وپپوزيتسيانىڭ ازىرگە ءالى جەتپەي تۇر
وتكەن اپتادا گرۋزيندەر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتتى. ءدال وسى كۇنى ءبىراز جۇرت تەك مەرەكە عانا ەمەس, ەل ومىرىندە ۇلكەن وزگەرىس بولادى دەپ تە كۇتكەن. بىراق وپپوزيتسيانىڭ دەگەنى بولمادى. ولاردىڭ ارەكەتتەرى بيلىككە كۇشى جەتپەيتىنىن ايقىن كورسەتتى.
تاۋەلسىزدىك – قاي ەلدىڭ بولسىن باستى قۇندىلىعى. ونى قادىرلەي بىلگەن ءجون. ال گرۋزيا وپپوزيتسياسى ونى قاستەرلەۋ ورنىنا ءوزدەرىنىڭ بيلىككە قارسى ارەكەتتەرىنە پايدالانعىسى كەلدى. ال مۇنداي قاسيەتسىزدىكتى قالىڭ بۇقارا حالىق قولدامايدى.
ەل باسشىلىعى, ياعني بيلىك 26 مامىردا تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق ايتۋلى كەزەڭىن ءوزىن قۇرمەتتەيتىن ەلدەردەگىدەي اتاپ ءوتۋدى جوسپارلادى. ەڭ باستىسى – سالتاناتتى اسكەري شەرۋ وتكىزبەك بولعان, باسقاداي دا مادەني-مەرەكەلىك شارالار بەلگىلەنگەن. ال وپپوزيتسيا وزدەرىنىڭ بيلىككە قارسى ارەكەتتەرىن سول مەرەكەلىك سالتانات قارساڭىندا, ونىڭ ويداعىداي وتۋىنە نۇقسان كەلتىرەتىندەي ەتىپ ۇيىمداستىردى.
راديكالدى وپپوزيتسيا ۇكىمەتكە قارسى ارەكەتتەرىن 21 مامىردا باستادى. ونى كەزىندە قازىرگى پرەزيدەنت ميحايل سااكاشۆيليدىڭ ەڭ جاقىن سەرىگى بولعان, بۇرىنعى پارلامەنت سپيكەرى نينو بۋردجانادزە مەن گيا كوباحيدزە جەتەكشىلىك ەتەتىن حالىق جينالىسى ۇيىمداستىردى. ولار ەلدىڭ باستى قالالارىندا ميتينگىلەر ءوتكىزىپ, قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ بيلىكتەن كەتۋىن تالاپ ەتتى. ال 25 مامىر كۇنى ىزا-كەك كۇنىن وتكىزۋدى جوسپارلادى. سىرتتا قاشىپ ءجۇرگەن بۇرىنعى قورعانىس مينيسترى يراكلي وكرۋاشۆيلي اسكەري ءتوڭكەرىس ۇيىمداستىراتىنىن, «25 مامىر ۇكىمەت ءۇشىن سوڭعى كۇن بولاتىنىن» مالىمدەدى. راس, كەيىن وپپوزيتسيا ىزا-كەك كۇنىن وتكىزبەۋدى ۇيعاردى. بىراق بۇل كۇنى بيلىككە قارسى ارەكەتتەر بارىنشا بەلسەندى جۇرگىزىلدى.
وسى جەردە بيلىكتىڭ وپپوزيتسياعا قاتىستى قادامدارىنا دا توقتالعان ءجون. وپپوزيتسيانىڭ زاڭعا سىيىمدى ارەكەتتەرىنە تولىق مۇمكىندىك بەرىلدى. ولار قالاعان جەرلەرىندە ميتينگىلەرىن, جيىندارىن وتكىزىپ جاتتى. ءتىپتى تاۋەلسىزدىك سالتاناتى, پاراد بولاتىن جەردە دە وپپوزيتسياعا مەرەكە كۇنىنە دەيىن ءوز اكتسيالارىن ءوتكىزۋگە رۇقسات ەتىلدى. ال وپپوزيتسيانىڭ كەلىسىمدى بۇزىپ, سالتانات وتەتىن كۇن باستالعاندا دا, ەسكەرتۋلەرگە قاراماي, الاڭنان كەتپەي قويۋىن قۇپتاۋ قيىن.
