اق ماقتانىڭ ەكىنشى اتى – اق التىن. قازاقستاندا جەڭىل ونەركاسىپ كلاستەرىن ورىستەتۋگە ماقتادان الىناتىن تالشىقتان باستاپ ءجىپ, ماتا سياقتى بۇيىمداردىڭ ۇلكەن مۇمكىندىگى بار. قازاقستاننىڭ قولىن ماقتا-ماتا, توقىما ءوندىرىسىنە جەتكىزىپ وتىرعان اق ماقتا تەك وڭتۇستىكتە, ونىڭ ىشىندە نەگىزىنەن ماقتاارال اۋدانىندا وسەدى.
ماقتانىڭ پايداسىن ايتتىق. ال, وسى اق التىندى ەرتە كوكتەمنەن ءوز بويىندا وسىرەتىن قوزاپايانى, بىلاي ايتقاندا بۇتاعى, ساباعى وتىننان باسقاعا جارامايتىنداي كورىنەتىن. راس, ءبىر عالىم قوزاپايادان كوگىلدىر وتىن الىپ كوردى. بىراق, شىعىنى كوپتەۋ بولعاندىقتان جاپپاي قولدانىسقا ەنبەدى.
وڭىردە ىسكەر جىگىتتەر كوپ قوي. سولاردىڭ ءبىرى ماقتالى القاپتا قوڭىر كۇزدە كۇزەتشىلەر سياقتى سىيديىپ قالاتىن قوزاپايادان جيھازدار شىعۋعا پايدالاناتىن تاقتا جاساۋعا بولاتىنىن ءبىلىپ, ىسكە كىرىسەدى.
بىلتىر ماقتاارالداعى سول فيرمادا بولعانبىز. ەسىك الدىندا تاۋ كوپىر قوزاپايا, تسەحتا ودان جاسالعان دسپ. جەلىممەن قاتىرىلىپ تىعىزدالعان تاقتالاردىڭ سىرتتان تاسىمالداناتىن تاقتالاردان ەش كەمدىگى جوق. بىراق, ءوز ەلىندە ءوندىرىلىپ جاتقان شيكىزاتتارعا كۇدىكپەن قارايتىن جيھاز جاساۋشىلار ءالى دە سىرتتان الدىرۋدى قولاي كورىپ, شاعىن تسەح جۇدەڭكىرەپ تۇر ەكەن.
ەندى سول قوزاپايا ەڭ ءوتىمدى جيھاز ماتەريالىنا اينالدى.
جاقىندا شىمكەنتتەگى «تاسساي» يندۋستريالىق ايماعىندا قازاقستانداعى ەرەكشە جوبالاردىڭ ءبىرى ىسكە قوسىلدى. وڭتۇستىك كورەيانىڭ تەحنولوگياسىمەن جابدىقتالعان «مەگا سمارت» زاۋىتىنىڭ نەگىزگى شيكىزاتى ءبىز باعانادان بەرى ماقتاۋىن جەتكىزگەن قوزاپايا. ماقتاارالداعى تسەح وسى زاۋىتپەن تىعىز بايلانىستا, بىلايشا ايتقاندا, بيزنەستىڭ ءبىر قۇرىلىمى.
جيھاز جاساۋ ءۇشىن مىقتى جىلتىر تاقتا كەرەك. قوزاپايادان جاسالعان تاقتالارعا ءتۇرلى لاميناتتار جاپسىرىلىپ شەبەرلەر جيھاز جاساۋعا پايدالانعاندا قۇلپىرىپ سالادى ەكەن.
«مەگا سمارت» زاۋىتىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي حەگايدىڭ ايتۋى بويىنشا, قوزاپايا ەشقانداي ۋلى قوسپاسى جوق ەكولوگيالىق تازا ءونىم بولعاندىقتان تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق ەكەن. ماقتاارالداعى زاۋىتتان جەتكىزىلگەن تاقتالار ءتۇرلى تۇستەرمەن لاميناتتالىپ, جيھاز زاۋىتىنا وتەدى. وڭتۇستىك كورەيا جانە يتاليانىڭ قوندىرعىلارىمەن جۇمىس جاسايتىن زاۋىتتىڭ, بۇيىمدارىنىڭ ساپاسى جاقسى, اسەمدىگى كوز جاۋىن الادى.
