ماڭىزدى شاراعا دايىندىعىمىز دارا ما؟

كەشە پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ  توراعالىعىمەن سەلەكتورلىق رەجىمدە كەزەكتى ۇكىمەت وتىرىسى ءوتتى. وندا وتاندىق كينەماتوگرافيانى دامىتۋ جانە ۋنيۆەرسياداعا دايىندىق جايى قارالدى.

86 مەدال ساراپقا تۇسەدى

الماتىدا وتەتىن 28-ءشى بۇكىلالەمدىك قىسقى ۋنيۆەرسياداعا ساناۋلى عانا كۇن­دەر قالدى. ال وعان دايىندىق بارىسى قا­لاي؟ ۇكىمەت وتىرىسىندا تالقىلانعان ءبىرىنشى ماسەلە وسى. بۇل باعىتتاعى جۇ­مىس­تاردىڭ جايىن مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى باياندادى. مينيستر بۇگىندە ۋنيۆەرسيادادا ونەر كورسەتۋ ءۇشىن ستۋدەنتتەردىڭ قۇراما كومان­داسىن دايىنداۋدىڭ سوڭعى كەزەڭى ءجۇرىپ جاتقانىن ايتتى. قازىر شاراعا قاتى­ساتىن كوماندالاردىڭ قۇرامى انىق­تالعان. ۋنيۆەرسياداعا قازاقستان اتى­نان جارىس باعدارلاماسىنا ەنگەن بار­لىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا 168 سپورت­شى مەن 65 جاتتىقتىرۋشى قاتىسادى. بۇكىلالەمدىك قىسقى ۋنيۆەرسيادا الماتىدا 29 قاڭتار مەن 8 اقپان ارالىعىندا وتەتىنى بەلگىلى. وعان الەمنىڭ 60-قا جۋىق ەلىنەن 2000-نان استام سپورتشى قاتىسادى دەپ جوسپارلانعان. بارلىعى 12 سپورت ءتۇرى بويىنشا 86 مەدال ساراپقا تۇسەدى. ولاردىڭ ەڭ كوبى كونكيمەن جۇگىرۋ سپورتىنا – 14, شاڭعى جارىسىنا – 11 جانە شورت-ترەككە – 8 مەدال جيىنتىعى بەرىلمەك.  

45 ەلدەن ۆيزاسىز  كىرەدى

بۇل ماڭىزدى شارانى وتكىزۋگە الماتى قالاسى بارىنشا دايىن. ونى قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك مالىمدەدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە سپورت, كولىك جانە قوعامدىق نىساندار, سونىمەن قاتار, قالا قىزمەتتەرى ۋنيۆەرسيادا-2017-ءنى وتكىزۋگە ساقاداي-ساي. سونداي-اق, ول بۇگىندە مالىمدەلگەن 60 ەلدىڭ 57-ءسى تىركەۋدەن وتكەنىن, بۇل قىسقى ۋنيۆەرسيادا ءۇشىن رەكوردتىق كورسەتكىش بولىپ سانالاتىنىن ايتتى. 45 ەل ءۇشىن ۆيزاسىز كىرۋ قامتاماسىز ەتىلەدى, قالعان 12 كوماندا جەڭىلدەتىلگەن تۇردە ۆيزا الاتىن بولادى. «قاتىسۋشىلاردىڭ العاشقى كەلۋى 23 قاڭتارعا بەلگىلەنگەن – بۇل قازاقستان مەن كانادا كوماندالارى. ەڭ كوپ كەلۋشىلەر 26 قاڭتاردا بولادى, ول كۇنى 24 ەلدەن 700-دەن استام اتلەت كەلەدى. بارلىعى 2200 اتلەت جانە 1000-نان استام الىپ ءجۇرۋشى قوناقتار – جاتتىقتىرۋشىلار, دارىگەرلەر, رەسمي وكىلدەر كەلەدى دەپ كۇتىلۋدە. 25-29 قاڭتار ارالىعىندا اتلەتيكالىق اۋىلدا كەلگەن كوماندالار ءۇشىن قارسى الۋ بويىنشا سالتاناتتى راسىمدەر وتەدى. اتلەتيكالىق اۋىل مەرى وليمپيادا چەمپيونى سەرىك ساپيەۆ بولدى», دەدى اكىم. ۋنيۆەرسيادا قارساڭىندا اۋەجاي مەن الماتى ۆوكزالدارىنىڭ قىزمەتى مەن بەزەندىرىلۋى ايتارلىقتاي جاقسارتىلعان. بىرنەشە رەت وسى نىسانداردا قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ, ىشكى ينتەرەر, لاڭكەستىككە قارسى جانە سانيتارلىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان تەكسەرىستەر جۇرگىزىلگەن. بارلىق پروبلەمالىق ماسەلەلەر شەشىلگەن. 20 قاڭتارعا قاراتا 100% دايىندىق قامتاماسىز ەتى­لەدى. وسىعان ۇقساس جۇمىستار قوعام­دىق تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ سۋبەكتى­لەرىمەن جانە قوناق ۇيلەردە جۇرگىزىل­دى. بۇدان وزگە الماتىنىڭ, ۋنيۆەر­سيا­دانىڭ تۋريستىك كارتالارى, سونىمەن قاتار, مەيرامحانالىق جولسىلتەمەلەر ءازىر­لەنگەن.  

