قازاقستاننىڭ يسلام كونفەرەنتسياسى ۇيىمىنا توراعالىق ەتۋ كەلەشەگى ۆەنادا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەل كەزىندە تالقىلاندى. ءىس-شارانى قازاقستاننىڭ اۆسترياداعى ەلشىلىگى – قازاقستاننىڭ ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگى مەن بەدەلدى «حالىقارالىق بەيبىتشىلىك ينستيتۋتى» ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمى ۇيىمداستىردى.
ۆەنادا ورنالاسقان ديپلوماتتار, جۋرناليستەر, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ساياسي جانە اكادەميالىق توپتاردىڭ وكىلدەرى يكۇ اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى باعىتتارىمەن, سونداي-اق الداعى توراعالىق كەزىندە قازاقستان ەرەكشە كوڭىل بولەتىن ماسەلەلەرمەن تانىستىرىلدى. قاتىسۋشىلار ماۋسىمنىڭ سوڭىندا استانادا يكۇ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ 38-ءشى كەڭەسىنە دايىندىق بارىسى تۋرالى حاباردار ەتىلدى.
«يكۇ تەتىكتەرى جانە مۇسىلمان الەمى ىشىندەگى ىنتىماقتاستىق» تاقىرىبى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ قورى جانىنداعى الەم ەكونوميكاسى جانە ساياساتى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سۇلتان اكىمبەكوۆ بايانداما جاسادى. ال قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى مۇرات لاۋمۋلين «قازاقستاننىڭ يكۇ-عا ءتوراعالىعى قارساڭىنداعى گەوساياسي ماسەلەلەر» تاقىرىبىندا ءسوز ءسويلەدى.
قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ساراپتامالىق ماتەريالدارىنا جۇگىنسەك, ەلىمىز ءتوراعالىعىنىڭ ماقساتتارى ايتارلىقتاي اۋقىمدى, اسىرەسە, مۇسىلمان الەمىندە بولىپ جاتقان تۇبەگەيلى وزگەرىستەر قازاقستانعا يكۇ-نىڭ توراعاسى رەتىندە اۋىر مىندەتتەر جۇكتەيتىندەي. وسىعان دەيىن ۇيىم قىزمەتى نەگىزىنەن تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە كوپ كوڭىل ءبولىپ كەلگەن جانە قازاقستاننىڭ يكۇ-عا توراعالىعى كەزىندە دە وسى ايماققا باسىمدىق بەرىلۋى ابدەن مۇمكىن. سەبەبى, بۇل ايماقتاعى قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي وسىنى قاجەت ەتەدى.
قازاقستان يكۇ-ىن باسقارۋعا دايىندالا كەلە, الدىنا ءتوراعالىقتىڭ تيىمدىلىگىن جانە قازاقستاننىڭ مۇسىلمان الەمى مەن باتىس اراسىنداعى كوپىر رەتىندەگى ءرولىن ارتتىرۋدان باستاپ, يكۇ-نىڭ حالىقارالىق بەدەلىن كوتەرۋ سەكىلدى جاھاندىق, ايماقتىق جانە ۇلتتىق دەڭگەيلەردەگى كەڭ كولەمدى مىندەتتەر قويىپ وتىر. ونىڭ ىشىنە ۇيىمنىڭ ون جىلدىق ءىس-شارا جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ, بۇگىنگى كۇن سىناقتارىنا توتەپ بەرۋدە مۇسىلمان ەلدەرىنە قولعابىس جاساۋ, حالىقارالىق جانە ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, يادرولىق تاراتپاۋ رەجىمىن ىلگەرى جىلجىتۋ, سونىڭ ىشىندە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنا قاتىستى رەجىمدى قاراستىرۋ كىرەدى. ورتالىق ازيا ايماعىنداعى قاۋىپسىزدىكتى, ىنتىماقتاستىقتى جانە دامۋدى العا باستىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى. قازاقستان ءدىنارالىق كەلىسىم, توزىمدىلىك جانە ۇستامدىلىق تۇرعىسىندا ۇنقاتىسۋدى جانە يسلاموفوبياعا قارسى ءىس-شارالاردى قولداي وتىرىپ, وركەنيەتتەر اراسىنداعى ۇنقاتىسۋ ۇدەرىستەرىن جالعاستىرا بەرەدى.
ال ۆەناداعى يكۇ-عا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل حوفبۋرگ سارايىنداعى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى ۇيىمنىڭ شتاب-پاتەرىندە ءوتتى. بۇل ءجايت قازاقستاننىڭ وسىناۋ ءىرى حالىقارالىق ۇيىمدارداعى ءتوراعالىعىن ايتقاندا ەرەكشە مانگە يە. وتىرىستا ءارتۇرلى حالىقارالىق قۇرىلىمداردىڭ قازىرگى زامانعى قاۋىپ-قاتەرلەرگە توتەپ بەرۋدەگى ءوزارا ءىس-قيمىلى, ولاردىڭ داعدارىستىق جاعدايلاردى رەتتەۋدەگى ءرولى جايىندا جان-جاقتى اڭگىمە قوزعالدى.
جالپى, ەقىۇ مەن يكۇ اراسىنداعى ۇنقاتىسۋ ۇدايى ءجۇرگىزىلىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ەكى ۇيىم ىنتىماقتاستىعى نەگىزىنەن تولەرانتتىلىق پەن كەمسىتپەۋشىلىك سالاسىنداعى اقپارات پەن تاجىريبە الماسۋدى, ال سوڭعى ۋاقىتتا سايلاۋدى باقىلاۋ جانە ادام قۇقىعى ماسەلەلەرىن دە قامتيتىن بولدى. ەكى ۇيىم باس حاتشىلارى ءوزارا مەزگىل-مەزگىل بايلانىس جاساپ تۇرادى. ال بىلتىرعى جىلى ەقىۇ-عا قازاقستاننىڭ سول كەزدەگى ءتوراعالىعىنىڭ شاقىرۋىمەن يكۇ باس حاتشىسى ەكمەلەددين يحسانوعلۋ ەقىۇ شتاب-پاتەرىندە قۇرمەتتى قوناق بولىپ, تۇراقتى كەڭەس ءمۇشەلەرى الدىندا ءسوز سويلەگەن ەدى.
ەقىۇ-عا قاتىسۋشى 56 مەملەكەتتىڭ سەگىزى جانە ارىپتەس 12 مەملەكەتتىڭ التاۋى يكۇ-عا مۇشە بولىپ تابىلادى. بۇل ءجايت ەكى ۇيىمدى ايرىقشا ءتۇيىستىرىپ, ءوزارا ءىس-قيمىلعا قوسىمشا نەگىز بەرەدى. 2010 جىلى ەقىۇ-عا, ال 2011 جىلى يكۇ-عا توراعالىق ەتەتىن قازاقستان ەكى ۇيىم اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى تەرەڭدەتۋگە ءازىر ەكەنىن اركەز مالىمدەپ كەلەدى.
دوڭگەلەك ۇستەل كەزىندە تالقىلانعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ باسقا ءبىر شوعىرى كونفەسسياارالىق تولەرانتتىلىقتى العا جىلجىتۋ مەن وركەنيەتتەر اراسىنداعى ءۇنقاتىسۋ يدەيالارىنا قاتىستى بولدى.
جالپى, الداعى قازاقستاندىق توراعالىقتىڭ «بەيبىتشىلىك, ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ» ۇرانى يكۇ-عا مۇشە ەلدەر الدىندا تۇرعان ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدەگى باسىمدىقتاردى تولىعىمەن قامتيتىنى دوڭگەلەك ۇستەل كەزىندە ايرىقشا اتاپ كورسەتىلدى.
تالعات جۇماعۇلوۆ – ۆەنادان.