مالدى زاڭگەر ەمدەي مە؟..

ماسساعان!

اقسۋ قالاسى اۋماعىنا قاراستى ۇشتەرەك اۋىلىندا تۇراتىن بۇلبۇل كۇمىسجان قولىندا مال دارىگەرى دەگەن  قۇجات-قاعازى بولسا دا ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىسقا ورنالاسا الماي ءجۇر. بار كىناسى ونىڭ ۋلان-باتوردا ءبىلىم العانى بولىپ تۇر. اۋىل اكىمى  «سەن تەست تاپسىرىپ, بۇل جاقتىڭ قىزمەتىنە وتە المايسىڭ» دەيتىن كورىنەدى. وسى ماسەلە, ياعني مال دارىگەر­لەرى­نىڭ قاجەتتىگى تاياۋدا ۇكىمەت وتىرى­سىن­دا دا ايتىلدى. اسىرەسە, اۋىلدى جەرلەردە مال دارىگەرى ماماندارىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى نەمەسە مۇلدە جوقتى­عى, مال سوياتىن ورىندار مەن قاساپ­حا­نالاردىڭ ازدىعى, بولسا دا ولاردىڭ تا­لاپقا ساي ەمەستىگى, باقىلاۋدىڭ جوق­تىعى ءسوز بولدى. ەندىگى ماقسات ءاربىر اۋىلدى مال دارىگەرلەرىمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ بولىپ وتىر. ەلىمىزدە مال ءدا­رىگەرلەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ءوڭىر­لەر­دەگى ەپيزووتيالىق احۋالدىڭ تومەندەي تۇسۋىنە دە سەبەپكەر. وبلىستاعى مال ۇستايتىن قالىڭ قازاق اۋىلدارى وتىرعان لەبياجى, ماي اۋداندارىندا قازىر برۋتسەللەز اۋرۋى بەلەڭ الىپ بارادى. ول مالداردى ەندى جاپپاي ورتەمەكشى كورىنەدى. سەبەپ مالدارعا ەكپە جاسالمايتىنىنان دەپ وتىر اۋىل تۇرعىندارى. جاستاردىڭ كوپشىلىگى قا­زىر زاڭگەر, ەكونوميست ماماندىق­تارىن الۋعا قۇشتار, بۇرىنعىداي زووتەحنيك, مال دارىگەرى بولىپ جۇرگەندەرى سا­ناۋ­لى عانا. بيىلعى جىلعى جازدا وبلىس­تاعى اقسۋ قالاسى اۋماعىنا قاراستى رەبروۆكا جانە قاراكول اۋىلدارىندا ءىرى قارا مالدان قاراسان ىندەتى تارال­دى. بۇل اۋرۋ اۋىل ادامدارىنا جۇقتى. وكىنىشكە قاراي, دەرت جۇقتىرىپ العان بىرنەشە ادام ومىرمەن قوشتاستى. ءاي­تەۋىر, ىندەتتىڭ تارالماۋىنا ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە كومەك كەلىپ, شۇعىل شارالار قولدانۋ ناتيجەسىندە عانا باسقا اۋىلدار امان قالدى. مالدا قاراسان ىندەتى پايدا بولۋىنا جولقۇدىق اۋىلدىق اۋماعىنىڭ ۆەتەرينار-دارىگەرىنە ەسكەرتپەستەن, رۇح­سات ەتىلمەگەن جەرلەردە ورىسكە جىبەرۋلەرى, اۋىرعان مالدى سويىپ, ءبىر-بىرىنە تا­را­تىپ بەرگەندەرى سەبەپ بولعان كورىنەدى. بۇل اۋىلدىق اۋماقتا 2 مىڭداي حالىق تۇ­رادى. زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر ءناتي­جە­سىن­دە مالداردىڭ قاراسان ىندەتىمەن اۋىر­عا­نى, ادامدارعا جۇعۋ فاكتىسى انىقتالدى دا. بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, قاراسان اۋرۋى­نىڭ شىعۋىنا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جۇمىسىنداعى كەمشىلىكتەر دە اسەر ەتتى. كەيىننەن ادام ولىمىنە اكەلىپ سوقتىرعان بۇل قايعىلى جاعدايدان سوڭ اقسۋ قالاسى اكىمىنىڭ اۋىل شارۋاشى­لى­عى جونىندەگى ورىنباسارى رۇستەم ءسادۋا­قاس قىزمەتىنەن بوساتىلدى. ماماندىعى بويىنشا زاڭگەر بۇل جىگىتتىڭ اۋىل شا­رۋا­شىلىعى, ۆەتەريناريا جونىندە, مۇمكىن, بىلگەنى دە شامالى بولعان شىعار. ەگەر اۋىلداردا مالدار ۆەتەرينارلىق يسپەك­تور­لاردىڭ قاداعالاۋىمەن ۆەتەريناريا تالاپتارىنا سايكەس سويىلاتىن بولسا, وندا قايعىلى جاعداي بولماس ەدى. ال, ەندى بۇل جاعدايدان كەيىن قالاي بولدى دەيسىز عوي, كەتكەن ورىنباساردىڭ ورنىنا «اپاما جەزدەم ساي» دەگەندەي, مامان­دىعى زاڭگەر ەرجان ءيمانىسلام دەگەن تاعى ءبىر جاس جىگىت كەلدى. قۇتتى ءبىر, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا باس-كوز بولۋعا زاڭگەرلەردەن باسقا ادام تا­بىل­ماي قالعانداي بولدى. جالپى, اۋىل شارۋاشىلىعى مي­نيسترلىگىنىڭ ءما­لى­مەتتەرىنە سۇيەنسەك, قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە بار 7 066 اۋىلدىق ەلدى مەكەننىڭ 3 094-ىندە نەمەسە 44 پايى­زىن­دا ۆەتەرينار ماماندار جوق كو­رى­نەدى. ءبىزدىڭ وبلىستى الاتىن بولساق, قازىرگى كۇنى 85 اۋىلعا ۆەتەرينار دارىگەر قاجەت بولىپ تۇر. كۇندەلىكتى تىرشىلىگىن ەت پەن سۇتتەن ايىرىپ وتىرعان اۋىلعا قازىر مال دارىگەرلەرى اۋاداي قاجەت. اۋىلدان كەلەتىن مال ەتى تازا بولسا, قالا حالقى دا الاڭسىز, قارنى توق. مال دارىگەرى دەگەن ديپلومى بار جاستارعا دا جاعداي جاسالۋى كەرەك-اق. جالپى, حالىقارا­لىق ەپيزووتيالىق بيۋرو تالاپتارىنا سايكەس, ەلىمىزدەگى مالدىڭ بارلىعى دا ۆەتەرينارلىق-پروفيلاكتيكالىق شارالاردان ءوتىپ تۇرۋى ءتيىس. قورا­سىن­داعى مالدىڭ قانى جىل سايىن ەكى رەت دياگنوستيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتۋى كەرەك ەكەنىن اۋىل تۇرعىندارى كەڭەس وكىمەتى كەزىنەن جاقسى بىلەدى. ماقا­لا­مىزدىڭ باسىندا ايتقان بۇلبۇل كۇ­مىس­جان سياقتى مامان-دارىگەرلەرگە جول اشۋدىڭ ورنىنا قولدا بار كادر­دىڭ قادىرىن بىلمەي وتىر­مىز, ونىڭ وتىنىشىنە كوز سالماي ءجۇر­دىم-باردىم قارايمىز, موڭعوليادان ەلىنە ورالعان جاس ايەلدىڭ وتباسى, بالا-شاعاسى بار, اۋىلدا جۇمىس جوق ەمەس,  اتتەڭ, وسى ءبىر بيۋروكراتتىك كوزقاراستار بولماسا دەيسىڭ. سون­دىق­تان ءبىز مال دارىگەرى بۇلبۇلدىڭ ءوتى­نىشىنە قالا اكىمىنىڭ اۋىل شارۋا­شى­لىعى جونىندەگى ورىنباسارى زاڭگەر رەتىندە دۇرىس كوزقاراس تانىتادى دەپ سەنەمىز. فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى.