كولىك سالاسىنداعى جۇمىستار كوڭىلدەن شىقتى
كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ قاتىسۋىمەن كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگىنىڭ كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا وتكەن جىلى اتقارىلعان جۇمىس قورىتىندىلارى مەن 2011 جىلعا بەلگىلەنگەن مىندەتتەر قارالدى. اتالعان جيىندا نەگىزگى باياندامانى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ابىلعازى قۇسايىنوۆ جاسادى.
كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا ءمينيسترى ءا.قۇسايىنوۆ 2010 جىل جاڭا عاسىردىڭ العاشقى ونجىلدىعىنىڭ ءتۇيىنى ىسپەتتى دەي كەلە, سالا ءۇشىن بۇل وركەندەۋ ونجىلدىعى بولدى دەدى. سوڭعى ون جىل ىشىندە كولىك-كوممۋنيكاتسيا كەشەنىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءوسۋى بايقالادى. دالىرەك ايتقاندا, تاسىمالدانعان جۇكتەردىڭ كولەمى 1,7 ەسە, جولاۋشىلار تاسىمالى 1,8 ەسە, تەمىر جول جەلىسىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 1,5 ەسە وسكەن. اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ سانى 2,4 ەسە ءوسىپ, قازىر ەلىمىزدىڭ ءاربىر التىنشى تۇرعىنى جەكە كولىك يەلەرى اتانىپ وتىر.
ون جىلدا كولىك ينفراقۇرىلىمىنا 1,4 ترلن. تەڭگە جۇمسالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق جوعارى بەدەلىنىڭ ارقاسىندا داعدارىس جىلدارىنا قاراماستان, حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان 4,2 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە زايمدار تارتىلعان. تەك وتكەن جىلى عانا مينيسترلىكتىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ارنالعان بيۋدجەتى 19,6 پايىزعا ءوسىپ, 313,4 ملرد. تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 99,1 پايىزى يگەرىلگەن.
2010 جىلعى باستى جوبا – مەملەكەت باسشىسىنىڭ «باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي» حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن جاڭارتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋدى باستاۋ بولدى, – دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.
ۇيلەسىمدى ۇيىمداستىرىلعان جۇمىس ناتيجەسىندە, ونىڭ ىشىندە 3 وڭىردەگى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن 2010 جىلى جاڭا جولدىڭ العاشقى 417 شاقىرىمى سالىنىپ, سول ارقىلى جول قاتىناسى قامتاماسىز ەتىلگەن. وسى ءىرى جوبانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا جاڭا كاسىپورىندار اشىلىپ, ەلىمىزدىڭ ونداعان قۇرىلىس كومپانيالارى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس, سونىڭ ىشىندە قىزمەتتەر جانە تاۋارلاردى, سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس ماتەريالدارىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى بيزنەس ىسكە قوسىلعان.
ساباقتاس سالالاردى قوسا ەسەپتەگەندە جوبادا 34 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا تارتىلعان. 4,5 مىڭ جول قۇرىلىسى تەحنيكاسى قولدانىلىپ, 20 ملن. تەكشە مەتردەن استام ينەرتتى ماتەريالدار جانە توپىراق وڭدەلسە, ال قازاقستاندىق قامتىلۋ 89 پايىزدى قۇراعان. وتكەن جىل جۇمىس ورىندارىن اشۋ جاعىنان ناتيجەلى بولىپ, جالپى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا كەشەنى بويىنشا 100 مىڭنان استام ادامعا جۇمىس ورنى اشىلعان.
ەل ەكونوميكاسىندا ەڭ قاجەتتى جۇك تاسىمالداۋ ءتۇرى جانە جولاۋشىلار قوزعالىسىنىڭ ەڭ تارتىمدى قۇرالى بولىپ تابىلاتىن تەمىر جول كولىگى سالاسىنىڭ ستراتەگيالىق ءمانى زور. وسى رەتتە 2 تەمىر جول جەلىسى, اتاپ ايتقاندا, «جەتىگەن-قورعاس» جانە «وزەن-تۇركىمەنستاننىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى» جەلىلەرى سالىنۋدا. ءبۇگىنگى كۇنگە جالپى 162 شاقىرىم جولدىڭ جوعارعى قاباتى توسەلگەن. جۇرتشىلىقتىڭ جولاۋشى تاسىمالىنا سۇرانىسىنىڭ ۇلعايا تۇسۋىنە ەڭ الدىمەن ۆاگون پاركىنىڭ توزۋى مەن جەتىسپەۋشىلىگىنەن ءتيىستى جاعداي بولماۋىنا بايلانىستى كولىكتىك ماشينە جاساۋ سالاسىنىڭ ماڭىزى ارتا تۇسۋدە. قازىرگى ۋاقىتتا جولاۋشىلاردى جەتكىزۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ ماقساتىندا جولاۋشى پويىزدارىنىڭ قوزعالىس جىلدامدىعىن ارتتىرۋ جونىندە جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
2010 جىل, اسىرەسە, ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسى ءۇشىن كۇردەلى بولىپ, داعدارىس اۆياتاسىمالداۋشىلار اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى شيراتا تۇسكەن. سوندىقتان وتكەن جىلى ەڭ الدىمەن حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازا جاساۋعا, ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, كادرلاردى دايارلاۋ مەن نەگىزگى اكتيۆتەردى جاڭارتۋعا باسا نازار اۋدارىلىپتى.
