وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا سايكەس, ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەرى تۇرعىندار مەن زاڭدى تۇلعالارعا اۋكتسيون ارقىلى ساتىلماق. ال, ساتىپ الىنعان جەرلەر ماقساتتى پايدالانىلمايتىن بولسا مەملەكەت يەلىگىنە قايتارىلادى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وبلىس اكىمدىگىمەن بىرلەسە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە جەر كودەكسىنىڭ نورمالارىن جانە باسقا زاڭنامالىق اكتىلەردى ءتۇسىندىرۋ بويىنشا كەڭەس وتكىزدى.
كەڭەسكە مەملەكەتتىك, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار, اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. كەڭەس بارىسىندا اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ, سونىمەن بىرگە, قۇرىلىس سالاسىنداعى سالىق زاڭناماسىنا ەنگىزىلەتىن جوسپارلانعان وزگەرىستەر ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ىستەرى جانە جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان سماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى, اۋىلشارۋاشىلىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان جەردىڭ جالپى اۋدانى قازىرگى ۋاقىتتا 100,8 ميلليون گا قۇرايدى, بۇل رەتتە اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەردىڭ تەك 1,3%-ى (1,3 ملن.گا) جەكە مەنشىكتە. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 35-36 قادامدارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى جەكەمەنشىككە بەرۋدىڭ جاڭا مەحانيزمىن ەنگىزۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى قاراشادا جەر كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. جەر كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر مەملەكەت مەنشىگىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن جەكەمەنشىككە اۋكتسيون ارقىلى بەرۋدى قاراستىرادى.
باۋىرجان سماعۇلوۆتىڭ بايانداۋىنشا, ەگەر ەكى اۋكتسيوننىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ۋچاسكە ساتىلماسا, وندا ول ۋچاسكەنىڭ باعاسىن كاداسترلىق قۇنىنىڭ بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى شەگىنە (كاداسترلىق قۇنىنىڭ 50 %) دەيىن تومەندەتۋدى كوزدەيتىن اۋكتسيونعا قويىلاتىن بولادى.
ەكىنشى جاڭاشىلدىق – ول جالعا بەرىلگەن جەر ۋچاسكەلەرىن ساتىپ الۋ بويىنشا جەڭىلدىك شارتتارىن ۇسىنۋ. بۇل نورما قازىرگى جالعا الۋشىلاردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرەدى جانە ولارعا بۇدان بۇرىن بەرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن جالداۋ مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن 10 جىلعا دەيىن ءبولىپ تولەۋ ارقىلى, ولاردىڭ كاداسترلىق قۇنىنىڭ 50 % مولشەرىندە ايقىندالاتىن جەڭiلدiك باعامەن جەكەمەنشىككە ساتىپ الۋعا قۇقىق بەرەدى.
كەلەسى ماسەلە – جالعا الىنعان اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى جەرلەردى پايدالانۋ بويىنشا شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋ. ۇسىنىلىپ وتىرعان نورما جەردى پايدالانۋشىلارعا جالعا الۋ قۇقىعىمەن قۇقىقتىق مامىلەلەر جاساسۋعا, اتاپ ايتقاندا, بانككە كەپىلگە بەرۋگە, جالداۋ مەرزىمى ىشىندە يەلىكتەن شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءتورتىنشى, اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ ءراسىمىن الىپ تاستاۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىندار ءۇشىن اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ جانە شىعىستاردى قىسقارتۋ ارقىلى قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى وبەكتىلەردى سالۋ كەزىندە جانە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ نىسانىن اۋىستىرعان كەزدە جەر ۋچاسكەسىنىڭ نىسانالى ماقساتىن وزگەرتۋ ءراسىمى الىپ تاستالادى.
– بۇل شارالار اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى جەرلەردى نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار تۋعىزادى. بۇل جەر رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ بويىنشا جەر پايدالانۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ىنتاسىن كوتەرەدى دەپ, – اتاپ ءوتتى باۋىرجان سماعۇلوۆ.
بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا اينالىمداعى 4,5 ملن. گەكتار اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەرلەردىڭ جالپى اۋدانى 5,2 مىڭ گا بولاتىن 57 جەر ۋچاسكەسى جەكەمەنشىككە ساتىلعان. بۇل كۇندەرى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلماي بوستان-بوسقا جەرلەرگە قاتىستى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جانە نارىقتىق اينالىمعا ەنگىزۋ بويىنشا شارالار قولدانىلۋدا.
اعىمداعى جىلدىڭ بەس ايى ىشىندە وبلىستىڭ جەر ينسپەكتسياسى ماماندارى جەر پايدالانۋشىلارعا 70 تەكسەرىس جۇرگىزگەن. تەكسەرىس بارىسىندا 12 شارۋا قوجالىعى ءوز ەركىمەن مەملەكەت مەنشىگىنە 4936 گا جەردى قايتارعان.
جوعارىدا اتالعان 70 تەكسەرىستىڭ 48-ءى اياقتالىپ, ونىڭ 23-ءى بويىنشا جەر زاڭناماسىن بۇزۋشىلىق فاكتىلەرى انىقتالعان. 15 تەكسەرىس بويىنشا بۇزۋشىلىق انىقتالعان جوق. 10 تەكسەرىس بويىنشا سۋبەكتىسىنىڭ جوق بولۋىنا بايلانىستى جەرلەر ەسەپتەن الىنعان. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى 16 ءىس قوزعالعان. ولار بويىنشا جالپى سوماسى 1 ملن. 506 مىڭ تەڭگە بولاتىن ايىپپۇل تۇرىندە جازا قولدانىلعان. جەر زاڭناماسىن بۇزۋشىلىقتى جويۋ تۋرالى 22 نۇسقاما بەرىلگەن.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وتكىزگەن القالى جيىندا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 44-45 قادامدارىن, سونداي-اق, «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسۋ, رەفورمالار, دامۋ» اتتى ەلباسى جولداۋىن, ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىل جوسپارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە سالىق جۇيەسىن تۇبەگەيلى رەفورمالاۋعا قاتىستى كوپتەگەن ماسەلەلەر ايتىلدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.