وعان بيلىكتىڭ كونبەي, قاتاڭ شاراعا بارۋىن ايىپتاۋدىڭ ءجونى جوق. ساناۋلى ساعاتتان كەيىن ەل مەرەيىن كوتەرەتىن شارالار وتەتىن جەردى بوساتۋ ءۇشىن بيلىكتىڭ ارناۋلى كۇشتەرى 400-500-دەي وپپوزيتسيا بەلسەندىلەرىن كۇشپەن قۋعانىن جازعىرا المايسىڭ. ءاڭگىمە تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىن سالتاناتپەن ءوتكىزۋدە, ونىڭ حالىققا قاجەتتىگى جايىندا بولىپ وتىر. وعان كەدەرگى كەلتىرۋدى ويلاعان وپپوزيتسيانىڭ ارەكەتى ايىپتاۋعا لايىق.
گرۋزيا پرەزيدەنتى ميحايل سااكاشۆيلي سول كۇنگى پاراد الدىندا سويلەگەن سوزىندە وپپوزيتسيانىڭ سىرتتاعىلاردىڭ ستسەناريى بويىنشا ارەكەت ەتىپ, قالاي دا پارادتى وتكىزبەۋدى ويلاعانىن ايتتى. بۇرىنىراق وپپوزيتسيا باسشىلارى دا بۇل شارالاردى وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەيمىز دەگەن بولاتىن.
تبيليسيدە شەرۋ ءوتتى, گرۋزيندەر وزدەرىنىڭ تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىن تويلادى. وعان قارسىلىق جاساعان وپپوزيتسيا قاي جاعىنان الىپ قاراعاندا دا ۇتىلدى, جەڭىلىس تاپتى, ءبىراز بەدەلىنەن ايىرىلدى دەگەن ءجون بولار. ەڭ الدىمەن, تاۋەلسىزدىك – حالىق يگىلىگى, ونى پرەزيدەنت سااكاشۆيليدىڭ جەكە باسىمەن بايلانىستىرۋدىڭ ءجونى جوق. وسى كەزەڭدەگى ارەكەتتەرى وپپوزيتسيانىڭ ءاۋىزبىرلىگى جوقتىعىن دا اڭعارتتى, ولار ءوزدەرىنىڭ جەكە مۇددەلەرىنىڭ شەگىنەن اسپايتىنىن كورسەتتى.
وپپوزيتسيا اتىنا سىن ايتقاندا, استە دە پرەزيدەنت ميحايل سااكاشۆيليدىڭ كەيبىر كوڭىلگە قونىڭقىرامايتىن ارەكەتتەرىن اقتايىق دەپ وتىرعانىمىز جوق, سويتسە دە سوڭعى كەزدە بۇل ەلدە قالىپتاسىپ وتىرعان تۇراقتىلىقتى, وڭ وزگەرىستەردى ەلەمەۋ ورىنسىز بولار ەدى. سااكاشۆيليدىڭ پرەزيدەنتتىككە ەكىنشى رەت سايلانۋى دا, وتكەن جىلعى پارلامەنت سايلاۋىندا بيلىكتەگى پارتيانىڭ جەڭىسى دە حالىق اراسىندا ونى قولداۋشىلاردىڭ بارشىلىعىن اڭعارتادى.
بيلىك پەن وپپوزيتسيا اراسىنداعى كۇرەستىڭ ولشەمى – حالىقتىڭ قولداۋى. گرۋزيا وپپوزيتسياسى ازىرگە وعان جەتە الماي وتىر.
جاۋىز گەنەرال جازادان قۇتىلمايدى
بۇعان دەيىن دە سەربيا رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرى باس شتابىنىڭ بۇرىنعى باستىعى گەنەرال راتكو ءملاديچتى حالىقارالىق سوتقا بەرۋگە قارسىلىق ارەكەتتەرى بولىپ جاتقانىن جازعانبىز. ەندى مىنە, تالاي جازىقسىز جاننىڭ قانىن موينىنا جۇكتەگەن جاۋىز گەنەرالدىڭ گااگاعا جەتكىزىلگەنى جونىندە حابار كەلىپ وتىر. دەمەك, جاۋىز جازالانادى.
ارينە, قايىرىمدى بولعان ءجون, قاتتى جازالانعانعا ارا تۇسكەن دە جاقسى. ال جاۋىزدىڭ جازالانباعانى ءجون بە؟ گەنەرال ملاديچ – ءجاي قىلمىسكەر عانا ەمەس, اتى الەمدىك جاۋىزداردىڭ قارا تىزىمىنە جازىلاتىن, جەكە ادامدارعا عانا ەمەس, ۇلىستاردى اياۋسىز قىرعان جەندەت. سول ءۇشىن ونى گااگاداعى بۇرىنعى يۋگوسلاۆياعا بايلانىستى حالىقارالىق تريبۋنال ايىپتاپ وتىر. ونى ۇستاپ, سوتتاۋ جونىندە شەشىم شىعارعان.
