ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستاننىڭ سولتۇستىك وڭىرىندەگى الدىڭعى قاتارلى ءبىلىم ورداسى. زاماناۋي تالاپتارعا ساي ماماندار دايىنداۋعا ۇمتىلعان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى اسقار نامەتوۆتى اڭگىمەگە تارتىپ, ەلىمىزدىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى باعىتتار مەن ماڭىزدى ىستەر جونىندە پىكىر ءبولىسۋىن سۇراعان ەدىك.
– اسقار مىرزاحمەت ۇلى, وتاندىق ءبىلىم بەرۋدە سوڭعى ون جىلدا تۇبەگەيلى وزگەرىستەر بار. ماماندار دايارلاۋدىڭ كوپ دەڭگەيلى ۇلگىسى, ياعني كرەديتتىك جانە قاشىقتان وقىتۋ تەحنولوگيالارى, ساپا مەنەدجمەنتى جۇيەسى ەنگىزىلدى. رەفورمالاۋدىڭ ارقاسىندا ماماندار دايارلاۋ جۇيەسى حالىقارالىق ءتاجىريبەگە كوشتى, بولون ۇدەرىسىنە قاتىسۋ ءجۇرىپ جاتىر. ءسىز ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى وسىنداي ۇدەرىستەردىڭ, ءجۇرگىزىلىپ وتىرعان جۇمىستاردىڭ قايسىسىنا باسىمدىق بەرەر ەدىڭىز؟
– مەنىڭ ويىمشا, ءبىلىم بەرۋ رەفورماسىنداعى ماڭىزدى جەتىستىك رەسپۋبليكانىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى دامۋى نەگىزدەرىنىڭ ءبىرى – اكادەميالىق ەركىندىك دەپ ەسەپتەيمىن. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە وقىتۋدىڭ كرەديتتىك تەحنولوگياسى جۇزەگە اسىرىلۋدا, ياعني وقۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋدىڭ اشىق جانە ۇتقىرلىق قاعيداتتارىنا باسشىلىق ەتە وتىرىپ, بارلىق دەڭگەيدەگى جوعارى وقۋ ورىندارى وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەردىڭ اكادەميالىق ەركىندىگىن ەداۋىر كەڭەيتەدى.
اكادەميالىق ەركىندىك جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىن ءوز بەتىنشە ۇيىمداستىرۋىنا, كافەدرالاردىڭ ەلەكتيۆتى پاندەردىڭ مازمۇنىن ءوز بەتىنشە انىقتاۋىنا, وقىتۋشىلاردىڭ وقۋ ءپانىن ءوز ادىستەمەسى بويىنشا وقىتۋىنا, ستۋدەنتتەردىڭ ءوز بەيىمدىلىگى مەن قاجەتتىلىكتەرىنە ساي ءبىلىم الۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار اكادەميالىق ەركىندىك ءبىلىم بەرۋ ءۇردىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ اكادەميالىق جاۋاپكەرشىلىگىن تارتادى جانە ءبىلىم الۋشىلار مەن وقىتۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالۋىن جانە وقىتۋدىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى مەن ادىستەرىنىڭ قولدانىلۋىن تۇسپالدايدى.
– قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق ءبىلىم وردالارىنىڭ وقۋ جوسپارلارى تەوريالىق ءبولىمى ءمىندەتتى جانە ەلەكتيۆتى ءپاندەردەن تۇرادى. سونداي-اق جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ءوز ۇسىنىسىمەن الىناتىن پاندەر بازالىق جانە بەيىندىك پاندەردىڭ نەگىزىن قۇرايدى. ۋنيۆەرسيتەت ولاردىڭ ءتىزىمى مەن مازمۇنىن ءوزى تاڭدايدى. بۇل ەركىندىك قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس تاعى دا كەڭەيتىلەدى. مۇنىڭ ءبىلىم وردالارىنا قانداي پايداسى بار؟
– مۇنىڭ ءبارى ايماقتىڭ ءالەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ەرەكشەلىگىن جانە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, مامانداردىڭ جەكە دايارلاۋىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىراق بۇل جايىندا تۋىندايتىن ماسەلە كوپ جانە جوعارى وقۋ ورىندارى وسى باعىتتا تەك العاشقى قادام جاساۋدا. ويتكەنى جوو-دا كادرلاردىڭ ايماقتا قاجەتتىلىگىنە ءتيىستى تالداۋ جەتكىلىكتى جاسالماعان, ال جۇمىس بەرۋشىلەر وزىنە قانداي مامان كەرەك ەكەندىگىنە, ماماننىڭ قانداي بىلىكتىلىكتى تالاپتارعا ساي بولۋىنا ناقتى تۇجىرىم جاساۋعا ءالى دە بولسا قينالادى. بىراق بىرتىندەپ تاجىريبە جيناقتالۋدا. بولاشاقتا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا سايكەس جوعارى وقۋ ورنى ۇسىناتىن ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ ۇلەسى ءالى دە ارتىپ, ول باكالاۆرياتتا 70 پايىز, ماگيستراتۋرادا 80 پايىز, دوكتورانتۋرادا 90-95 پايىزعا دەيىن بولادى.
