قىزىلوردا وبلىسىنا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەربول ورىنباەۆ پەن بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى نگوزي وكوندجو-يۆەلا ارنايى ىسساپارمەن كەلدى. جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن قوناقتاردى وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ ايماقتا اتقارىلىپ جاتقان اۋقىمدى شارالارمەن تانىستىردى.
نگوزي وكوندجو-يۆەلا كاپيتالى 50 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن افريكاداعى ايەل-كاسىپكەرلەردى قولدايتىن «ماكەدا» قورىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى. سونىمەن قاتار, الەمدەگى ەڭ ىقپالدى, ىسكەر 100 ايەلدىڭ قاتارىنا كىرگەن قايراتكەر. ال ەڭ باستىسى, ول بۇگىندە باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىن جالعايتىن الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كولىك ءدالىزى بولادى دەپ وتىرعان «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا»
اۆتوجولىن قارجىلاندىرۋعا ىقپال ەتكەن ادام. اتالعان جوبا العاش جوسپارلانعاندا وسى وكوندجو-يۆەلا حانىم بىردەن قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, قارجىلاي كومەك بەرۋگە مۇددەلىلىك تانىتقان. وسى ارادا ايتا كەتەرلىك ءبىر ءجايت بار: بۇكىلالەمدىك بانك بۇعان دەيىن مۇنداي كولەمدەگى ءىرى جوبانى قارجىلاندىرماعان. «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» كولىك ءدالىزى الەمدىك بانكتىڭ بەل شەشىپ, ءتاۋەكەل ەتىپ قارجىلاندىرعان ەڭ ءۇلكەن جوباسى. وسى ارادا «بۇكىلالەمدىك بانك قانشا قارجى ءبولدى؟» دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى. ايتايىق. قازاقستان ايماعىنان وتەتىن جول ءۇشىن الەمدىك بانك 5,5 ميلليارد دوللار بولگەن.
وكوندجو-يۆەلا حانىم ءوزى قارجى ءبولدىرىپ وتىرعان جۇمىستى كوزىمەن كورۋگە كەلىپتى. ول الدىمەن «ازەركورپۋ» كومپانياسىنىڭ قوسىنىندا بولدى. قانشا جولدىڭ جاسالعانىن, قارجىنىڭ قانشالىقتى يگەرىلگەنىن ەگجەي-تەگجەيلى ءبىلىپ, جۇمىسشىلاردىڭ جاعدايىمەن ءجىتى تانىستى. ءمان-جايعا تولىعىمەن قانىققان حانىمنىڭ العاشقى سۇراعى بىزگە جىلى تيگەنىن جاسىرمايمىز. ول: «وسى ىسكە قازاقستاندىق مەردىگەرلەر قاتىسىپ, جەرگىلىكتى حالىقتان جۇمىسشىلار تارتىلىپ جاتىر ما؟» دەدى. وبلىس باسشىسى ايماقتاعى جانە رەسپۋبليكا كولەمىندەگى كومپانيالار جول قۇرىلىسىنا تارتىلعانىن, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرىپ جاتقانىن جەتكىزدى. «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» كولىك ءدالىزىن سالۋعا و باستا ءبىزدىڭ كومپانيالار دا ىنتا بىلدىرگەن ەكەن. دەگەنمەن, بۇكىلالەمدىك بانك ءمۇشەلەرى ءبىزدىڭ كومپانيالاردىڭ شاماسىنا كۇمانمەن قاراپ, كونكۋرستان وتكىزبەگەن كورىنەدى. بولاتبەك بايان ۇلى وسى ماسەلەنى ناز رەتىندە ايتتى قوناققا. نگوزي وكوندجو-يۆەلا دا قاعىلەز ەكەن, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق كومپانيالار كونكۋرستان سۇرىنبەي وتەتىنىن, حالىقارالىق جوبالارعا تارتىلاتىنىن ءمالىم ەتتى.
ونان سوڭ مارتەبەلى مەيماندار جول قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقان ايماققا اتباسىن تىرەدى. توسەلگەن قۇم, تاس, اسفالتتىڭ قۇرامىمەن تانىسىپ, جاسالىپ جاتقان جۇمىسقا باعاسىن بەردى. ايتا كەتەرلىگى, وسى جەردە قوسىمشا مەردىگەر رەتىندە قازاقستاندىق «ۋاد» سەرىكتەستىگى دە جول سالىپ جاتىر. نگوزي حانىم «ۋاد» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى مۇرات ۇدەرباەۆقا كۇتپەگەن ساۋال تاستادى. «جوبا بويىنشا قانشا ايەل ادام جۇمىس ىستەيدى؟». ۇدەرباەۆ بارلىق سانىن ايتقان. دەگەنمەن وكوندجو-يۆەلا جول-قۇرىلىسى سالاسىنداعى ايەلدەردىڭ سانىن ناقتىلادى. از ەكەنىنە كوز جەتكىزگەننەن سوڭ «ەگەر, وسى جۇمىسقا ايەلدەردى كوپتەپ تارتاتىن بولساڭىز, بۇكىلالەمدىك بانك ءسىزدىڭ بيزنەسىڭىزدى قارجىلاندىرۋعا دايىن», دەپ ديرەكتوردىڭ ۋادەسىن الىپ كەتتى.
مۇنان سوڭ الەمدىك بانك وكىلدەرىن باستاعان ەربول ورىنباەۆ ارال اۋدانىندا ورنالاسقان اقلاق سۋ قويماسىنىڭ تىنىس-ءتىرشىلىگىمەن تانىسۋعا باردى. جالپى, ارال تاعدىرى الەمدى الاڭداتىپ وتىرعانى شىندىق. دەگەنمەن, «ساراتس» جوباسىنىڭ ارقاسىندا ارالدىڭ كەپكەن ەرنەۋىنە سۋ جەتىپ, كەبەرسىگەن جەردىڭ ماڭدايى جازىلعانى اقيقات. بۇل ارادا ەڭ الدىمەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە ءتيىسپىز.
– ارال تەڭىزىنىڭ دەڭگەيى بۇگىندە 47-بەلگىگە جەتىپ تۇر. ەندى ەكىنشى ساتىسىن قولعا الۋ كەرەك. وبلىس باسشىلىعى ءوز جوبالارىن ۇسىنۋدا. بۇكىلالەمدىك بانك ارالدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن قارجى ءبولۋىن توقتاتپايدى,– دەدى نگوزي حانىم.
الاشتى عانا ەمەس, التى قۇرلىقتى الاڭداتقان ارال ماسەلەسى تولىعىمەن شەشىلسە, وندا اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلار ەدى. وبلىس باسشىلىعى بۇگىندە كوكارال بەكەتىن بىتەپ, دامبالارىن ۇلكەيتىپ, تەڭىز دەڭگەيىن 52-بەلگىگە جەتكىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. ءوز تاراپىمىزدان مۇنىڭ تەڭىزگە دە, سول تەڭىزدى جاعالاي جاتقان ەلگە دە ەرەسەن پايداسى بارىن ايتقىمىز كەلەدى.
ەرجان بايتىلەس,
قىزىلوردا وبلىسى.