ۆاشينگتوندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى دۇنيەجۇزىلىك IV سامميتكە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسىپ, ادامزات الدىنداعى جاhاندىق ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندە ۇتقىر ويىن, تۇششىمدى پىكىرىن اشىق ايتىپ, ۇعىندىرا ءبىلدى. قۇندى ءسوزدى الەم جۇرتشىلىعى جاقسى باعالاپ, سول زاماتىندا-اق اقپارات كوزدەرى ارقىلى تورتكىل دۇنيەگە تاراتقانى ءمالىم.
كۇللى ادامزات ايتۋلى فورۋمنان كۇتكەن ەلارالىق ىنتىماقتاستىق, عاسىر كەساپاتى – يادرولىق قارۋدى جويۋ, بەيمارال ءومىر تىنىشتىعىن بۇزاتىن تەرروريزمگە قارسى كۇرەس سەكىلدى ومىرلىك ءمانى زور ەلباسى سوزىنەن باستاۋ الاتىن جايتتار جايلى تانىمال عالىم, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ساياساتكەر تىنىشباي دوسىمبەكوۆپەن جۇرگىزگەن اڭگىمەمىزدى ۇسىنامىز.
– تىنىشباي دوسىمبەك ۇلى, جاھاندىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى ايتۋلى فورۋمدا ەلباسى ءوربىتكەن ويدى ساباقتاستىراتىن قازاقستاندىق جول تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.
– ەلباسىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرە ءسويلەگەن ءسوزىنىڭ ءبىر مايەگى ءبۇگىنگى ۇرپاق الدىنداعى مىندەت – ادامي قۇندىلىقتى ساقتاۋعا ۇندەپ تۇر دەپ سانايمىن. سەبەبى, دوڭگەلەنگەن دۇنيە التى قۇرلىققا ءبولىنىپ, وندا سان مىڭداعان ادام سان مىڭداعان جىلداردان بەرى تىرشىلىك ەتىپ كەلەدى عوي. سول ادامزاتتىڭ الدىنداعى باستى پارىز ءوز كەزەگىندە تابانى تيگەن جەردى, سول توپىراققا ءنار بەرەتىن سۋدى, تىرشىلىكتىڭ تاعى ءبىر كوزى – اۋانى لاستاماي, بۇلدىرمەي دۇرىس پايدالانىپ, كەلەر ۇرپاق وكىلىنە وتكىزۋ ەمەس پە.
دەسەك تە, الەمدىك بيىك مىنبەر ءتۇگىلى, ەكى ادامنىڭ الدىندا ءسوز ءسويلەيتىن ءار ادام اۋەلى ءوزى ۇلگى تۇتارلىق ءىسىمەن تانىلۋى كەرەك. بۇل رەتتە, ءبىزدىڭ ەلباسىنىڭ ماڭدايى جارىق. سوندىقتان ىنتىماقتاستىق دەگەندە ءبىرىنشى ايتارىم, مەملەكەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى ءبىر جۇيەگە كەلتىرىپ, تاتۋ-ءتاتتى ءتىرلىك ەتۋ بولىپ سانالادى. ول ءۇشىن ءبىر مەملەكەتتىڭ ىشكى دۇنيەسىنە ەكىنشى ەل ارالاسپاۋى كەرەك. ناقتىلاي ءتۇسسەم, جەرى كەڭ, ەلى كوپ دەپ ءبولمەي, كەز كەلگەن تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ىشكى ساياساتىنا وزگە مەملەكەت ارالاسپاۋى, قولىندا بار ءمۇمكىندىكتەرىن ۇتىمدى-ۇتىمسىز پايدالانىپ ءتۇرلى جولمەن ەل تىنىشتىعىن بۇزىپ, ىقپال ەتپەۋى ءتيىس.
بۇگىندە اۋە جولى, تەمىرجول جانە اۆتوكولىك جولىمەن قانشاما ادام ءبىر ەلدەن ەكىنشى ەل اۋماعىنا وتۋدە. سول حالىقتىڭ تىنىشتىعى ساقتالىپ, قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلىپ, ەش الاڭسىز زاڭناما شەڭبەرىندە ارنايى ات تەرلەتىپ بارعان جۇمىستارىن ءبىتىرىپ, ۇيلەرىنە ورالىپ جاتسا, جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن جولى اشىلاتىنى انىق.
– XXI عاسىردىڭ ءبىر ىندەتىنە اينالعان يادرولىق قارۋ جايلى وي وربىتسەڭىز.
– شىنى كەرەك, جاپپاي قىرىپ -جوياتىن وسىناۋ الاپات قارۋدان قازاقستان الەمدە ءبىرىنشى بولىپ باس تارتتى. ءسويتىپ, دۇنيەجۇزىندە بەيبىت ءومىردى ساقتاۋدا وزىندىك ۇلگى كورسەتە ءبىلدى. ەلباسىنىڭ وسىناۋ يگى قادامىن بۇگىندە تورتكىل ءدۇنيەنىڭ ساياساتكەرلەرى قۇپ كورىپ, الەمدىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا اشىق ايتىپ, جازۋدا. بىلە بىلسەك بۇل الەمدە ەلباسىنىڭ بەيبىت ءومىردى ساقتاۋ ارقىلى ادامي قۇندىلىقتىڭ دارا ۇلگىسىن كورسەتۋى بولىپ تابىلادى. مىنە, ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ الەم حالقى الدىنداعى ماڭدايى جارقىن ءارى ۇلگى تۇتارلىق ماقتانىشىمىز دەپ وسىنى ايتۋعا بولادى. سوندىقتان قازاقستاندىقتار جاساعان يگى قادامدى وزگە مەملەكەتتەر جاساپ, سول يادرولىق قارۋدى پايدالانۋ, ءتاجىريبەدەن وتكىزۋدى ويلاماعانى ءلازىم. سوندا عانا ادامزات ەش الاڭسىز بەيقۇت تىرلىگىن جالعاستىرارى انىق.
عىلىم جولىن تاڭداپ, الەمدىك عالىمدار تۇجىرىمدارىنا نازار اۋدارىپ جۇرگەندىكتەن, ءبىر وقىعانىم وسىدان 10 ملن. جىل بۇرىن پايدالانىلعان يادرولىق قارۋلاردىڭ قالدىقتارى جەر بەتىنەن تابىلعان ەكەن. بۇل مالىمەتتى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ كورسەڭىز, باعزى زامانداردا دا يادرولىق قارۋ بولىپ, سونىڭ سالدارىنان جەر شارىنداعى تىرشىلىك جويىلىپ كەتكەن شىعار.
اڭگىمەلەسكەن
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.