ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ پارلامەنتتىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا ەل تۇرعىندارىنىڭ ومىرىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىن, الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىرا تۇسەتىن بەس باستاماسىن جاريالاعانى بەلگىلى. پرەزيدەنت ۇسىنعان قادامداردىڭ ماڭىزى مەن اۋقىم دىلىعى تۇرعىسىنان قازاقستاننىڭ ءال-اۋقاتىن ەسەلەۋمەن بىرگە الەمدەگى «الەۋمەتتىك مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ قازاقستاندىق مودەلىن ناقتىلاي ءتۇستى.
دامىعان مەملەكەتتەردىڭ تاجىريبەسىنەن كورىپ وتىرعانىمىزداي, تابىستى الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ ۋنيۆەرسالدى فورمۋلاسى جوق. اقش-تا ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ جۇگى مەملەكەتپەن قاتار جەكە سەكتوردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە بولسا, «سولتۇستىك ەۋروپالىق» مودەل بويىنشا ازاماتتاردىڭ مەملەكەت تاراپىنان الاتىن الەۋمەتتىك قولداۋى ولاردىڭ مەملەكەتكە تولەيتىن سالىق كولەمىنە تىكەلەي تاۋەلدى. وسى ورايدا شيرەك عاسىر بۇرىن ەكونوميكالىق جۇيەنىڭ جاڭا فورماتسياسىنا كوشكەن ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ وزىندىك مودەلى بولۋى زاڭدى قۇبىلىس.
ادەتتە دامىعان ەلدەر الەۋمەتتىك ساياساتتى كۇشەيتۋ ءۇشىن سالىقتى كوتەرۋگە ءماجبۇر بولادى. دالىرەك ايتقاندا, حالىققا ارنالعان الەۋمەتتىك جاردەم بيزنەستىڭ قالتاسىنان تولەنەدى. ەگەر ول ەلدەردە كاسىپكەرلىك اقساپ جاتسا, الەۋمەتتىك كومەك قىسقارىپ, بيزنەسكە جاعداي جاسالادى. ال بيزنەسكە جەڭىلدىك بەرۋ مەن الەۋمەتتىك ساياساتتى كۇشەيتۋدى قاتار الىپ جۇرەتىن جاعداي جاساعان قازاقستان پرەزيدەنتى «الەۋمەتتىك مەملەكەت» ۇعىمىنا جاڭا كوزقاراس ەنگىزدى.
قازاقستاندىق مودەلدىڭ ەرەكشە لىكتەرى تاۋەلسىزدىك جىلدارى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىمەن ۇندەس «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» باعدارلاماسىن دا تولىق ايقىندالدى. ەڭ باستىسى, بەس الەۋمەتتىك باستاما حالىقارالىق قاۋىمداستىق مويىنداعان «الەۋمەتتىك مەملەكەت» ۇعىمىنىڭ ءۇش پرينتسيپىنە دە تولىق تاي سايكەس كەلەدى. ماسەلەن, مۇمكىندىكتىڭ تەڭدىگى پرينتسيپىنە سايكەس ءبىلىم گرانتىن 20 مىڭعا ارتتىرىپ, 75 مىڭ ستۋدەنتتى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ باستاماسى قالا جانە اۋىل جاستارىنا بىردەي ساپالى ءبىلىم الۋدا جانە ەڭبەك نارىعىندا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋدا مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان ناقتى قولداۋ.
بايلىقتىڭ ءادىل ءبولىنىسى پرينتسيپىنە سايكەس ازاماتتارىمىز «7 – 20 – 25» باعدارلاماسى ارقىلى قولجەتىمدى باعامەن باسپانالى بولۋعا مۇمكىندىك السا, 14 مىڭعا جۋىق كاسىپكەر ءتيىمدى شارتتارمەن شاعىن نەسيە الۋ ارقىلى ءوز بيزنەسىن دوڭگەلەتەتىن بولادى. ودان بولەك, جالاقىسى 25 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن تومەن قازاقستاندىقتار 10 پايىز تابىس سالىعىنىڭ ورنىنا 1 پايىز سالىق تولەيتىن بولادى. سونداي-اق ەلباسى كەلەشەكتە پروگرەسسيۆتى سالىق جۇيەسىن ەنگىزۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىك ءپرينتسيپى نە كەلسەك, ءتۇرلى الەۋمەتتىك توپتارعا كىرەتىن وتانداستارىمىز قولجەتىمدى باسپانا, «نۇرلى جەر», «ورلەۋ» جانە ت.ب. كوپتەگەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ قولداۋىن پايدالانىپ كەلەدى.
وسىلايشا الەۋمەتتىك مەملەكەتتىڭ قازاقستاندىق مودەلى دەگەنىمىز – الەۋمەتتىك قولداۋعا مۇقتاجداردى قورعاي وتىرىپ, ادامي كاپيتالدى ۇزدىكسىز دامىتۋ ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە سول ارقىلى ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن كۇشەيتىپ, مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالماقتى بىرتە-بىرتە ازايتۋ. سوندىقتان «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» قازاقستاندىق مودەلدى ودان ءارى جەتىلدىرىپ, ەلىمىزدىڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋىنە وڭ ىقپال ەتەدى دەپ سەنەمىز.
شىنايى الەۋمەتتىك مەملەكەتتە ازاماتتاردىڭ بارلىعىنا شىعۋ تەگىنە, الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماستان, تەڭدەي مۇمكىندىك بەرىلەدى. بۇل مۇمكىندىكتەر الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتىڭ تەرەڭدەۋىنە توسقاۋىل بولادى. ورتا ءبىلىم جانە جوعارى ءبىلىمنىڭ تەگىن بولۋى, ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحانالارمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىلۋى تۇرمىستىق جاعدايى مۇلدەم ناشار وتباسى بالالارىنىڭ وزىنە الەۋمەتتىك ءليفتى بويىنشا جوعارى ورلەۋگە جول اشادى. شاعىن نەسيەلەۋ باستاپقى قاراجاتى جوق ادامنىڭ وزىنە كاسىپ اشۋعا كومەكتەسەدى. تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدى بولۋى قازاقستاندىقتاردىڭ ءبارىن مەنشىك يەسىنە اينالدىرىپ, ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرا تۇسەدى. وسىلايشا «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» سالماعى مەن اۋقىمدىلىعى بويىنشا الداعى ونجىلدىققا باعدار بولادى دەپ ويلايمىز.
ەڭ باستىسى, جەر-جاھان جاڭارىپ, تىرشىلىك اتاۋلى تەڭەلەتىن جۇرت جاقسىلىققا كەنەلەتىن بەرەكە-بىرلىكتىڭ باستاۋىنداي ءاز ناۋرىزدىڭ باسىن دا جاريالانعان بۇل ۇندەۋدىڭ يگىلىگى ۇلىستى ۇيىستىرىپ وتىرعان, ەل مەن جەردىڭ يەسى رەتىندە بارىنە جاۋاپتى مەملەكەت قۇراۋشى ۇلتتىڭ بولاشاعىن باياندى ەتۋگە ارنالعانى انىق. ەندەشە ەلباسى ەرەكشە اتاپ وتكەندەي, بەس باستاما بالتالاسا دا بۇزىلمايتىن بەرىك بىرلىگىمىزدى بەكەمدەي تۇسەدى دەپ بەك سەنەمىز!
دارحان قىدىءرالى,
«ەگەمەن قازاقستان»