قمۋ-ءدىڭ ءار فاكۋلتەتىندە قامقورلىق كەڭەسى قىزمەت ەتەدى, ولاردىڭ قۇرامىنا ماماندىقتارىنا سايكەس قىزمەت سالاسىنداعى كاسىپورىن جانە ۇيىم باسشىلارى كىرەدى. ماسەلەن, زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ قامقورلىق كەڭەسى قۇرامىنا قوستاناي وبلىسىنىڭ بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى ەندى. بۇل ءوز فاكۋلتەتتەرىنىڭ دامۋى مەن ءبىرقاتار ماسەلەلەرىن شەشۋدە قامقورلىق كەڭەستەرىنە كاسىبي كومەك كورسەتەدى. بۇل ۇيىم وقۋ ۇدەرىسىنە قاتىستىرىلادى, مامانداردى دايارلاۋدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا جاردەمدەسەدى. ولار بىزگە وقۋ-جۇمىس جوسپارلارىن, ەلەكتيۆتى پاندەر تىزبەسىن ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس جەتىلدىرۋگە, كاسىپورىنداردا كافەدرالار فيليالدارىن, تاجىريبە بازالارىن قۇرۋعا, ستۋدەنتتەر مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەتتە, سونداي-اق تىكەلەي وندىرىستە جەتەكشى مامانداردىڭ كومەگىمەن ساباق وتكىزۋگە ۇلكەن كومەك كورسەتەدى. مۇنداي تىعىز ىنتىماقتاستىق بولماسا, ۋاقىت تالابىنا ساي ءباسەكەلەستىككە قابىلەتتى مامان دايارلاۋ مۇمكىن ەمەس.
– جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ۋنيۆەرسيتەت فاكۋلتەتتەرىنىڭ ءوزارا ىنتىماقتاسا قىزمەت ەتۋىنەن ناقتى مىسالدار كەلتىرسەڭىز.
– ارينە, مىسالدار كوپ. ءماسەلەن, قامقورلىق كەڭەس مۇشەلەرى – قوستاناي وبلىسىنداعى جەتەكشى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسشىلارى ستۋدەنتتەردىڭ تاجىريبەلىك جۇمىستارىنا كوپ كوڭىل ءبولۋدى ۇسىندى. ءناتيجەسىندە وقۋ ۇدەرىسىنە «ۇزدىكسىز» پراكتيكا ەنگىزىلدى, ونىڭ بارىسىندا ستۋدەنت-جۋرناليستەر جەرگىلىكتى تەلەارنادا, راديودا, گازەت جانە جۋرنال رەداكتسيالارىندا اپتاسىنا ءبىر كۇن جۇمىس ىستەپ, بولاشاق ماماندىعىنىڭ قىر-سىرىن ىشتەي ۇعىنادى. ال ءتاجىريبە ناتيجەسى كرەديت تۇرىندە ەسەپتەلەدى.
نارىقتىق قارىم-قاتىناس ءجانە ءومىردى دەموكراتيالاندىرۋ جاعدايىندا ەڭبەك نارىعى ماماننان كاسىبي ءبىلىم, بىلىكتىلىك جانە داعدىنى دامىتۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن, سونداي-اق يكەمدىلىك, جان-جاقتى, دەربەستىك, باستاماشى بولۋعا قابىلەتى بار, تاڭداۋ جاساپ, سوعان جاۋاپ بەرە الاتىن قاسيەتتەرىنىڭ بولعانىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان قامقورلىق كەڭەستەردىڭ ۇسىنىستارى بويىنشا وقۋ ۇدەرىسىنە «باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا پسيحولوگياسى», «ىسكەرلىك ەتيكەت» پاندەرى ەنگىزىلدى. ۋاقىت وتە كەلە بۇل پاندەر ستۋدەنتتەر ءۇشىن وتە قاجەتتى جانە وزەكتى بولىپ تابىلدى جانە ءتۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنا ءبىراز سەپتىگى ءتيدى. ەندى بارلىق فاكۋلتەتتەردە وسى پاندەر بويىنشا ساباق بەرىلەدى.
جۇمىس بەرۋشىلەر تەك ءبىلىم باعدارلامالارىن قالىپتاستىرۋعا عانا ەمەس, وقۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن بەرۋگە دە قاتىسادى. ماسەلەن, «زووتەحنيا» جانە «ازىق-ت ۇلىك ونىمدەر تەحنولوگياسى» ماماندىعى ستۋدەنتتەرى ءۇشىن «قازاق-تۇلپارى» جشس بيوتەحنولوگيالىق زەرتحاناسىندا سەلەكتسيا جانە بيوتەحنولوگيالار, جىلقى شارۋاشىلىعى, ءسۇت جانە جىلقى ونىمدەرى تەحنولوگيالارى بويىنشا ساباق جۇرگىزىلەدى. «مياسكو» كاسىپورنىندا ستۋدەنتتەر ءۇشىن ارنايى قاجەتتى جابدىقتار, ستەندتەر, وقۋ ماتەريالدارىمەن بەزەندىرىلگەن وقۋ سىنىبىندا ەتتى قايتا وڭدەۋ جانە ەت ونىمدەرى تەحنولوگيالارى, ەت سالاسىنداعى ەسەپ جانە ەسەپ بەرۋ بويىنشا ساباق جۇرگىزىلەدى.
– قازاقستاندىق جانە ەۋروپالىق ۋنيۆەرسيتەتتەردەگى وقۋ ۇدەرىسىن ۇيىمداستىرۋدى سالىستىرا وتىرىپ, ستۋدەنتتەردىڭ وزدىك جانە دارىسحانالىق جۇمىستارىنا بولىنگەن ۋاقىتقا قاتىستى ءارتۇرلى ادىستەردى اتاپ وتۋگە بولادى. ال وسى باعىتتا ءسىز باسقاراتىن ءبىلىم ورداسىندا نە ىستەلىپ جاتىر؟
– ءيا, راسىندا ەۋروپالىق وقۋ ورىندارىندا ءدارىس, سەمينارلار مەن وقىتۋشىلار وتكىزەتىن ساباقتاردان گورى, ادەبيەتتى وقىتۋعا, دەربەس ىزدەنىستەر, جازباشا جۇمىستارعا كوپ كوڭىل اۋدارىلادى. ستۋدەنتتەردىڭ وزدىك جۇمىستارى ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە نەگىزگى ەلەمەنت رەتىندە قاراستىرىلادى, سەبەبى ول وي-ءورىستى كەڭەيتەدى, تالداۋشىلىق قابىلەتتى, لوگيكانى دامىتادى.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە بىرنەشە جىلدار بويى وقۋ ۇدەرىسىن جوسپارلى-كەزەڭدىك قايتا قۇرۋ ءجۇرگىزىلىپ كەلەدى. بۇل ستۋدەنتتەردىڭ وزدىك جۇمىستارى مەن وتكىزىلەتىن ساباقتارىنىڭ پراكتيكالىق فورمالارىن بايىتا تۇسەدى. ءدارىستەردىڭ ماقساتى وزگەردى, ياعني شولۋ نەمەسە پروبلەمالىق ءدارىستەردى جەتەكشى مامان-پراكتيكتەر نەمەسە شاقىرىلعان اكادەميكتەر, پروفەسسورلار جۇرگىزەدى. قازىر بىزدە ستۋدەنتتەردىڭ ءوز بەتىمەن ىزدەنىپ جۇرگىزگەن جۇمىستارى ءناتيجەلى بولۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلار جاسالعان. «ءبىلىم ورتالىعى» اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بارلىق