سۋ كولىگىندە اقتاۋ تەڭىز پورتىن سولتۇستىككە قاراي كەڭەيتۋ جوباسى بويىنشا كونتسەسسيالىق نەگىزدە قۇرعاق جۇك تەرمينالدارىن سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. بۇل 2015 جىلعا قاراي پورتتىڭ قۇرعاق جۇكتەر بويىنشا جوبالىق قۋاتىن 4 ملن. تونناعا جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىنگى كۇننىڭ وزىندە قازاقستاندىق پورتتاردىڭ ۇلەسى كاسپيدەگى جۇك اينالىمىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ 31 پايىزىن قۇرايدى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ ەڭ پەرسپەكتيۆالى جانە ءتيىمدى نۇكتەلەرىندە ترانزيتتىك دالىزدەردىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە ساۋدا, كوپ فۋنكتسيالى جانە كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتار بەلسەنە قالىپتاسۋدا. ال, مينيسترلىك ءوز تاراپىنان قاجەتتى كولىكتىك ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا, اتاپ ايتقاندا, «باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىن سالۋ, «قورعاس- جەتىگەن» جاڭا تەمىر جول جەلىسىن جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جۇمىس جۇرگىزۋدە.
كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ 2010 جىلعى ماڭىزدى شارالارىنىڭ ءبىرى كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باعدارلامانىڭ قابىلدانۋى دەر ەدىك. باعدارلاما اياسىندا جالپى سوماسى 2,8 ترلن. تەڭگە 58 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا باستالىپ, ىسكە اسىرىلماق.
وتكەن جىلدىڭ زامانالىق ماڭىزى بار وقيعاسى قازاقستاننىڭ توراعالىعى شەڭبەرىندە ەلىمىزدە ەقىۇ- عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ءسامميتىن وتكىزۋ ەكەنى بەلگىلى. تاريحي سامميتكە ازىرلەنۋ جانە وتكىزۋ اياسىنداعى ەلباسى تاپسىرمالارى ورىندالىپ, اتاپ ايتقاندا, استانا قالاسىنىڭ اۋەجايىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ جانە سامميتكە كەلۋشىلەردى قابىلداۋ بويىنشا ءىس-شارالار كەشەنى تولىق ورىندالعان.
ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىندا نورماتيۆتىك- قۇقىقتىق بازانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, ەلىمىزدە ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ بولىگىندە يكاو ءاۋديتى ەسكەرتپەلەرىن جويۋ بويىنشا جانە قازاقستاندىق اۆياتاسىمالداۋشىلاردى 2011 جىلعى ساۋىردە جانە قاراشادا ەۋروكوميسسيانىڭ «قارا تىزىمىنەن» شىعارۋ جونىندە شارالار جۇزەگە اسىرىلماق. «ەير استانا» جانە «SCAT» اۆياكومپانيالارىنىڭ وپەراتسيالىق ليزينگ شارتتارى بويىنشا 11 اۋە كەمەسىن ساتىپ الۋى دا الداعى جوسپار ەنشىسىندە. كادرلاردى دايارلاۋ مەن بىلىكتىلىگىن كوتەرۋ, رەسپۋبليكا اۋەجايلارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, سونىمەن قاتار, مارشرۋت جۇيەسىن كەڭەيتۋ جانە قولدانىستا بار اۆياجەلىلەردەگى رەيستەردى كوبەيتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسپاق. سۋ كولىگى سالاسى بويىنشا دا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋ, تەڭىز ماماندارىن دايارلاۋ جۇيەسى مەن تەڭىز پورتى اكىمشىلىگىن قۇرۋ جوسپارلانعان.
ەلدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ ماقساتىندا تاريفتىك ساياساتتى جەتىلدىرۋ جانە بيزنەسكە قاتىستى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى قىسقارتۋ, سونداي-اق كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتاردى ءتيىستى كولىك ينفراقۇرىلىمدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلۋدە.
القا ءماجىلىسى سوڭىندا مينيسترلىكتىڭ 2010 جىلعى اتقارعان جۇمىستارىنا باعا بەرگەن ۇكىمەت باسشىسى كارىم ءماسىموۆ كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا سالاسىنىڭ بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتۋگە بولاتىندىعىن, سوڭعى 3-4 جىلدا جانە داعدارىس كەزەڭىندە رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن اۋقىمدى ينۆەستيتسيالار ەكونوميكانىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە تولىق جاۋاپ بەرگەنىن ايتا كەلىپ, داعدارىستان كەيىن بولىنگەن قارجىلار نەگىزىندە اتقارىلعان شارالاردىڭ تالاپقا ساي بولماي تۇرعانىن دا قاپەرگە سالدى. وسى رەتتە پرەمەر-مينيستر مەملەكەت پەن جەكە مەنشىك ارىپتەستىگىن قامتاماسىز ەتۋ باستى نازاردا بولۋى ءتيىس ەكەنىن, بۇل تۇرعىدا ۇكىمەتتىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە دايىنداعان جاڭا زاڭ جوباسىن ءتيىمدى پايدالانعان ءجون دەگەندى دە ايرىقشا اتادى. سونداي-اق ول مينيسترلىك الدىنا ءبىرقاتار مىندەتتەر جۇكتەدى.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار القا ءماجىلىسى اياسىندا وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ جول-قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ, ارنايى تەحنيكانىڭ, سونداي-اق تەمىر جول ءماشينەلەرىن جاساۋ سالاسى ونىمدەرىنىڭ كورمەسىن تاماشالادى.
ءابدىراحمان قىدىربەك.