بىراق بۇل قانىشەر ون التى جىل بويى ۇستاتپاي ءجۇردى. بۇل ۋاقىتتا سەربيانىڭ پرەزيدەنتى بولعان سلوبودان ميلوشەۆيچ سول تريبۋنال تۇرمەسىندە ۇكىمدى كۇتىپ جاتىپ قايتىس بولسا, تاعى ءبىر اسكەري قىلمىسكەر رادوۆان كاراديچ بىلتىر عانا قولعا ءتۇستى. ال ملاديچ ۇزاق ۋاقىت ۇستاتپادى. ونىڭ باستى سەبەبى – بۇل ەلدە مۇنداي جاۋىزداردى قولداۋشىلار كوپ. سويتسە دە ول وتكەن اپتادا سەربيانىڭ سولتۇستىگىندە تۇتقىندالدى.
بۇل ەلدە ونى قولداۋشىلار, ءتىپتى ۇلتتىق باتىر ساناۋشىلار كوپ بولسا دا, سەربيا باسشىلىعى حالىقارالىق سوت ۇكىمىنە بايلانىستى ونى ۇستاپ بەرۋگە مىندەتتى. كەزىندە بۇرىنعى پرەزيدەنتتەرى ميلوشەۆيچتى دە ۇستاپ بەرۋگە ءماجبۇر بولعان. ءايتپەسە, ەۋروپا وداعىنا مۇشە بولا المايدى, قىلمىسكەردى قورعالاۋ دەموكراتيالىق, ادامزاتتىق تالاپتاردى ورىنداماعاندىق بولىپ تابىلادى.
سول 90-شى جىلدارداعى سەرب شوۆينيستەرىنىڭ فاشيستىك ارەكەتتەرى XX عاسىردىڭ سوڭىنداعى ەڭ ءبىر جاۋىزدىق قۇبىلىس رەتىندە تاريحتىڭ قارا شەجىرەسىنە جازىلارى انىق. سوندا 200 مىڭداي بوسنيالىق, كوسوۆولىق مۇسىلماندار, سونداي-اق باسقا دا ەتنوس وكىلدەرى قۇربان بولدى. سول گەنوتسيدتىك ز ۇلىمدىقتىڭ باسىندا گەنەرال راتكو ملاديچ ءجۇردى. ونىڭ جاۋىزدىعىن ءدالەلدەۋ قيىندىققا سوقپايدى, ونىڭ قولىنان ساراەۆو قالاسىن قورشاعان كەزدە ون مىڭداي ادام قازا تاپسا, سرەبرەنيتسا قالاسىندا سەگىز مىڭ ادامدى مالشا قىرعان.
يۋگوسلاۆيانىڭ كۇيرەۋى, ونىڭ مۇراگەرى سانالعان سەربياداعى فاشيستىك ءتارتىپ, ولاردىڭ باسقا ەتنوس وكىلدەرىنە قارسى جۇرگىزگەن گەنوتسيدتىك ساياساتى ءارتۇرلى پىكىرلەردىڭ وزەگىنە اينالىپ كەلەدى. جاقتايتىندار دا بار, ايىپتايتىندار دا بار. قالاي دەسەك تە, ەڭ باستىسى, قىلمىسكەرلەردى حالىقارالىق تريبۋنال سوتتاپ جاتىر. ماسەلەن ر.ملاديچ ءومىر باقيعا تۇرمەگە جابىلۋى مۇمكىن. سول فاشيزمنىڭ قۇرباندارىنىڭ ارۋاعى ريزا بولۋى ءۇشىن دە جاۋىزدار جازالانۋعا ءتيىس.
شىن مانىندە 69 جاستاعى جاۋىز گەنەرال ءوز ەركىمەن قولعا تۇسكەن جوق, جانى ءۇشىن جاريالانۋعا ءماجبۇر بولعان. ەمدەلمەسە بولمايدى, جاسىرىن ءدارىگەرگە بارا المايسىڭ. كوردەن گورى ءتۇرمەنى دۇرىس ساناعان.
ماماديار جاقىپ.