جەتىلدىرىلگەن نۇسقاسى تالقىلاندى

لاتىن گرافيكاسىنا نەگىز­دەل­گەن ءالىپبي جوباسىنداعى كەي­بىر دىبىس­تاردىڭ تاڭبالانۋى قايتا قاراس­تىرىلۋدا. ولاردىڭ جازىلىم مەن وقىلىمىنداعى ارتىق­شى­لىقتارى جانە كەمشىلىكتەرى عىلىمي-ادىستە­مە­لىك تۇرعىدان تال­قىلاندى. جيىندى اش­قان مادە­نيەت جانە سپورت مي­نيستر­لىگىنە قاراستى ءتىل ساياساتى كومي­تەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ادىلبەك قابا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاڭا قازاق ءالىپبيىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنان كەيىنگى مەرزىمدە 30-دان استام جوبانى قاراپ, 70 عالىمنان قۇرالعان جۇمىس توبى ىرىكتەلگەن 4 نۇسقانىڭ ىشىنەن ۋملاۋت جوبانى سوڭعى نۇسقا رەتىندە تاڭداپ العاندارىن ايتتى.

«وسى ءۇش ايدىڭ ىشىندە قاي­سىسى ۋنيكودقا ساي كەلەدى, پەرنەت­اقتادا تەرگەن كەزدە قانداي پروبلەمالار تۋىنداۋى مۇمكىن نەمەسە جازۋ, ايتۋ, وقۋ كەزىندە قيىن­دىقتار كەزدەسپەي مە دەگەن ماسە­لەلەر بويىنشا ساراپتاۋلار, اپروباتسيالار جاسالدى. تاجى­ريبە رەتىندە 500-گە جۋىق مەكتەپ وقۋشىسىنىڭ سىناعىنان ءوتتى. سونىڭ نەگىزىندە قانداي ولقى­لىقتار بار ەكەنى انىقتالدى. اعىمداعى جىلدىڭ 20 اقپان كۇنى الماتىدا جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. ءۇش جوبا شىعارىلىپ, تالقىلاي كەلە عالىمدار ءبىر جوبا­عا توقتالدى. بۇل جاڭاعى ۋملاۋتتى جوبا دەگەن شارتتى اتى بار نۇسقا. ونى الدىڭعى جوبالاردى تولىقتىرعان, ارقايسىنان ەڭ وزىق جەرى الىنعان, جەتىلدىرىلگەن جوبا دەپ ايتۋعا بولادى. قازىر جالپاق جۇرتتىڭ تالقىلاۋىنا وسى جوبا ۇسىنىلىپ وتىر. جاقىندا پرە­زي­دەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىن­شى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ بىرنەشە عالىمدى جيناپ, تاعى دا تالقىلاۋ وتكىزدى. قارىپتەرگە بايلانىستى تاعى دا قاراپ شىعىپ, تولىقتىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇگىندە رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىق اي­ماقتاردا فيلولوگ عالىمدار مەن ءتىل ماماندارىنىڭ اراسىندا اشىق تالقىلاۋ ءوتىپ جاتىر», دەدى ول.

جاڭا الىپبيگە ەنبەي قالعان جات دىبىستار مەن كۇتپەگەن تاسىل­مەن تاڭبا­لانىپ بارا جاتقان ءتول دى­بىس­­تاردىڭ جاناشىرلارى ايت­قان ۋاجدەردى, جۇمىس توبى ۇستا­نىپ وتىر­عان پرينتسيپتەردىڭ قي­سى­­­نىن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتى­سۋ­­شى­­لارعا ش.شاياحمەتوۆ اتىن­داعى ء«تىل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراك­تيكالىق ورتالىعىنىڭ عىلى­مي حاتشىسى انار فازىل­جانوۆا ءتۇسىندىردى.

– «س» ءارپىن الىپبيگە ەنگىزۋ كەرەك بولسا, «ش»-نىڭ ورنىنا الا المايمىز. بۇل تەك «تس»-نى تاڭ­بالاۋ ءۇشىن ەنبەك. سوندا قازاق تىلىنە ورىس ورفوگرافيا­سى بو­يىن­شا جازىلىپ, ورىس ورفوەپياسى بويىنشا ايتىلاتىن 1569 ءسوزدى قايتا كىرگىزەدى ەكەنبىز. بۇل 1569 ءسوز قازىرگى ءالىپبي بويىنشا قازاق­شا­لانىپ ءجۇر ەدى. «پوليتسيا» ەمەس, polisia دەپ, «اتسەتون» ەمەس aseton دەپ جازدىق. ءسويتىپ بۇل سوز­دەر قازاقشا «شاپان كيىپ» ءجۇر ەدى, ەندى «س»-نى الىپ «تس»-نىڭ ورنىنا قول­دانساق, بۇلار ءتۇپ-تۇگەل ورىس ءتىلى­نىڭ زاڭدى­لىعىمەن تىلىمىزگە ەنەيىن دەپ تۇر, – دەگەن ول «تس» مەن «s»-ءتىڭ ايىر­ماسى تۋرالى ايتىپ ءوتتى.

بۇدان كەيىن ارىپتەر توڭىرە­گىندەگى پى­كىر­­تالاس ۇزاق بايانداۋلار مەن پىكىر­تا­لاس­قا ۇلاستى. جيىندا ايتىلعان ۇسى­نىس-پىكىرلەر مەن سىن-ەسكەرتپەلەر نەگىزىندە جاڭا ءالىپبيدىڭ اقىرعى نۇس­قاسى ۇكى­مەتكە ۇسىنىلاتىن بولادى.

«ۋملاۋتتى جوبا پرەزيدەنت اكىم­ش­ىلى­گى­نىڭ العاشقى ىرىكتەۋىنەن ءوتتى دەۋگە بو­لادى. جەكەلەگەن دى­بىس­تاردىڭ تاڭبا­سى­نا قاتىستى تاعى دا ءبىر رەت سىنامادان وتكىزۋ جونىن­دە تاپسىرما بەرىلدى. قازىر وسى ارىپتەر بويىنشا سىنامالار وتكى­زىلىپ, ساۋالدامالار جاسا­لىپ جاتىر. وسى­لاردىڭ ءبارى وتكەن­نەن كەيىن, قورى­تىن­دىسىن شىعا­رىپ, ەرتەڭ كۇنى بۇكىل عالىم­دار­دىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەي­تىل­گەن وتىرىس وتەدى. سول وتىرىستا ناقتى جەتىل­دىرىلگەن ءالىپبي ما­قۇل­دانىپ, سودان كەيىن ۇكى­مەتتە ۇلت­تىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا بەرىلەتىن بولادى», دەدى جيىندى قورىتىندىلاعان ادىلبەك قابا.