەدى. شىن مانىندە, بۇل – ناعىز حالىق كونستيتۋتسياسى. ول تاۋەلسىزدىك, مەملەكەتتىلىك جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرى ەڭ جوعارى قۇندىلىق سانالا-تىن ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشتى. بۇگىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان اۋقىمدى رەفور-مالار مەن جاڭارتىلعان ينستيتۋتسيونالدىق ورتانىڭ بارلىعى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ وتىر. جاڭا كونستيتۋتسيا جاستارعا زور مۇمكىندىكتەر بەرەدى ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. سوندىقتان جاس بۋىن وسى رەفورمالاردىڭ تاريحي ماڭىزىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسۋى قاجەت», دەدى سە-نات توراعاسى.
م.اشىمباەۆ ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋدا جاستاردىڭ بەلسەندى ءرولى ەرەكشە مانگە يە ەكەنىن ايتىپ, مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ شارالارىنا جانە ۇلتتىڭ جاڭا كەلبەتىن قالىپتاستىراتىن قۇندى-لىقتارعا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعىتتاعى باستى باعدار – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ابايدىڭ «تولىق ادام» ىلىمىنە نەگىزدەلگەن «ادال ازامات» تۇجىرىمداماسى. اتالعان تۇجىرىمدامادا ەڭبەكقورلىق, ادالدىق, كاسىبي بىلىكتىلىك, ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋ مەن وتانشىلدىق ءار ازامات ءۇشىن باستى قۇندىلىقتار رەتىندە ايقىندالعان.
سونداي-اق سەنات دەپۋتاتتارى «قازتۋربورەمونت» جشس ۇجىمىمەن كەزدەسىپ, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتار-دى الەۋمەتتىك وڭالتۋعا ارنالعان «المالى» ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى.