ساربازدار مەن كوماندالىق بۋىنعا ماماندار ازىرلەۋمەن قاتار ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن كۇشەيتۋدەگى باستى تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى – اسكەري ءومىردى كورگەن رەزەرۆتى دايىنداۋ جانە جيناقتاۋ بولىپ تابىلادى. مۇنى جۇمىلدىرۋ رەزەرۆى دەپ اتايدى. بۇل كەز كەلگەن ۋاقىتتا وتانىمىزدى قورعاۋ ءۇشىن ساپقا تۇرار ۇلكەن كۇش.
جىل سايىن ەلىمىزدىڭ 30 000-عا جۋىق ازاماتى مەرزىمدىك قىزمەتىن وتەپ, اسكەري-وقىتىلعان رەزەرۆتىڭ قاتارىن تولىقتىرادى. مىسالى, 2010 جىلى مەرزىمدىك قىزمەتكە 28 000 ادام تارتىلدى. شاقىرىلۋشىلاردىڭ سانى جىل ساناپ بىرتىندەپ كەمۋى نەلىكتەن دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. بۇل قارۋلى كۇشتەردە ءوتكىزىلىپ جاتقان ۇيىمداستىرۋ-شتاتتىق شارالارى مەن اسكەري قىزمەتكە كەلىسىم-شارت بويىنشا قابىلداۋدىڭ ارتىپ وتىرعاندىعىنان.
بۇگىنگى كۇنگە دەيىن قارۋلى كۇشتەر قاتارىنداعى مەرزىمدى قىزمەتتەگى اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ۇلەس سانى – 28 پايىز بولسا, كەلىسىم شارت بويىنشا – 66 پايىزدى قۇرايدى. تالداۋ كورسەتىپ وتىرعانداي اسكەري قىزمەتكە نەگىزىنەن 18 بەن 23 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار شاقىرىلادى. قالعاندارى زاڭدى نەگىزدە ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن قۇجاتقا ساي دەنساۋلىعىنا, وقۋىنا, وتباسى جاعدايىنا, ماماندىعىنا بايلانىستى مەرزىمىن ۇزارتىپ اسكەري ەسەپتە تۇرعاندار.
ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا 22 اسكەري كافەدرا جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 4 كافەدراسى استانا قالاسىندا, 7-ءۋى الماتىدا, قالعاندارى قاراعاندى مەن شىمكەنت, اقتوبە, قىزىلوردا, پەتروپاۆل, سەمەي, تاراز, ورال جانە وسكەمەن قالالارىندا.
شاقىرىلۋشىلاردى اسكەري كۋرستا دايىنداۋ جونىندە مەملەكەتتىك تاپسىرىس جىل سايىن 2600 ادامدى قۇرايدى. «قر قم اسكەري-تەحنيكالىق مەكتەبى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورنىنىڭ 15 فيليالى ءبىر جىلدا الماتى, شىمكەنت, تۇركىستان جانە وسكەمەن قالالارىندا – 1800 ادامدى, اتىراۋدا – 800 جانە باسقا فيليالدارىندا 1200 ادامدى دايىنداۋ مۇمكىندىگى بار. سوندىقتان فيليالداردىڭ بازاسىندا جىلىنا اسكەرگە شاقىرىلاتىن جاستاعى ارميادا بولماعان 20 000 ازاماتتى جالپى اسكەري ماماندىقتار بويىنشا ازىرلەۋ ۇسىنىلادى. وقۋ باعدارلاماسىندا مىلتىق اتۋ جاتتىعۋلارىن ورىنداۋ, اسكەري ماماندىق دارەجەسىن بەلگىلەۋ جانە سەرتيفيكاتتار بەرۋ جوسپارلانعان. وقىتۋ اقىلى نەگىزدە جۇرگىزىلەدى.