جىلىنا 72 مىڭ دانا قوزاپايا تاقتاسىن دايىندايتىن تسەحتا 29 ادام جۇمىس جاسايدى. 1 توننا قوزاپايا ءۇشىن 3500 تەڭگە شىعىنداناتىن زاۋىت 1 توننا دسپ دايىنداۋعا 100 مىڭ تەڭگە جۇمسايدى. ال جيھاز زاۋىتىنا 200 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان. جىلىنا 5 مىڭ جۇپ جيىنتىق جيھاز قۇراستىراتىن تسەحتا 40 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. جالپى, زاۋىتتىڭ وسى سالاعا سالعان قارجىسى 545 ملن تەڭگە.
قوزاپايا ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ءونىم بولعاندىقتان قازىردەن ىسكەرلىك بايلانىسقا تۇسۋگە نيەتتى مەملەكەتتەر بارشىلىق. زاۋىت قۇرىلتايشىسى ولاردىڭ قاتارىندا وزبەكستان, تاجىكستان, قىرعىزستان جانە رەسەي مەملەكەتتەرىن اتادى. ءونىمنىڭ 94 پايىزى قازاقستاندىق بولسا, ازىرگە 30 پايىزى ەكسپورتقا جارتىلاي شيكىزات ەسەبىندە شىعادى.
جاڭا زاۋىتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ارنايى كەلىپ, لەنتاسىن قيدى.
وتاندىق كاسىپورىن تولىق مانىندە جۇمىس جاساۋى ءۇشىن وعان مەملەكەتتىك قامقورلىق كەرەك. وبلىس اكىمدىگى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم باسقارماسى سياقتى وزەكتى سالا باسشىلارىن ارنايى شاقىرتقان ەكەن. مەكتەپكە پارتا, بالاباقشا ۇيىنە ۇستەل, ورىندىقتار, مەكەمەلەرگە وفيستىك جيھازدار شىعارىپ جاتقان زاۋىتتىڭ ونىمدەرىن ەڭ الدىمەن ءتيىستى سالالار قولداۋى قاجەت. مۇندا تۇرعىن ءۇي جيھازدارى دا جاسالىپ جاتىر. ياعني, الىستان اربالاعانشا, جاقىننان دوربالا.
اۋىل شارۋاشىلىعىندا رەسپۋبليكا بويىنشا جىلىجايدىڭ 87 پايىزىن ءبىر ءوزى بەرىپ وتىرعان وڭتۇستىكتىڭ جيھاز شىعارۋدا دا ءوزىن ءوزى تولىق قامتي الاتىنىنا وسى جولى تاعى دا كوز جەتكىزدىك.
ماسەلەن, تۇركىستان قالاسىندا ءوزىمىزدىڭ شىنار اعاشىنان كەرەمەت جيھازدار جاسالىپ جاتىر. شەتەلدىڭ تاڭداۋلى بۇيىمدارىمەن قاتار قويساڭىز قايسىسى تۇركىستاندىق ەكەنىنەن جاڭىلىساسىز. تەحنولوگيا, قوندىرعى شەت ەلدەن اكەلىنگەنىمەن شيكىزات وتاندىق. باعاسى قول كۇيدىرمەيدى.
سىردىڭ بويى قالىڭ قامىس. اراسىنا اتتىلى كىسى كىرە المايدى. شاردارا مەن وتىرار اۋدانىنىڭ ىسكەر جىگىتتەرى سول قامىستان قۇرىلىسقا جانە جيھازعا قاجەتتى تاقتا دايىنداپ جاتىر. ەكولوگيالىق جاعىنان تازا شيكىزاتقا سىرتتان قۇدا تۇسۋشىلەر دە كوپ.
قۇداي قالاسا دەپ ايتايىق, جاقىن ارالىقتا وڭتۇستىك جيھاز ونىمدەرى ادەمىلىگى مەن ساپاسى جونىنەن شەتەلدىك ماقتاۋلى فيرمالارىمەن يتجىعىس تۇسە الادى. ويتكەنى, بۇل سالا جاڭاشا قارقىن الىپ كەلەدى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى