ەلورداداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ, مينيسترلىكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ, عىلىمي ورتالىقتار مەن ۇلتتىق كومپانيالار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانىنداعى قوعامدىق پالاتانىڭ وتىرىسى ءوتتى. جيىن وزەگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ ماسەلەسى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى.
ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اتالعان زاڭ جوباسى العاش بيىلعى جىلدىڭ 30 ناۋرىزىندا قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى قۇقىقتىق ساياسات ءجونىندەگى كەڭەس جيىنىندا تالقىلانعان-تۇعىن. ول جيىندا زاڭدى تۇلعالاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جۇيەسىنە وڭ كوزقاراس تانىتۋشىلىق بايقالعان ەدى. دەسەك تە, قوعامدىق پالاتانىڭ كەزەكتى وتىرىسى بارىسىندا زاڭ جوباسىنىڭ تالاستى تۇستارى ءالى دە بار ەكەندىگى, سوندىقتان, ءماسەلەنى جان-جاقتى, بايىپپەن قاراستىرعان ءجون ەكەندىگى ايتىلدى.
جيىندى اشقان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانىنداعى قوعامدىق پالاتانىڭ توراعاسى ۆلاديمير بوبروۆ اتالعان زاڭ جوباسى قابىلدانعاننان كەيىن جۇمىس توبىنىڭ 20-دان استام وتىرىسى وتكەندىگىنە, ولاردا قاراما-قايشى پىكىرلەر ورىن العاندىعىنا توقتالىپ ءوتتى. «ياعني, بۇل زاڭ جوباسى ەلىمىزدەگى ءاربىر ازاماتقا قاتىستى بولعاندىقتان, ونى قوعامدىق پالاتانىڭ وتىرىسى اياسىندا تالقىلاۋدى دۇرىس دەپ شەشتىك», – دەدى ۆ. بوبروۆ.
بۇدان كەيىن ءسوز العان ەكونوميكالىق جانە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەس اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اندرەي لۋكين ءوز بايانداماسىندا اتالعان زاڭ جوباسىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2009 جىلعى 3 جەلتوقسانداعى تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەنگەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلە, بۇل ماسەلەنى ىشكى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايعا سايكەس قاراستىرۋ قاجەت ەكەندىگىن اتاپ اتاپ ءوتتى. «جالپى, زاڭدى تۇلعالاردىڭ اكىمشىلىك زاڭ بۇزۋشىلىقتارى ولارعا ەسكەرتپەلەر جاساۋدان, سونداي-اق, زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن جاسالاتىن قادامداردان اناعۇرلىم كۇردەلى. سوندىقتان, مۇنداي جوبانىڭ جۇزەگە اسقانى دۇرىس. ماسەلەن, شەتەلدىك اۋقىمدى كومپانيا ءوز ەلىندە ۇلكەن اكىمشىلىك زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ ورىن الۋىنا جول بەرمەيدى. بۇل ۇدەرىستى زاڭدى تۇلعالاردى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ جۇيەسىمەن مىقتاپ بەكىتكەن. ياعني, ءبىز تالقىلاپ وتىرعان ماسەلە تەك قازاقستاندى عانا ەمەس, كورشىلەس ەلدەردى, ونىڭ ىشىندە رەسەيدى دە الاڭداتىپ وتىر», – دەدى اندرەي لۋكين.
وتىرىس بارىسىندا باسقا دا سان قيلى پىكىرلەر ايتىلدى. ماسەلەن, قوعامدىق پالاتا مۇشەسى التىنشاش جاعانوۆا: «بۇگىندە كەز كەلگەن زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ سانگە اينالىپ بارادى. بۇل دۇرىس ەمەس. ماسەلەگە تۇبەگەيلى, بايىپپەن, جان-جاقتى قاراعان دۇرىس. ارينە, مەن وزگەرىستىڭ ەنگىزىلگەنىنە تولىقتاي قوسىلامىن. دەسەك تە, ەلىمىزدەگى بيزنەس-كليماتقا زيان تيگىزبەۋ جاعىن دا ويلاۋىمىز قاجەت», – دەسە, قوعامدىق پالاتانىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى مارات ءباشىموۆ زاڭ جوباسى ءبىرىنشى كەزەكتە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعانىن, سوندىقتان دا ونىڭ قولداۋ تاپقانىن قالايتىنىن جەتكىزدى.
جيىن سوڭىندا وعان قاتىسۋشىلار زاڭدى تۇلعالاردىڭ قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگىن ەنگىزۋ الەمدىك ءتاجىريبەدە ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق, سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىنا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن قۇرۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىنداعانىن, دەمەك, بۇل تاجىريبەنىڭ ءتيىمدى تۇستارىن ەلەپ-ەكشەپ, ءوز ەلىمىزدە دە قولدانۋ قاجەت دەگەن پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ءلايلا ەدىلقىزى.