«شاكارىم» سيمفونياسىنىڭ لوندونداعى تۇساۋكەسەرى

دالا دانىشپانى اتانعان شاكارىم قاجىنىڭ وسىدان ءۇش جىل بۇرىن اتالىپ وتىلگەن 150 جىلدىق مەرەيتويى «بۇل ءان بۇرىنعى اننەن وزگەرەك» دەپ اقىننىڭ ءوزى ايتپاقشى, رۋحاني تۇرعىدان العاندا بۇرىنعى تويلاردان وزگەشە سيپاتتا وتكەن بولاتىن. سونىڭ ايعاعىنداي, سول شاقتا اقىن مەرەيتويىنا ارنالعان ۇكىمەتتىك شارالاردان تىس باسقا دا يگىلىكتى ىستەر مولىنان اتقارىلىپ جاتتى. وسى ورايدا, ەسىمى ەلگە كەڭى­نەن تانىمال بەلگىلى مەتسەنات مەدعات قۇلجانوۆتىڭ شاكارىم تويىنىڭ رۋحاني تۇرعىدا بيىك دەڭگەيدە وتۋىنە ەرەكشە ۇلەس قوسقانىن اتاپ ايتپاسقا بول­ماي­دى. ماسەلەن, سول تۇستا عۇ­لا­­ما اقىننىڭ ەكى تومدىق ولەڭدەر جيناعى, اندەرى جازىل­عان كومپاكت-ديسك, اكادەميك-فيلوسوف عاريفوللا ەسىمنىڭ  شاكارىم شىعارماشىلىعىن تال­داپ, زەرتتەپ ەكى تىلدە جازعان ەكى تومدىعى مەن اكادەميك-سۋرەتشى ماقاش الياكپاروۆتىڭ ءشا­كارىم تاقىرىبىنا ارنالعان سۋ­رەت-البومى مەدعات كارىم­ ۇلى­نىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جارىق كور­گەن ەدى. مىنە, ءبىر جىلدان استى, مە­كەڭ ەۋروپانىڭ تورىندە, ان­گليا­نىڭ استاناسى لوندون قالاسىندا  تۇ­رىپ جاتىر. جانە وندا بوس قا­راپ جاتقان جوق. ياعني, مەتسەنات­تىق جاڭا قىرىمەن تانىلىپ وتىر. ال وعان دالەل كەرەك بولسا, ايتايىق. جاڭا جىل قارساڭىندا «ەلارنا» تەلەارناسى لوندوندا وتكەن «شاكارىم» سيمفونياسىنىڭ تۇ­ساۋ­كەسەر كەشىنەن حابار كورسەتتى. ونى جاڭاجىلدىق قاربالاس شاق­تا بىرەۋ كورىپ, بىرەۋ بايقاماي دا قالعان بولار. ءتىپتى, سول حاباردى كورگەندەردىڭ ءوزى كوپ نارسەنىڭ بايىبىنا بويلاي الماي قال­عانى دا راس. سوندىقتان ەلى­مىزدىڭ رۋحاني ومىرىندەگى ەرەكشە وقيعا تۋرالى ارنايى ءسوز قوز­عاۋدىڭ ەش ارتىقتىعى جوق دەپ بىلەمىز. سول تۇستا  لوندونعا ەلى­مىزدىڭ ءبىراز ايتۋلى ازا­ماتتارى بارىپ كەلگەن بولاتىن. سونىڭ ءبىرى, مەدعات مىرزانىڭ جاقىن ءىنىسى  شاعان جۇماقسانوۆ باۋى­رىمىزدىڭ ايتۋىنشا, «ءشا­كارىم» سيمفونياسىنىڭ تۇساۋى سونداعى 2,5 مىڭ ورىندىق  «Roۋal FestivaI HaII» دەپ اتا­لاتىن كونتسەرت زالىندا ءوتىپتى. زالدا ينە شانشار ورىن بول­ماپتى. ورايى كەلگەندە ايتا كەتسەك, «شاكارىم» سيمفونيا­سىن تىڭداۋ ماقساتىمەن كارى قۇر­لىقتىڭ جەر-جەرىنەن ەكى ءجۇز­دەن استام قانداستارىمىز كەلىپتى. سيمفونيا اۆتورى بۇگىندە اۋەندەرى الەمگە كەڭىنەن تاراعان اعىلشىن كومپوزيتورى كارل دجەنكينس دەسەك, قولعا تيگەن ءما­لى­مەتكە قاراعاندا, ول اتاعى­نان ات ۇرىككەندەي حاس تالانت كو­رى­نەدى. ايتالىق, ونىڭ قايسى­بىر شىعارماسى الەمنىڭ جيىر­ماشاقتى ەلىندە مىڭنان استام رەت ورىندالعان. سوعان وراي سD ديسكىلەرى جيىرماشاقتى ال­تىن, قولا جۇلدەلەرگە يە بول­عان. مۋزىكا سالاسىنىڭ دوك­تورى اتانعان كارل دجەنكينس سون­داعى كورولدىق مۋزىكا اكا­دەمياسىمەن قوسا بەس ۋنيۆەرسيتەت پەن كونسەرۆاتوريانىڭ ستي­پەندياتى, پروفەسسورى اتاق­تارىنا يە بولعان. كارل دجەنكينس مىرزانىڭ وسىعان دەيىن قول جەتكىزگەن اتاقتارىن ودان ءارى دە سوزا بەرۋگە بولادى. ەڭ باستىسى, ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بولىپتى. سوعان وراي, قازاق اۋەندەرىمەن, حالقى­مىزدىڭ سالت-داستۇرىمەن بۇ­رىن­نان تا­نىس. «شاكارىم» سيم­فو­نياسىنا دەمەۋشىلىك جاساعان مەدعات مىر­زانىڭ تاڭداۋى وسى كىسىگە ءتۇسۋى دە سوندىقتان بولسا كەرەك. وسى ورايدا ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, سول «شاكارىم» سيم­فو­نياسىن ورىنداعان اعىل­شىن­دار­دىڭ فيلارمونيالىق ور­كەسترى­نىڭ قۇرامىنا قازاق­ستاننان دوم­­بىراشى اسقار سۇل­تانعازين, ساز سىرناي شەبەرى انار قاسىموۆا, شاڭقوبىزدا ويناپ, كو­مەيمەن ءان ايتۋشى ەدىل قۇ­سايىنوۆ سىندى ونەر يەلەرى شا­قىرىلىپتى. سونى­مەن بىرگە وعان قاتىسقان الەمگە تانىمال سكريپ­كاشى مارات بەي­سەنعاليۆ پەن ونىڭ قىزى,  سوپرانو ءۇندى ءانشى ارۋ­حان ونەر كەشىنىڭ ءارىن كەلتىرىپتى. شاعىن وسى ساپا­رىندا «ءشا­كارىم» سيم­فونياسىنىڭ  مەدعات كارىم ۇلى­نىڭ دەمەۋشىلىگىمەن شىق­­­قان كومپاكت-ديسكىسىن الا كەلگەن ەكەن. جالپىۇلتتىق سيپات­تاعى سيم­فو­نيانى, ارۋحاننىڭ ورىنداۋىن­داعى قاجىنىڭ «انامنان العاش تۋعاندا» دەگەن سازدى ءانىن تىڭداي وتى­رىپ, عاجاپ ءبىر سەزىمگە ءبو­لەندىك. اسىرەسە, تۇماندى البيوندا تۋعان قارىنداسى­مىز­دىڭ ءشا­كارىم ءانىن انا تىلىمىزدە شىر­قاۋىنا سۇيسىندىك. سول جولعى ونەر كەشى كو­رەر­مەن تاراپىنان الەمدىك پرەمەرا رەتىندە قابىلدانىپتى. ويتكەنى, جوعارىدا ايت­­قانداي, كارل دجەن­كينستىڭ تا­نى­مال ءبىر شىعارما­سى كەشتىڭ ەكىنشى ءبو­لى­مىندە مىڭىنشى رەت ورىن­دالىپتى. وركەستر ەندى وسى كونتسەرتتىك باعدارلاما­مەن نيۋ-يورك, توكيو, ۆەنا, استانا قا­لا­لارىنا جول تارتپاق. سودان كەيىن ەستىپ وتىرعان جانە ءبىر جاڭالىق,  مەدعات مىر­زا الداعى كوكتەمدە ناۋرىز مەي­رامىن لوندوندا لايىقتى تۇردە اتاپ وتۋگە دايىندالىپ جاتقان كورىنەدى. ەلجاندى ازا­ماتتىڭ بۇل باستاماسىنا قايتىپ ءسۇي­سىن­بەسسىڭ! ءبىراز وقىر­مان, كورەر­مەن­مەن تىلدەسكەنىمىزدە, ونىڭ ىشىندە ونەر مەن ادەبيەتتىڭ جا­نا­شىرى, بەلگىلى تاريحشى-عا­لىم, شاكارىم اتىن­داعى سەمەي مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ رەك­­تورى ەرلان سىدىقوۆ شاكارىم تۋرالى بۇل سيمفونيا ەندى «حابار», ياكي «قا­زاقستان» تەلە­ار­نالارىنىڭ بىرىنەن بەرىلسە دەگەن تىلەك ايتىپ ەدى. بۇل دا ورىندى تىلەك پە دەيمىز. داۋلەت سەيسەن ۇلى. سەمەي. سۋرەتتەردە: مەدعات قۇل­جانوۆ جانە  كارل دجەنكينس; «شاكارىم» سيمفونيا­سىن ورىن­­­داعان اعىلشىنداردىڭ فيلارمونيالىق وركەسترى.