قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۆاشينگتوندا وتكەن سامميتتە جاساعان مالىمدەمەسى حالىقتىڭ قىزۋ قولداۋىنا يە بولۋدا. ەلباسىنىڭ ساياساتىن ۇنەمى قولداپ, باستامالارىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن بەلگىلى كاسىپكەر, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى قايرات بالابيەۆكە جولىعىپ, پىكىرىن بىلگەن ەدىك.
– داعدارىستىڭ العاشقى تولقىنى سوققاندا ەلباسىنىڭ كاسىپكەرلەرگە جاساعان ءوتىنىشىن ءبىرىنشى بولىپ قولداپ, الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان وتباسىلارعا كومەك قولىن سوزعان ەدىڭىز. بۇكىل الەم حالقىن تولعاندىرعان سۇراقتار بويىنشا وتكەن سامميتتە ايتىلعان ماسەلەلەرگە بايلانىستى نە ايتاسىز؟
– قازاقستان – الەمدە ءبىرىنشى بولىپ يادرولىق قارۋدان باس تارتقان مەملەكەت. وسىدان اتتاي 25 جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن سەمەي يادرولىق سىناق ايماعى ءبىرجولا جابىلدى. ايتقانعا عانا وڭاي. قازاق حالقىن بۇراتانا ەل ساناپ, ولارمەن ەسەپتەسپەي قولىنان كەلىپ تۇرعان سوڭ قونىشىنان باسقان كەڭەس وكىمەتىنىڭ قياناتىنىڭ زاردابىن قاراپايىم حالىق ءالى دە تارتىپ كەلەدى.
سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابى ەكى قولى جوق, باشپايىنىڭ ساۋساقتارىمەن سۋرەت سالىپ, يادرولىق قاسىرەتتى دۇنيەجۇزىنە اشكەرەلەگەن كارىپبەك كۇيىكوۆ سىندى ازاماتتاردىڭ كارىپ-تاعدىرىمەن بىتكەن جوق. سەمەيدەگى سىناق پوليگونىنىڭ زاردابى, سوندا تۇراتىن حالىقتىڭ سۇيەگىنە سىڭگەن كەسەل وقتىن-وقتىن قايتالانىپ, تالاي وتباسىعا اششى ۋىن ىشكىزىپ كەلەدى. ونىڭ سىرتىندا كاپۋستين-يار, ازعىر سياقتى پوليگونداردا سول ماڭايدا تۇراتىن اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا ءوز زاردابىن تيگىزدى.
وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءبىرىنشى بولىپ يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ, وزگەلەردى دە قاتارىندا بولۋعا شاقىردى. ارينە, قولىندا اپات قارۋى بار يادرولىق دەرجاۆا ەلدەرى مۇنداي كەلىسىمگە كونە سالادى دەۋ قيىن. بىراق, وتپەن ويناعان ءتۇبىندە وپىق جەيدى.
– سولتۇستىك كورەيا مەملەكەتى يادرولىق قارۋدى سىناقتان ءوتكىزىپ, كورشىلەرىنىڭ عانا ەمەس, دۇنيەجۇزىنىڭ يمانىن قاسىم ەتكەندىگى بەلگىلى. «تەنتەك شوقپار جينايدى» دەگەندەي, يادرولىق قارۋ جاساۋعا اۋەستەنۋدىڭ تۇبىندە قايىرى قالاي بولادى؟
– جەر شارى ونسىز دا قاۋىپتىڭ ۇستىندە وتىر. ءبىرىن ءبىرى مويىنداعىسى كەلمەيتىن, بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋدان گورى اتىس قارۋىنا جۇگىنۋگە بەيىل زورلىقشىل مەملەكەتتەردىڭ, اپەرباقان اسكەر باسشىلارىنىڭ كەسىرىنەن ميلليونداعان بەيبىت جۇرت زارداپ شەگىپ جاتىر. وسىنداي جاعدايدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جانە يادرولىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەسى بەيبىت ءومىر ءسۇرۋدى قالايتىن بارشا ازاماتتىڭ زور سۇيىسپەنشىلىگىنە يە بولدى.
وسىندايدا كەۋدەڭدى ماقتانىش تا كەرنەيدى. كۇنى كەشە وزگە مەملەكەتكە بودان بولىپ, ەسىك كوزىندە كوزى جاۋتەڭدەپ وتىرعان قازاقستان ءوز الدىنا تاۋەلسىزدىگىن الۋمەن قاتار, دۇنيەجۇزىنىڭ ەڭ جاندى نۇكتەسى قىرعي-قاباق سوعىستاردى بولدىرماۋ, الدىن الۋ جونىندەگى كەلىسىمدەردە جەتەكشى ورىنعا شىقتى. بۇل, ارينە, ەلباسىمىزدىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ جەمىسى.
بىرلەسكەن مالىمدەمەدە امەريكا قۇراما شتاتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ, سونداي-اق, ۆاشينگتون, سەۋل جانە گااگا سامميتتەرىنىڭ يادرولىق قاۋىپسىزدىككە قارسى شەشىمدەرىن ىسكە اسىرۋ ءجونىندەگى كۇش-جىگەرىن قۇپتايدى دەلىنگەن.
الەمدەگى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا ۇيىتقى بولىپ, ۇلكەن اعانىڭ ورىنتاعىنا وتىرعان امەريكانىڭ قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىن قولداپ-قۋاتتاۋى تالاي كەدەرگىلەردىڭ بەتىن قايتارادى, بەيبىتشىلىكتى ورنىقتىرۋعا بارىنشا ىقپال ەتەدى.
ۆاشينگتوندا وتكەن سامميتتە ەلباسىمىزدىڭ ءححى عاسىردا الەمگە تىنىشتىق كەرەك, ءبىز بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلاۋعا ءتيىسپىز, دەپ تالاس-تارتىستاردىڭ سوعىس ارقىلى شەشىلمەيتىندىگىن تالداپ بەرۋىن الەم حالقى ماقۇلدادى. قانقۇيلى بىرەۋلەرگە بولماسا, ەلگە تىنىشتىق, بەيبىت ءومىر كەرەك.
قازاقستان پرەزيدەنتى ادامزات ءۇشىن وتە قۇندى وسىنداي ماقساتقا قىزمەت ەتىپ كەلەدى. بۇل – ادامزات بالاسى ءۇشىن وتە ىزگىلىكتى قادام.
اڭگىمەلەسكەن
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.