وقۋ كورپۋستارىنداعى وقۋ زالدارىندا جۇمىس ىستەيدى. ولار ەڭ جاڭاشىل تالاپتارعا ساي جابدىقتالعان, اقپاراتتىق-ءبىلىم بەرۋ پورتالىنىڭ ەلەكتروندىق كىتاپحاناسىندا بارلىق قاجەتتى اقپاراتتىق جانە وقۋ ماتەريالدارى ورنالاستىرىلعان, وعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تارماقتى كورپوراتيۆتىك جەلىسىنىڭ كەز كەلگەن كومپيۋتەرىنەن كىرۋگە بولادى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پورتالى, ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىعى 20 مگب قۇرايدى. وقۋ ساباقتارى نەگىزىنەن تۇستەن كەيىن وتكىزىلەدى, ستۋدەنتتەر قالعان ۋاقىتتارىن وقىتۋشىلاردىڭ باسشىلىعىمەن وزدىك جۇمىستارىنا ارنايدى. دەنە شىنىقتىرۋ ساباقتارى تۇستەن كەيىن جۇرگىزىلەدى, كەشكىلىك ستۋدەنتتەردىڭ ءوز قالاۋلارى بويىنشا ءارتۇرلى سپورت تۇرىمەن اينالىسۋىنا مۇمكىندىكتەرى بار.
وقىتۋشىلار ەڭبەگى نەگىزىنەن اكادەميالىق ەركىندىك دەڭگەيىمەن جانە كەز كەلگەن جاڭاشا باستامالاردى جانداندىرۋلارىمەن ءولشەنەدى, ولارعا ەڭبەك ەتۋدىڭ قولايلى شارتتارى ارقىلى جانە لايىقتى ەڭبەكاقى تولەنەدى.
الدىمەن, ولار ساباقتا قاجەتتى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى, ونى بايىتا تۇسەتىن قۇرامداس ادىستەمەلەردى پايدالانۋ جانە ءوزدىگىنەن پاندەردىڭ مازمۇنىن بەلگىلەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى.
اكادەميالىق ەركىندىك وقىتۋشى جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ جوعارعى دەڭگەيدەگى ۇلەسىن كورسەتەدى, ول ء–وز كەزەگىندە ساباق بەرۋدىڭ ساپالى ءبىلىم ناتيجەسىنە جەتۋدەگى قىزمەتىنىڭ باستى جەتىستىگى بولماق. مۇندا وقۋ جەتىستىكتەرىنىڭ ەڭبەكپەن ۇشتاسۋى جانە ونىڭ قوعامدىق ءرولى سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەردىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ تالداۋ جاساۋ, وقىتۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە ءوزىن-ءوزى باقىلاۋ ءۇردىسىن جۇرگىزۋ, ءبىلىم ساپاسىمەن انىقتالادى. ارينە مۇنىڭ بارلىعى ەڭبەك ەتۋدىڭ قولايلى شارتتارى جانە لايىقتى ەڭبەكاقى تولەمىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.
ءاربىر وقىتۋشى ستۋدەنتتىڭ ءپاندى قانشالىقتى يگەرگەندىگىن ءوزى تالداپ كورسەتەدى, جوسپارلايدى جانە جۇمىسىن جانداندىرۋ باعىتىندا وزىنشە ىزدەنىپ, وزگەرىستەر ەنگىزەدى. بۇل وقىتۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە سولاي بولىپ وتىرادى, ياعني وقىتۋشىدان رەكتورعا دەيىن قويىلار تالاپ وسىنداي بولماق. ناعىز مەنەدجمەنت ساپاسى دەگەنىڭىز وسى. ال مەنەدجمەنت ساپاسى دەگەنىمىز نەگىزىنەن ءوز جۇمىسىن ءوزى ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ەمەس پە؟
كرەديتتىك تەحنولوگيا ستۋدەنتكە وقۋ باعدارلاماسىن ءوز بەتىمەن مەڭگەرۋدە ونىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرادى, پراكتيكالىق تالداۋ مەن تالقىلاۋدا جەكە كوزقاراسىن قالىپتاستىرادى جانە ءوز-ءوزىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋگە باعىتتايدى.
