شوكىمدەي جاندىكتىڭ تاستان قاشالا جاسالىپ, قۇددى تاۋ ىسپەتتى تابيعاتتىڭ ءبىر جاراتىلىسىنداي بولىپ مەلشيە قالعان الىپ بەينەسىن كورگەندە, تامسانباسقا ءاددىڭىز قالمايدى. العاشىندا تابيعاتتىڭ جاراتىلىسى بولار دەپ كەلتە قايىرا سالارسىز. سوسىن, قىزىل ءمارمار تاستاردان باسى, اياعى, قۇيرىعى, ءتىپتى دەنەسىنىڭ ءار مۇشەسى سومدالعان بەينەلەرگە زەر سالا قاراپ تۇرىپ ىقىلىم زاماندارداعى ادام قولىنىڭ ءىزىن اڭعارعانداي دا بولاسىز. سەبەبى, شارتاس دەپ اتالاتىن تاۋ قويناۋىندا بيىكتىگى اتتى ادامنان اساتىن مۇسىندەر جۇزدەپ سانالادى.تابيعات-انانىڭ اشىلماعان بۇل قۇپيالارى رايىمبەك اۋدانىنىڭ سارىباستاۋ جانە سۇمبە اۋىلدارىنىڭ اراسىندا تابيعاتپەن بىتە قايناسىپ تۇر.
راسىندا ادام قوزعالتا المايتىن قوي تاستاردان قيۋلاستىرا قۇرالعان جاندىكتەر بەينەسى نەنى اڭعارتادى؟ جالپى, جەر شارى سەكىلدى دوڭگەلەك بولىپ كەلەتىندىكتەن شارتاس اتالاتىنى ءبىر ويدى قوزعاسا, ءار قىرىنا ۇڭىلگەن سايىن ءبىر سىرى سۋىرتپاقتالادى. نەگىزى تەڭىز دەڭگەيىنەن ەكى مىڭ مەتر بيىكتىكتە جاتقان وسى وڭىردە بۇگىندە تاسباقا سەكىلدى جاندىكتەر جوق. سوندا بۇل قاي زاماننىڭ بەلگىسى بولعانى؟
تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت – كەڭەس داۋىرىندە گەولوگ عالىمدار ارنايى ەكسپەديتسيا جاساقتاپ كەلىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ءمارمار تاستاردىڭ جەر بەتىندە كۇنگە قاقتالعانىن جارامسىز, ال جەر استىنداعىلارىن قازىپ الىپ پايدالانۋعا بولادى دەگەن ۇيعارىم جاساعان ەكەن. سوندا جەرگىلىكتى حالىق عاسىرلار بويى وزىندىك قۇپياسىن بۇركەپ, قاسيەتىن ساقتاپ جاتقان شارتاستىڭ كيەسى كىمدى ۇرار ەكەن دەپ ىشتەي تىنعان. تاعى ءبىر جىلدارى وسى قىزىل ءمارمار تاستاردى الىپساتارلار تاسىپ اكەتىپ, قۇلپىتاس بيزنەسىن دوڭگەلەتپەك تە بولعان. بىراق ول قياناتتان دا قۇداي ساقتادى. قازىرگى كەزدە سارىباستاۋلىق جاستار وتاۋ قۇرعاندا سەرۋەندەپ شارتاسقا بارىپ ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇسۋ ادەتكە اينالعان. ەگەر زاڭناما شەڭبەرىندە ەل ءتۋريزمىن دامىتۋدىڭ ءبىر جولى رەتىندە شارتاس تانىلسا بىرقاتار مۇمكىندىكتەر جولى اشىلاتىن ەدى.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى,
رايىمبەك اۋدانى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
باقىت ۇلداربەكوۆ