7,5 مىڭنان استام قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرى بولادى

ۋنيۆەرسيادا كەزىندە 7,5 مىڭنان استام قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتكەرلەر, ونىڭ ىشىندە 150 كينولوگ پەن جارىلعىش زاتتار بويىنشا ماماندار قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەتىن بولادى. ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ وسىلاي دەدى. ءىىم باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 20 قاڭتاردان باستاپ اتلەتيكالىق اۋىل اۋماعىندا 50 قىزمەتكەرى بار پوليتسيا ءبولىمى اشىلادى. توتەنشە جاعدايلارعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءورت قاۋىپسىزدىگى قىزمەتىنىڭ 600 قىزمەتكەرى, 63 تەحنيكا, 4 ۇشاق تاۋلىك بويى قىزمەت ەتەتىن بولادى. ستۋدەنتتەر ويىنىنىڭ بارلىق نىساندارىندا تەكسەرۋ جابدىقتارى جۇيەلەرى ورناتىلىپ, تەستىلەۋدەن وتكىزىلدى. جۇمىسقا 96 اركالىق جانە 27 رەنتگەندىك-تەلەۆيزيالىق قوندىرعى, 2000 بەينەكامەرا ازىرلەندى, ونىڭ ىشىندە 182-ءسى – شۇعىل باسقارۋ ورتالىعىنا شىعارىلادى. «جالپى, ۋنيۆەرسيادانى وتكىزۋ كەزىندە قاجەتتى قۇقىقتىق ءتارتىپ قام­تا­ماسىز ەتىلەدى»,  دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى.  

40 مەديتسينالىق پۋنكت جۇمىس ىستەيدى

ۋنيۆەرسياداعا ازىرلىك جانە ونى وتكىزۋ اياسىندا كورسەتىلەتىن مە­دي­تسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ بويىن­شا جۇمىستار جايىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا باياندادى. مينيستر­دىڭ مالىمەتىنشە, قاجەتتى كومەكتى كور­سەتۋگە 215 جەدەل جاردەم كولىگى ءازىر­لەنگەن, 40 سانيتارلىق اۆتوكولىك سپورت­­تىق جانە سپورتتىق ەمەس نىسانداردا كەزەكشىلىك جۇرگىزەدى. قاجەتتى جاب­دىق­تارمەن جانە ءدارى-دارمەكتەر قورىمەن جابدىقتالعان بريگادالاردىڭ كەزەك­شىلىگى ۋنيۆەرسيادانىڭ بارلىق سپورتتىق نىساندارىندا جۇرگىزىلەتىن بولادى. «بارلىعى 40 مەديتسينالىق پۋنكت ۇيىمداستىرىلادى, وعان 229 قىزمەتكەر تارتىلادى», دەدى ت.دۇيسەنوۆا. №4 جانە №7 قالالىق ەمحانالاردىڭ بازاسىندا ۇشاق الاڭدارى قاراستىرىلعان, بۇل قاجەت بولعان جاعدايدا ۋاقتىلى پاتسيەنتتەردىڭ جەتكىزىلۋى مەن ارنايى كومەكتىڭ كورسەتىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. 149 مەديتسينالىق قىزمەتكەر تارتىلادى, ونىڭ ىشىندە شەتەلدىك مامانداردان ساباق العان قۇتقارۋشى كوماندالاردىڭ 11 دارىگەرى بار.  

80 ەلگە  حابار تاراتىلادى

ەلىمىزدە وتەتىن ءىرى حالىقارالىق شارانىڭ اقپاراتتىق جاعىنان قامتىلۋ جاعى دا اۋقىمدى بولماق. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ باياندادى. «ايتا كەتەتىن ماسەلە, قازاقستان ۋني­­ۆەرسيادانى وتكىزەتىن ەل بولعان­دىق­تان حابار تاراتۋ قۇقىعى وتاندىق تەلە­ارنالارعا تەگىن بەرىلەدى. تۇتاستاي ال­عاندا, جارىستار 80 ەلگە  ترانسلياتسيا­لانىپ, 1 ملرد اۋديتوريانى قامتيدى», دەدى مينيستر. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۋني­ۆەرسيادا ويىندارىنان 200-دەن استام تىكەلەي كورسەتىلىم ۇيىم­داس­تىرى­لادى. شارانىڭ رەسمي حوست تاراتۋ­شى­سى رەتىندە حالىقارالىق ۋنيۆەر­سي­تەت­تىك سپورت فەدەراتسياسى انىقتالعان.  «جىل­دىڭ باستى سپورتتىق شاراسى اياق­تالعاننان كەيىن ۋنيۆەرسيادانى وتكىزۋ تۋرالى رەسمي فيلم ءتۇسىرۋ ۇيىم­داس­تىرىلاتىن بولادى», دەپ تولىق­تىردى مينيستر. * * * پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىن­تاەۆ ۋنيۆەرسيادانى وتكىزۋ ماسەلەسىنە قاتىستى جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۆەدومستۆولارعا بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى. ۇكىمەت باسشىسى ۋنيۆەرسياداعا ازىرلىكتىڭ سوڭعى كەزەڭى ءجۇرىپ جات­قا­نىن جانە وسىعان بايلانىستى ۇيىم­داس­تىرۋشىلىق جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. الماتى اكىمدىگىنە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىمەن جانە باسقا دا مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ قاۋىپسىزدىك تالاپتارى مەن ستاندارتتارىنا سايكەس ۋنيۆەرسيادانىڭ جاڭا نىساندارىنىڭ جۇمىسى مەن كولىك لوگيستيكاسىنىڭ بارلىق ماسەلەلەرىن ەگجەيلى-تەگجەيلى پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ادامدار كوپتەپ جينالاتىن نىسانداردا, قوناق ۇيلەردە, سونداي-اق, باسقا دا قوعامدىق ورىندار مەن قالا كولىكتەرىندە ءورت قاۋىپسىزدىگى جاعدايىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ مىندەتتەلەدى.  اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە اقپاراتتىق-يميدجدىك جۇمىستارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ تاپسىرىلدى. بۇل جارىستاردى, جاڭالىقتار بلوكتارىن ترانسلياتسيالاۋعا دا, جۋر­نا­ليستەردىڭ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە دە قاتىستى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنە ۋنيۆەر­سيادا كەزىندە مەديتسينالىق قىزمەت كور­سەتۋدى تۇراقتى باقىلاۋدا ۇستاۋ ءمىن­دەتى جۇك­تەلدى. «بارلىق مينيسترلىكتەر مەن ۆە­دومستۆولاردىڭ باسشىلارىنان وسى ىسكە اتسالىسىپ,  قاجەتتى كومەك­تى كور­سە­تۋ­لەرىن سۇرايمىن», دەدى ب.ساعىن­تاەۆ.  

كينو كوكجيەگى كەڭەيەدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ەكىنشى ماسەلە – وتاندىق كينەماتوگرافيانى دامىتۋ جايى. بۇل رەتتە ۇكىمەت نازارىنا «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭ, سونداي-اق, كينەماتوگرافيانى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ۇسىنىلدى. بۇل ماسەلەگە وراي بايانداماسىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى قازاقستاندا سوڭعى جىلدارى ىشكى نارىقتا عانا ەمەس, الەمدىك نارىقتا دا سۇرانىسقا يە تابىستى فيلمدەر قاتارى تولىققانىن اتاپ ءوتتى. سوڭعى ءۇش جىلدا اۋقىمدى الەمدىك پروكاتقا «قازاقفيلمنىڭ» 75 كارتيناسى ۇسىنىلدى. ولاردىڭ بارلىعى قازاقستاندىق كينەماتوگرافتىڭ مۇمكىندىكتەرىن بارىنشا كورسەتە الدى. كينو سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا 2017 جىلعا ارنالعان زاڭ جوبالارى جۇمىستارىنىڭ جوس­پارىنا «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ ەنگەن. ول اتال­عان سالاداعى قىزمەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىز­دەرىن ايقىنداپ, مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن بەكىتىپ, سونىمەن قاتار, فيلم شىعارۋ ۇدەرىسىندەگى قوعامدىق قارىم-قاتىناستاردى رەتكە كەلتىرۋ قاعي­دالارىن انىقتاۋى ءتيىس. بيىل ناۋ­رىز ايىندا بۇل قۇجات ۇكىمەت قاراۋ­ى­نا ەنگىزىلەدى, ال مامىر ايىندا پارلا­مەنتتە قارالادى. سونىمەن قاتار, 2016 جىلدىڭ اقپان ايىندا ۇكىمەت كينەماتوگرافيانى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىن ازىرلەۋدى تاپسىرعان بولاتىن. جىل ىشىندە قۇجات جوباسى ازىرلەنىپ, كوپشىلىك تالقىلاۋىنا سالىندى. جالپى, سالانى دامىتۋدىڭ بارلىق نەگىزگى باعىتتارى تۇجىرىمدامادا قاراستىرىلعان. ۇكىمەت وتىرىسىندا سونداي-اق, بىرقاتار بەلگىلى ونەر يەلەرى بولاشاق قازاقستاندىق كينەماتوگرافيا تۋرالى ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. ولاردىڭ اراسىندا حالىق ءارتىسى ءاسانالى ءاشىموۆ, «مەلومان» كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ۆاديم گولەنكو, رەجيسسەر رۇستەم ابدىراشەۆ, «ارمان» كينوتەاترلار جەلىسىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان شۇكەنوۆ, قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ توراعاسى, كينورەجيسسەر اقان ساتاەۆ, رەجيسسەر جانە پروديۋسەر راشيد نۇعىمانوۆ بار. ماسەلەنى تالقىلاۋدىڭ قورىتىن­دى­سىندا پرەمەر-مينيستر كينو­تەاتر­لارعا كورەرمەندەردى كوپتەپ تارتۋ ءۇشىن جوعارى ساپالى فيلمدەر ءتۇسىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى سونىمەن قاتار, ءىرى قالالاردان وزگە وڭىرلەرگە دە كينوزالدار سالۋ جايىنا نازار اۋداردى. وسىعان بايلانىستى ب.ساعىنتاەۆ اسىرەسە, مونو جانە شاعىن قالالاردا وسى سالاعا بيزنەستى تارتۋ تەتىكتەرىن ويلاستىرۋدى تاپسىردى. پرەمەر-مينيستر ءوزىنىڭ ورىنباسارى ي. تاسماعامبەتوۆكە بارلىق ءمۇد­­دەلى تاراپتارمەن بىرلەسە وتىرىپ كينە­ماتوگرافتى دامىتۋ تۇجىرىم­داماسى مەن زاڭ جوباسىن تالقىلاپ, ولاردى ۇكىمەت قاراۋىنا ۇسىنۋدى تاپسىردى. دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»