اياۋلىم ابىلداەۆا قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنداعى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق فاكۋلتەتىنىڭ ەكىنشى كۋرسىندا وقيدى. وتكەن وقۋ جىلى تاراز قالاسىندا «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا ماقساتتى گرانتتى ۇتىپ الدى. قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنەن ۇزاپ شىقپاعان اياۋلىمعا مەملەكەتتىك «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ قويعان شارتتارىنىڭ بارلىعى ۇنادى. «ارمانسىز ادام – قاناتسىز قۇسپەن تەڭ», دەگەن ءتامسىلدى اتا-اناسىنان, ۇستازدارىنان ءجيى ەستيتىن. ءوزى ۇستاز بولۋدى, ونىڭ ىشىندە كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەرمەن جۇمىس ىستەۋدى ارماندايتىن. قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا ءوزى قالاعان دەفەكتولوگ ماماندىعىن دايىندايدى ەكەن. ول وسى ءبىلىم ورداسىن قالادى. قازاق حالقىنا شوقان ءۋاليحانوۆ, ىبىراي التىنسارين, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مىرجاقىپ دۋلاتوۆ, بەيىمبەت مايلين جانە وسىلاي تىزە بەرۋگە بولاتىن ىرىلەردى بەرگەن قوستاناي وڭىرىنە اياق باساتىنىنا قۋاندى. بۇل اياۋلىمنىڭ ارمانىنا قانات بىتىرگەندەي بولدى. مۇنداي تالپىنىس, مۇنداي ارمان, قۋانىش تەك اياۋلىم عانا ەمەس, بۇگىندە قوستاناي وبلىسىنداعى ءتورت جوعارى وقۋ ورنىندا جانە 9 كوللەدجدە وقيتىن وڭتۇستىك وڭىردە تۋىپ-وسكەن جاستاردىڭ بارلىعىنىڭ دا بويىن بيلەگەن ەدى.
– بيىل «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا 9 كوللەدجدە وڭتۇستىك وبلىستاردان كەلگەن 220 ستۋدەنت وقىپ ءجۇر. وسى توعىز كوللەدجدىڭ ىشىندە ەكەۋى – تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەر جەكەمەنشىك وقۋ ورنى بولىپ ەسەپتەلەدى. الايدا, اڭگىمە ونىڭ مەنشىك تۇرىندە ەمەس, بارلىعىندا بىردەي ستۋدەنتتەرگە جاعداي جاسالعان. جاتاقحانالار جوندەۋدەن ءوتكىزىلگەن, بالالاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى, كەلگەن ورتاعا بەيىمدەلۋى دە جاقسى. ءويتكەنى, وڭتۇستىك ايماقتان كەلگەندەردىڭ اراسىندا تالانتتى, ونەرلى جاستار كوپ, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جونىندەگى ورىنباسارى كاميل يبراگيموۆ.
«سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا قوستاناي وڭىرىندەگى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەت بيىل 425 ستۋدەنت, رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى 148, ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتى 175 ستۋدەنت قابىلدادى. ال قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا بىلتىر مەن بيىل 279 ستۋدەنت ءبىلىم الۋدا.
– سەرپىندىكتەردى وبلىستا العاش كۇتىپ العان قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى بولاتىن. ولاردى ءبىردەن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتتىك. اتا-انا باۋىرىنان ۇزاپ شىقپاعان جاستاردىڭ وڭىرگە تەزىرەك بەيىمدەلىپ كەتۋى, ءبىلىم ورداسىنا ۇيرەنۋى ءۇشىن ولاردى قوعامدىق جۇمىستارعا تارتتىق. نەگىزى ينستيتۋتتا سەرپىندىكتەر تۋرالى وزەكتى ماسەلە تۋىنداعان ەمەس. ءويتكەنى, وسى باعدارلامامەن كەلگەن جاستاردىڭ بارلىعىنا جۋىعى بەلسەندى, جاقسى وقيدى, ونەرلى, – دەيدى قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى قۋات بايمىرزاەۆ.
راسىندا, «سەرپىنمەن» كەلگەن ستۋدەنتتەر ستۋدەنتتىك ورتانى سەرپىلتكەنى بايقالادى. سەرپىندىكتەر ءۇشىن ءبىلىم وردالارىندا يگىلىكتى جۇمىستار قولعا الىندى. مىسالى, قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى ءتىل ۇيرەنۋ ورتالىعىندا بۇرىن قازاق ءجانە اعىلشىن ءتىلى كۋرستارى بولسا, قازىر وعان ورىس ءتىلى قوسىلىپتى.