– ال, ءسىز باسقارىپ وتىرعان وقۋ ورنىندا بۇل قالاي جۇزەگە اسادى؟
– وقۋ ۇدەرىسىندە ەركىن تاڭداۋ جاساۋ وتە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى, ويتكەنى بۇل ستۋدەنتتىڭ كاسىبي دايىندىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بىرىنشىدەن, ستۋدەنتتەردىڭ ءتۇرلى ءپاندەر بويىنشا وقىتۋشىنى وزدەرى تاڭداۋلارىنا قاتىستى ۇلكەن ءمۇمكىندىكتەر بار. ا. بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە بارلىق ەلەكتيۆتى پاندەر 2 توپقا ءبولىنگەن. بۇل جالپىلاما جانە وقىتۋدىڭ تراەكتوريالىق انىقتاعىشى, ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرۋدەگى باعدارلاما بويىنشا كاسىبي داعدىسى مەن قۇزىرەتتىلىك تەپە-تەڭدىگىن نەگىزگە الا وتىرىپ, ناقتى قىزمەت سالاسىنا تىكەلەي قاتىستى باعدارلاۋدى كوزدەيدى. جۇمىس بەرۋشىنىڭ ءوتىنىمى بويىنشا جانە دە ستۋدەنتتىڭ ءوز تاڭداۋى بويىنشا دا وسىنداي 2-3 تراەكتوريا ۇسىنىلادى.
ستۋدەنتتىڭ اكادەميالىق جەتەكشىسى – ەدۆايزەر دەپ اتالادى. ول ستۋدەنتكە جەكە وقۋ جوسپارىن قۇرۋ بارىسىندا وقيتىن وقۋ پاندەرىن تاڭداۋىنا كومەكتەسۋى ءۇشىن اكادەميالىق جۇكتەمە بەكىتىلىپ بەرىلگەن اقىلشىسى دەۋگە بولادى. وقۋ اقىسى دا سەمەستر بويىنداعى جەكە وقۋ جوسپارىنىڭ جۇمىسىنا نەگىزدەلەدى. ال, وقۋ اقىسى ءبىر سەمەستردە قانشا كرەديت جوسپارلانعاندىعى بويىنشا ستۋدەنتتىڭ جەكە وقۋ جوسپارىنا تىكەلەي باعىتتالعاندىقتان, ءار سەمەستردە قانشا كرەديت كورسەتىلسە سوعان سايكەستى تۇردە وقۋ اقىسى دا ءارتۇرلى بولىپ ءوزگەرىپ وتىرادى. ەگەر ستۋدەنت قارجى تاپشىلىعىنا بايلانىستى از عانا پاندەردى يگەرۋدى ماقسات ەتسە, از اقى ءتولەيدى, بىراق ونداي جاعدايدا وقۋ مەرزىمى ارينە, ۇزاعىراق بولادى.
وقىتۋدىڭ جەكەلىك سيپاتى – ستۋدەنتتەردىڭ قاجەتتىلىگىن وتەۋ بارىسىندا ءوزىن-ءوزى كورسەتەدى. ءماسەلەن, مەملەكەتتىك ستاندارتتار تالابى بويىنشا ستۋدەنتەردىڭ ءبىر بولىگىنە (ەڭ از كولەمدە) ەڭ تومەنگى ءبىلىم جەتكىلىكتى بولسا, وندا باسقا ستۋدەنتتەرگە ءوز ىقتيارى بويىنشا تەرەڭدەتىلگەن وقۋ پاندەرىن وقىتۋعا ءتيىسپىز. سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەردىڭ ءوز قالاۋى بويىنشا قوسىمشا ءپاندەردى وقۋعا مۇمكىندىكتەر بەرىلەدى. وسىنداي مۇمكىندىكتى كرەديتتىك تەحنولوگيا بەرە الادى.
