پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعالارىن تۇراقتاندىرۋدىڭ كەشەندى شارالارى قارالدى.
وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆ بۇل شارالاردىڭ ەلباسىنىڭ 17 ساۋىردەگى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس جاسالىپ وتىرعاندىعىن ەسكە سالدى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, باعانى تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى شارالار ونى بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قاتاڭ تۇردە بايلاپ قويۋعا ەمەس, بۇل ماسەلەدە ازىق-ت ۇلىك باعالارىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى قوزعالىسىن ەسكەرە وتىرىپ, ونى ىشكى رىنوك تۇتىنۋشىلارىنىڭ, بىلايشا ايتقاندا, حالىقتىڭ ءمۇددەسىنە سايكەس رەتتەۋ تەتىكتەرىن ءىسكە قوسۋعا باعىتتالعان. ياعني شارالاردى ازىرلەگەن كەزدە تۇتىنۋشىلارمەن قاتار, ازىق-ت ۇلىكتى وندىرۋشىلەر مۇددەسى دە ەسكەرىلگەن.
شارالاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە, ازىق-ت ۇلىكتەردى وتكىزۋ رىنوگىنداعى الاياقتىققا, جاسىرىن كەلىسۋگە جول بەرمەۋ جانە باعالاردىڭ ماۋسىمدىق اۋىتقىمالىعىن جۇمسارتۋ بولىپ تابىلادى.
وسى ءۇشىن, بىرىنشىدەن, ءاربىر وڭىردە ازىق-ت ۇلىك باعالارىن تۇراقتاندىرۋ قورلارى قۇرىلادى.
ەكىنشىدەن, جەمىس, كوكونىس ونىمدەرىن وندىرۋمەن اينالىساتىن شارۋا قوجالىقتارى قوسىمشا قۇن سالىعىن تولەۋدەن بوساتىلادى.
ۇشىنشىدەن, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى كوتەرىلەتىن بولسا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان از قامتىلعان بولىگىنە جاردەماقى تولەۋ جۇيەسى ازىرلەنىپ, ىسكە قوسىلادى.
سونىمەن قوسا, باعانى ۇستاپ تۇرۋ جونىندەگى اكىمدىكتەر اينالىسىپ وتىرعان قازىرگى جۇمىستار (جارمەڭكەلەر وتكىزۋ, ازىق-ت ۇلىك كەرۋەندەرىن ۇيىمداستىرۋ, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ەگىستەن داستارقانعا تىكەلەي جەتكىزۋ) ودان ءارى جالعاسا بەرەتىن بولادى.
وسى رەتتە اسىلجان مامىتبەكوۆ جوعارىدا اتالعان ءاربىر شاراعا جەكە-جەكە توقتالىپ, ولاردى ىسكە قوسۋ تەتىكتەرى تۋرالى ءاڭگىمەلەپ ءوتتى.
مۇنىڭ ءبارى, ارينە, ازىق-ت ۇلىك باعالارى كوتەرىلگەن جاعدايدا نەمەسە ونىڭ قارساڭىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن شارالار. سونىمەن قوسا باعالاردىڭ كوتەرىلمەۋىنە اسەر ەتەتىن جۇيەلىك شارالار دا قاراستىرىلعان. سونىڭ ەڭ باستىسى ەلىمىزدە وندىرىلەتىن ازىق-ت ۇلىكتەردىڭ وندىرىستىك كولەمىن ودان ءارى ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى.
وسىعان وراي ءاربىر وڭىردە ءوندىرىلەتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىلۋ, تۇتىنۋ كولەمدەرى جانە ەكسپورتتىق مۇمكىندىكتەرى ەسەپكە الىنا وتىرىپ, ءوندىرۋ مەن تۇتىنۋدىڭ تەڭگەرىلىمدى كورسەتكىشى انىقتالعان. وسىنىڭ نەگىزىندە ءاربىر ءونىمنىڭ سول ءوڭىر ءۇشىن تاپشىلىقتى كولەمى ايقىندالعان. قازىرگە دەيىن بۇل تاپشىلىق يمپورتتىق ونىمدەر ەسەبىنەن وتەلىپ كەلەدى. ەندىگى ۋاقىتتا وسى يمپورتتىق ونىمدەردى ازايتۋ تەتىكتەرى ىسكە قوسىلاتىن بولادى.
ارينە, قالىپتاسقان تابيعي ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى كەز كەلگەن ءوڭىر كەز كەلگەن ءونىمدى وزىندە وندىرە المايدى. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا بەلگىلى ءبىر ازىق-ت ۇلىك ءونىمىنىڭ تۇرلەرى بويىنشا وڭىرلەردىڭ ماماندانۋىنا ءمان بەرىلمەك. ماسەلەن, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندە جەمىس-جيدەك, كوكونىس ونىمدەرى جاقسى وسەدى جانە ولار ەرتەرەك پىسەدى. ال باسقا كەيبىر وڭىرلەردە ونى ءوسىرۋ ءتيىمسىز. وسىرگەن جاعدايدىڭ وزىندە كوپ شىعىن جۇمسالادى.
ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ جونىندە وڭىرلەردىڭ ماماندانۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار تۋدىرۋ وسىنداي ماسەلەنى ەسكەرەدى. بىلايشا ايتقاندا, سولتۇستىك وبلىستاردىڭ استىق ءوسىرىپ, ولاردىڭ ارتىعىن وڭتۇستىككە جەتكىزۋىنە, ال وڭتۇستىكتىڭ كوكونىس ءوسىرىپ, ولاردى سولتۇستىككە جەتكىزۋىنە وسىلايشا جول اشىلىپ, قولايلى جاعدايلار قاراستىرىلماق. وسى ءۇشىن ازىق-ت ۇلىكتى ءوندىرۋ, وتكىزۋ جۇيەسىن ۇيلەستىرۋ ءىسى قولعا الىنادى. بۇعان قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءاربىر وڭىردەن ازىق-ت ۇلىك ساقتاۋ قويمالارىن سالۋ, تاسىمال ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋ جۇمىستارى ءورىس الاتىن بولادى. كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدانى ۇيىمداستىرۋ ىسىنە كوپ ءمان بەرىلەدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا سونىمەن قاتار مۇعالىمدەردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءجونىندە ماڭىزدى ماسەلە قارالدى. بۇل جونىندە كەيىننەن كەڭىرەك اڭگىمەلەيتىن بولامىز.
قارالعان ماسەلەلەردى ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ قورىتىندىلاپ, ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى.
سۇڭعات ءالىپباي.