قازاقستان ازيالىق ارىپتەستەرىمەن ىنتىماققا بەرىك

جۋىردا موڭعوليا استاناسى ۋلان-باتوردا ەقىۇ مەن وسى ۇيىمنىڭ ازيالىق ارىپتەستەرى باس قوسىپ, ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ جانە قاۋىپسىزدىك قاتەرلەرىنە بىرلەسىپ توتەپ بەرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى.

تالعات جۇماعۇلوۆ – ۆەنادان.

وقىرماندارىمىزعا بەلگىلى بو­لار, بيىلعى جىلى قازاقستان ەقىۇ توراعالارى ۇشتىگىنىڭ ءمۇ­شە­سى رەتىندە ەقىۇ-نىڭ ازيا­دا­عى ارىپتەستەرىمەن ىنتىماقتاسۋ ءجو­نىن­دەگى بايلانىس توبىنا باس­شى­لىق ەتەدى. بۇل توپقا 56 مۇشە مەملەكەتكە قوسا ىنتىماقتاستىق بو­يىنشا ارىپتەس دارەجەسىنە يە ال­تى ازيالىق ەل – اۆستراليا, اۋ­عان­ستان, موڭعوليا, كورەيا رەسپۋب­لي­كا­سى, تايلاند جانە جاپونيا كىرەدى. ادەتتە, ارىپتەس دارەجەسىنە يە ەلدەر ەقىۇ-عا تولىققاندى ءمۇ­شە بولىپ تابىلمايدى, الايدا ۇيىم جۇمىسىنا بەلسەندى قاتى­سا­دى. ازياداعى ارىپتەستەر توبىمەن بىرگە ەقىۇ-دا الجير, ەگيپەت, يزرايل, يوردانيا, ماروككو ءجا­نە تۋنيس كىرەتىن جەرورتا­تەڭىز­دىك ءارىپ­تەستەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. 2009 جىلى قازاقستان ءۇش­تىكتىڭ جاڭادان قوسىلعان مۇشەسى رەتىندە ەقىۇ جەرورتا تەڭىزى اي­ماقتىق ارىپتەستەرىمەن ىنتى­ماقتاسۋ ءجو­نىن­دەگى بايلانىس تو­بى­نا توراعا­لىق ەتكەن بولاتىن. قازىر بۇل توپ­تى يرلانديا باس­قارادى. ىنتىماقتاسۋ جونىندەگى ازيا­داعى جانە جەرورتا تەڭىزى ارىپتەس­تەرىمەن ءوزارا ىقپالداسۋ مەحا­نيزمى­نىڭ نەگىزى اقپارات الماسۋ مەن ورتاق قىزىعۋشىلىق تۋىن­دا­تا­تىن ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ءۇشىن تۇراقتى كەڭەس شەڭبەرىندەگى باي­لانىس توپتاردىڭ بەيرەسمي جينا­لىستار, بىرلەسكەن كەڭەستەر, سەمينارلار جانە پراكتيكۋمدار وتكىزۋ, ارىپتەستەردىڭ سايلاۋلاردى باقى­لاۋ جونىندەگى ميسسيالارعا قاتىسۋ جانە قىزمەتكەرلەرىن ەقىۇ-نىڭ دا­لالىق ميسسيالارىنا جىبەرۋ ءمۇم­كىندىگىندە جاتىر. ىنتى­ماقتاس­تىق جونىندەگى بارلىق ارىپتەس­تەر­دىڭ وكىلدەرى جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەرگە, مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ باسقوسۋلارى مەن قاۋىپسىزدىكتىڭ ءۇش ولشەمىندە قابىلدانعان ءمىن­دەت­تەمەلەردىڭ ورىندالۋ بارىسىن قاراستىرۋ جونىندەگى جينالىس­تارعا شاقىرىلىپ وتىرادى. ەقىۇ-نىڭ ازياداعى ارىپتەس­تەرى­مەن ىنتىماقتاستىعى 90- جىل­داردىڭ باسىندا باستال­عان ەدى. ۇيىمنىڭ العاشقى ازيا­لىق ارىپتەسى 1992 جىلى جاپونيا بولدى, سودان كەيىن كورەيا رەس­پۋب­ليكاسى (1994 ج.), تايلاند (2000 ج.), اۋعانستان (2003 ج.), موڭعو­ليا (2004 ج.) جانە اۆستراليا (2009 ج.) قوسىلدى. ەلوردامىزدا 2010 جىلى جەل­توقسان ايىندا وتكەن ەقىۇ-نىڭ مەملەكەت جانە ۇكىمەت باس­شى­لارى ءسامميتىنىڭ استانا دەكلاراتسيا­سىن­دا ارىپتەس ەلدەرمەن ىنتى­ماق­تاس­تىق دەڭگەيىن كوتەرۋ قاجەت­تىلىگى ايرىقشا اتالعان. قۇجاتتا «ايماقتىڭ قاۋىپسىزدىگى كورشىلەس ايماقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىمەن تى­عىز بايلانىستى, اسىرەسە, جەرورتا تەڭىزى ايماعى مەن ازيادا», دەلىنگەن. ۋلان-باتوردا ارىپتەستىكتىڭ ءبىر­قاتار ناقتى ماسەلەلەرى قارالدى. ءىس-شارا اشىلۋىندا موڭعوليانىڭ سىرتقى ىستەر جانە ساۋدا ءمينيسترى گومبودجاۆ زاندانشاتار, ەقىۇ-نىڭ ءىس باسىنداعى توراعالىق اتى­نان ليتۆا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەۆالداس يگناتاۆيچۋس جانە قازاق­ستان­نىڭ ۆەناداعى حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى وكى­لى قايرات ءابدىراحمانوۆ ءسوز سويلەدى. ليتۆا وكىلى ءىس باسىنداعى ءتور­اعا اۋدرونيۋس ءاجۋباليستىڭ جۋىر­داعى اۋعانستاننىڭ قۇندىز پروۆينتسيا­سىنا ساپارى جايىندا بايانداپ بەردى. ول ورتا لاۋازىمداعى اۋعاندىق ديپ­لوماتتاردى وقىتۋ بويىنشا جوبا­نىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. اتال­عان جوبا قازاقستاننىڭ قول­داۋى­م­ەن بيىلعى جىلى العاشقى رەت جۇزەگە اسىرىلادى. وسى وقىتۋ كۋرستارى­نىڭ ماسەلەلەرىن پىسىق­تاۋ ءۇشىن ۋلان-باتوردا قازاقستان باسشىلى­عى­مەن ارنايى ءماجىلىس وتكىزىلدى. كونفەرەنتسيا كەزىندە سونداي-اق, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمى ءتا­رىزدى ترانسۇلتتىق قاۋىپ-قاتەر­لەر­گە توتەپ بەرۋ ماسەلەلەرى قا­رال­دى. باسقا تاقىرىپتار قاتا­رىن­دا حا­لىق­ارالىق ەكونومي­كا­لىق ىنت­ى­ماقتاستىق, اسىرەسە, كو­لىك جانە ەنەر­­گەتيكالىق قاۋىپسىز­دىك بار. ادامي ولشەمدەگى تالقى­لانعان ماسەلەلەر  ادام قۇقىقتارى مەن نەگىزگى بوس­تاندىقتاردى نىعايتۋ بولدى. كونفەرەنتسيا ەكى كۇنگە سوزىلدى.