– اكادەميالىق ەركىندىك قاعيداتىنىڭ ارتىقشىلىعى ونىڭ اكادەميالىق ۇتقىرلىعى دەپ بىلەمىز. سىزدەردە وسى باعىتتا نە ىستەلىنىپ جاتىر؟
– اكادەميالىق ۇتقىرلىق–وقۋ وردالارىنىڭ ينتەگراتسيالىق ءبىلىم بەرۋدەگى ەڭ ماڭىزدى ءۇردىسى. ويتكەنى, ول ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق كەڭىستىگىنە جول اشادى. قوستاناي قالاسىنداعى جوعارى ءبىلىم ورىندارىنىڭ ءۇش جاقتى كەلىسىمى نەگىزىندە وقۋ جىلى بارىسىندا بىرقاتار ماماندىقتار ءۇشىن كەيبىر پاندەردى بىرلەسىپ (بىرىكتىرىپ جۇرگىزۋ) وتكىزۋ نەمەسە ءبىر ءبىلىم ورداسىندا بار ماماندىقتار ەكىنشى جوو-دا ءجۇرگىزىلۋىنە بايلانىستى اۋىستىرىلىپ وتىراتىن بولادى. سونىمەن قاتار, ءبىلىم وردالارى وقۋ جوسپارلارىنىڭ ينتەگراتسياسى جۇزەگە اسادى, مۇندا بۇل كونسورتسيۋمعا قاتىساتىن جوو-نىڭ كەلىسىلگەن وقۋ كەستەسى بويىنشا ءبىرلەسكەن وقۋ ساباقتارىن ءپان بويىنشا ەڭ ۇزدىك دەپ ىرىكتەلىنگەن وقىتۋشىلار جۇرگىزەدى.
– ەۋروپالىق دەڭگەيگە باعىت العاندارىڭىز قۋانتادى. دەگەنمەن ءالى دە ءتۇيىنى شەشىلمەگەن ماسەلەلەر بار ما؟
– اكادەميالىق ەركىندىككە ۇمتىلعان باسقا دا جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى جۇمىس ءۇردىسى بارىسىندا بىرقاتار قاراما-قايشىلىقتار مەن قارسىلىقتار جوق ەمەس. اكادەميالىق ەركىندىكتىڭ ءمان-ماعىناسىن جەتە تۇسىنبەۋ, دۇرىس مازمۇنىن اشىپ جەتكىزە الماۋ ونى وقۋ ۇردىسىندە قولدانۋعا كەرى اسەرىن تيگىزىپ ءجۇر.
اكادەميالىق ەركىندىك تۋرالى ستۋدەنتتەر قاۋىمىنىڭ دا تانىم تۇيسىگى ءالى كۇنگە جەتكىلىكتى ءدارەجەدەگى مۇمكىندىكتە ەمەس, سونداي-اق ناقتىلى ەركىندىك مەحانيزمى تۋرالى كوزقاراستارى دا قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەندىكتەن, ءوزىنىڭ ءبىلىم الۋى بارىسىنداعى قۇقىقتىق نەگىزدەمەلەرىنىڭ تيىمدىلىگىن تاني بەرمەۋى كوپ جاعدايدا مۇنى قولدانۋ تيىمسىزدەۋ سياقتى كورىنىستى قالىپتاستىرىپ وتىر.
كاسىبي ماماندار دايىنداۋ بارىسىندا اكادەميالىق ەركىندىك تۋرالى پىكىر كوبىنەسە كولەڭكەدە قالىپ, ەسكەرىلمەي, جالپىلاما دەكلاراتسيالاناتىن (رەسمي تۇردە مالىمدەلەتىن) بولسا, وندا وقۋ ورنىنىڭ تۇلەگى كەز كەلگەن ماماندىق سالاسىنداعى قاجەتتىلىكتى وتەي المايتىن, ءتيىمسىز, جارامسىز بولادى. وسى ماسەلەنى تولىعىراق ستۋدەنت تە وقىتۋشى دا تانىم تۇيسىگىمەن قابىلداي ءبىلۋى كەرەك.
ەگەر بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا ونىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرىپ, قۇرىلىمعا ەنگىزسە, اكادەميالىق ەركىندىكتىڭ وتاندىق ءبىلىم وردالارىندا تيىمدىلىگى ارتىپ, جەمىستى ناتيجەلەرى بولارى ايقىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ءنازيرا جارىمبەتوۆا.
قوستاناي.