ءتۇرلى سەبەپتەرمەن اسكەر قاتارىنا ىلىكپەي, سارباز اتانۋدى سارعايا كۇتكەندەر ءۇشىن وتكەن 2010 جىلدان باستاپ ۇلكەن مۇمكىندىك جاسالدى. اسكەردە ەشقاشان قىزمەت ەتپەگەن قازاقستاندىق ازاماتتار وزدەرىنە ارنالعان ءبىر ايلىق جاس جاۋىنگەر كۋرسىندا زاماناۋي قارۋ-جاراق پەن اسكەري تەحنيكانى مەڭگەرىپ, دەنساۋلىقتارىن تۇزەتىپ قايتتى. ولار ءۇشىن ەلىمىزدە 9 وقۋ ورتالىعى ەسىگىن ايقارا اشتى. اسكەري بولىمدەردە 1200 اسكەري مىندەتتىلەر اسكەري ءبىلىمى مەن دايىندىق دەڭگەيىن كوتەرىپ قايتتى. سونداي ورتالىقتىڭ ءبىرى وتكەن جىلى قاراعاندى وبلىسىنداعى سپاسسك كەنتىندە سالتاناتتى جاعدايدا جالاۋىن كوتەردى. مۇندا ارميادا بولماعان 400 ازامات اسكەري ماماندىق الىپ شىقتى.
ۇكىمەتتىڭ 2011 جىلعى 24 اقپانداعى «اسكەري مىندەتتىلەردى اسكەري جيىنعا شاقىرۋ تۋرالى» قاۋلىسىن ورىنداۋ بارىسىندا اسكەري جيىنعا تارتىلعان اسكەري مىندەتتىلەردىڭ جالپى سانى 2011 جىلى 3594 ادامعا جەتتى, ونىڭ 1 مىڭى 27 مەن 35 جاس ارالىعىنداعى اسكەردە بولماعان ازاماتتار. جالپى, بيىلعى جىلى اسكەري جيىنعا زاپاستاعى 334 وفيتسەر مەن 3260 سەرجانت پەن سولداتتى تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اسكەري جيىن اياقتالىسىمەن اسكەري مىندەتتىلەر اسكەري بولىمدەرگە تىركەلەدى. جوعارىدا ايتىلعاندارعا سۇيەنە وتىرىپ, جۇمىلدىرۋ رەزەرۆى وڭىرلىك پرينتسيپتە جۇزەگە اسىرىلماق. وسىعان بايلانىستى اسكەري وقىتىلعان رەزەرۆتى دايارلاۋ جۇيەسىن كەلەشەكتە جەتىلدىرە ءتۇسۋ ءۇشىن 2011 جىلى اسكەردە قىزمەت ەتپەگەن 27-35 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتاردى اسكەري ومىرگە ۇيرەتۋ ماقساتىندا «وڭتۇستىك» (تاراز), «شىعىس» (سەمەي), «باتىس» (اقتاۋ) وڭىرلىك قولباسشىلىقتارىندا وقۋ ورتالىقتارى قۇرىلدى.
تاراز قالاسىنداعى 85395 اسكەري ءبولىمىنىڭ وقۋ ورتالىعىندا (1 ماۋسىمنان قىركۇيەك ايىنا دەيىن) – 200; سەمەي قالاسىنداعى 21098 اسكەري ءبولىمىنىڭ وقۋ ورتالىعى بازاسىندا (1 شىلدە مەن قىركۇيەك ايىنا دەيىن) – 150, اقتاۋ قالاسىنداعى وقۋ ورتالىعى بازاسىندا (1 تامىز بەن قازان ايىنا دەيىن) – 150 اسكەري مىندەتتى اسكەري ءبىلىم نارىنە سۋسىنداپ قۇرلىق ءاسكەرلەرىنىڭ بولىمشەلەرىنە قاجەتتى اتقىش, پۋلەمەتشى, گراناتومەتشى ماماندىقتارىن الىپ شىعادى. انت قابىلداپ, سەرت بەرگەن ناعىز سارباز اتانادى.
سپاسسك كەنتىندەگى وقۋ ورتالىعىندا (بيىلعى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان) – 500, ونىڭ 100 وفيتسەرى ناۋرىزدا ءبىتىردى; بولاشاقتا ءار جىل سايىن وقۋ ورتالىقتارىنىڭ بازالارىندا ەڭ كەم دەگەندە اسكەردە بولماعان 1000 اسكەري مىندەتتىنى ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەندى اسكەري جيىننىڭ نە ەكەندىگىن, ونىڭ قانداي ماقساتتا جۇرگىزىلەتىندىگىن جانە تالاپتارىن ءسوز ەتەلىك. اسكەري جيىندار دەپ قارۋلى كۇشتەردە, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردا جاۋىنگەرلiك جانە جۇمىلدىرۋ دايارلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ولاردى اسكەري بولiمدەرگە شاقىرۋمەن اسكەري قىزمەتشiلەردiڭ, سونداي-اق اسكەري مiندەتتiلەردiڭ اسكەري دايىندىق, اسكەري بiلiمiن جەتiلدiرۋ بويىنشا وتكiزiلەتiن iس-شارالار تۇسiنiلەدi.
ونىڭ نەگىزگi ماقساتى بەيبiت ۋاقىتتا قىسقارتىلعان ساندا ۇستالىناتىن اسكەري بولiمدەردiڭ جاۋىنگەرلiك جانە جۇمىلدىرۋ دايارلىقتارىن ارتتىرۋ, سوعىس ۋاقىتىندا جاساقتاۋ اۋداندارىندا جۇمىلدىرۋ جانە جاساقتاۋ كەزiندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرiن, باسقا دا اسكەرلەرi مەن اسكەري قۇرالىمدارىن ورiستەتۋگە قاجەتتi اسكەري-وقىتىلعان رەسۋرستاردى دايارلاۋ جانە زاپاستا جيناقتاۋ بولىپ تابىلادى.
اسكەري مiندەتتiلەر اسكەري جيىندارعا جوسپارلى جىلعا زاپاستاعى كونتينگەنتتiڭ شاقىرۋ كولەمiن انىقتايتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكiمەتi قاۋلىسىنىڭ نەگiزiندە شاقىرىلادى. ونى وتكiزۋ جونiندەگi ناقتى مiندەتتەر جىل سايىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس مينيسترiنiڭ بۇيرىقتارىمەن ايقىندالادى.
وسىدان ءبىراز كۇن بۇرىن قاراعاندى وبلىسىنداعى سپاسسك وقۋ-جاتتىعۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا اسكەري جيىننىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەڭى اياقتالدى. الماتى, اقمولا, جامبىل, قوستاناي, پاۆلودار وبلىستارىنىڭ جانە استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ قورعانىس ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنتتەرىنەن شاقىرىلعان زاپاستاعى 100 وفيتسەر دايىندىقتان ءوتتى. دايىندىق قورىتىندىسى بويىنشا زاپاستاعى وفيتسەرلەرگە 36352 اسكەري ءبولىمنىڭ باسشىلىعى تاراپىنان جاعىمدى سيپاتتاما بەرىلدى. سونىڭ نەگىزىندە ولارعا كەزەكتى وفيتسەرلىك اتاقتار بەرۋ تۋرالى جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
قازىرگى كەزدە اسكەري جيىننىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنە 1454 اسكەري مىندەتتىنى تارتۋعا دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. ال, 2012 جىلدان باستاپ وعان شاقىرىلۋشىلاردىڭ سانى مەن وتكىزىلەتىن ورىنداردىڭ گەوگرافياسىن كەزەڭ-كەزەڭ بويىنشا كەڭەيتۋ جوسپاردا بار.
جيىن كەزىندە اسكەري ءومىردىڭ قيىنشىلىقتارىن باستان وتكىزىپ, دەنەسىن شىنىقتىرىپ, اسكەري شىڭدالىپ, تاجىريبە جيناقتاعان رەزەرۆتەگىلەر رەسپۋبليكامىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىنىڭ نىعايۋىنا وزدەرىنىڭ لايىقتى ۇلەستەرىن قوساتىن بولادى. ءوز وتانىن قورعاۋ, ەلباسىنا, حالقىنا ادال قىزمەت ەتۋ ءاربىر قازاقستان ازاماتىنىڭ قاسيەتتى بورىشى.
ءجۇنىس ومار, پولكوۆنيك.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرمەك سارباسوۆ.