– وڭتۇستىك وڭىردەگى قازاق مەكتەبىنەن كەلگەن بالالار ءۇشىن ورىس ءتىلى كۋرسىن اشتىق, وعان 96 ستۋدەنت جازىلدى. ءتىلدى تەگىن ۇيرەنەدى. ۋنيۆەرسيتەتتە «ءماڭگىلىك ەل جاستارى» كلۋبى قۇرىلدى, – دەدى قوستاناي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى الماس ابسادىقوۆ.
رۋدنىي يندۋستريالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە سەرپىندىك ستۋدەنتتەر بيىلدان باستاپ جەتى ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا ءبىلىم الا باستادى. جاتاقحاناسى جىلى. ينستيتۋتتا ءبىلىم قۋعان جاستار ءۇشىن زاماناۋي جاعدايدىڭ بارلىعى جاسالعان. بۇل سەرپىندىك ستۋدەنتتەر ءبىلىم ورداسىنا تەز ارادا بەيىمدەلۋىنە مۇمكىندىك جاسادى. ولار سپورت سەكتسيالارىنا, شىعارماشىلىق توپتارعا, ياعني ۆوكالدى, بي, ينتەللەكتۋالدى, پوەتيكالىق, تىلدىك, كۆن ءجانە تاعى باسقا جۇمىستارعا تارتىلعان. مۇنىڭ بارلىعى دا ستۋدەنتتەردى تەك بەيىمدەۋ عانا ەمەس, ولاردى بولاشاق باسەكەگە قابىلەتتى مامان رەتىندە جان-جاقتى دامىتۋعا دا ىقپال ەتەدى. ال ماقساتتى گرانتپەن وقىپ جاتقان بولاشاق مامانداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ تۇپكىلىكتى ءناتيجەسى بولماق. بۇل ورايدا, رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىر.
– سەرپىندىك ستۋدەنتتەردى وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزۋ جانە بولاشاقتا جۇمىسقا قالدىرۋ ماقساتىندا ءوڭىردەگى كاسىپورىندارمەن بايلانىس جاساپ وتىرامىز. «سوكولوۆ-سارىباي كەن ءوندىرۋ بىرلەستىگى», «قوستاناي مينەرالدارى» اكتسيونەرلىك قوعامدارى, «قازاقستان ءالليۋمينيى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ كراسنووكتيابر بوكسيت كەن باسقارماسى, «وركەن» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ليساكوۆ فيليالى سەكىلدى ءىرى كاسىپورىندارى مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس ورتالىقتارىنا حات جولدادىق. بۇل جۇمىستى اياعىنا جەتكىزگەنشە جالعاستىرا بەرەمىز. ستۋدەنتتەرمەن دە كەزدەسۋ جاساپ, اڭگىمەلەستىك, ولاردىڭ بارلىعى دا تاڭداعان ماماندىعى بويىنشا قوستاناي وڭىرىندە ەڭبەك ەتۋگە قۇلشىنىس تانىتىپ وتىر. ولار ءالى ءتورت جىلداي وقيدى, ۋاقىت بار, بارلىعى دا جۇمىسقا ورنالاسادى دەگەن سەنىم ۇلكەن, – دەيدى رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى ءابدىراحمان نايزابەكوۆ.
– ارقالىق پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا بۇرىننان دا وڭتۇستىك وبلىستاردان كەلىپ ءبىلىم الاتىن جاستار از ەمەس ەدى. ەندى «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا ولارعا مول مۇمكىندىك تۋدى. ستۋدەنتتەر جىلى, جايلى جاتاقحانادا تۇرادى. تورعاي ءوڭىرىنىڭ بولاشاق ۇستازدارىنا بارىنشا زاماناۋي تالاپتارمەن ءبىلىم, زيالى تاربيە بەرەمىز, – دەيدى ى.التىنسارين اتىنداعى ارقالىق مەملەكەتتىك پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى سەيتبەك قۋانىشباەۆ.
«سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا وقىپ جاتقان ستۋدەنتتەردىڭ ءوز اراسىندا دا كوڭىلگە قونىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. ءار وقۋ ورنىندا ولاردىڭ ءوز اراسىنان ساردارلار سايلانعان. ولار سەرپىندىك ستۋدەنتتەرگە ۇيىتقى بولىپ, پروبلەمالىق ماسەلەلەردى كوتەرىپ, ونىڭ شەشىمىن تابۋعا اتسالىسادى. استانا قالاسىندا «سەرپىن-2050» جوباسىن ءجۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتىرىسقا قاتىسقان رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى ەنەرگەتيكا جانە اقپاراتتىق جۇيەلەر فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى وڭداسىن اليەۆ قوستاناي وبلىسىنىڭ ايماقتىق كوشباسشى-ساردارى بولىپ سايلاندى. ساردارلار كەزدەسىپ, جۇمىس جوسپارىن جاساپ وتىرادى.
– رۋدنىيداعى كەزدەسۋدەن كەيىن ءبىز قۇرىلىس كوللەدجىندە وقيتىن 25 ستۋدەنت «اقجول» اتتى ۇيىم قۇردىق. وندا ءوزىمىزدى دامىتۋ ءۇشىن قانداي يگى ىسكە تالپىنۋ كەرەكتىگىن تالداپ, انىقتاپ وتىرامىز. بۇل وتە كەرەك ءىس. 25 ستۋدەنتتىڭ بارلىعى دا ۇل. كوللەدجدىڭ قوعامدىق جۇمىستارىنا بەلسەنە قاتىسامىز, اسىرەسە, سپورتتان ءوزىمىزدى جارقىراتا كورسەتسەك دەگەن ماقسات بار. العاش كەلگەندە 1 ستۋدەنت قانا ۇزدىك وقيتىن ەدى, قازىر ولاردىڭ قاتارى التاۋ, ءوزىمىزدى شيراتا تۇسۋدەمىز, – دەيدى وسى كوللەدجدەگى سەرپىندىكتەر ساردارى بەكزات بارجاقاەۆ.
«سەرپىن-2050» باعدارلاماسى بويىنشا كەلگەن ستۋدەنتتەر وقيتىن وقۋ ورىندارىنىڭ بارلىعىندا دەرلىك ولاردىڭ قازاق تىلىندە ءبىلىم الۋىنا جاعداي بار.
جاقىندا قوستاناي ءوڭىرىنە ىسساپارمەن كەلگەندە ەلىمىزدىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى تاحير بالىقباەۆ قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى شاڭىراعىندا «سەرپىن-2050» باعدارلاماسى اياسىندا «ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋسترياعا!» جوباسىن ىسكە اسىرىپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر باسشىلارىمەن جانە ستۋدەنتتەرمەن كەزدەستى. جۇرگىزىلىپ جاتقان جاقسى ءىستەرگە قانىقتى.
– «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ تۇپكى ماقساتىن ءتۇسىنەسىزدەر دەپ ويلايمىن. ەڭبەك رەزەرۆتەرى تىعىز ايماقتىڭ بالالارى تەگىن ءبىلىم الىپ, كادرى از اۋداندارعا ورنالاستىرىلادى. ءومىردىڭ قاي سالاسى بولسىن سولتۇستىك وبلىستارعا مامان كەرەك. مىسالى, مەملەكەتتىك تاپسىرىستا پەداگوگيكا ماماندىقتارى بويىنشا 5,5 مىڭ ورىن بولىنەدى. سونىڭ 1050 ورنى تەك «سەرپىن-2050» باعدارلاماسىنىڭ ەنشىسىندە. ويتكەنى, سولتۇستىك وڭىرگە پەداگوگيكا ماماندارى كەرەك-اق. بۇل – قىرۋار قارجى. تەگىن ءبىلىم, شاكىرتاقى, كوللەدجدەگى ستۋدەنتتەر ءۇشىن كيىمگە دەيىن الىنادى, بارلىق ستۋدەنتتەرگە جىلىنا ۇيىنە ەكى رەت بارىپ كەلۋ ءۇشىن جولاقىسى دا تولەنەدى. وسىنىڭ بارلىعى بولاشاقتا ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وبلىستارىنداعى ماماندار تاپشىلىعىن شەشۋ ماقساتىنان تۋعان. وعان بۇگىنگى ستۋدەنتتەر دە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى ءتيىس, – دەدى تاحير بالىقباەۆ.
ستۋدەنتتەردىڭ بارلىعى دا وسى باعدارلامامەن تەگىن ءبىلىم الاتىنىنا ريزا ەكەندىگىن جەتكىزدى. ولاردىڭ بويىندا ەلگە, وتانعا دەگەن پاتريوتتىق قۇلشىنىس تا مىعىم. وڭتۇستىك جاستارى قوستاناي وڭىرىنە كوكتەمنىڭ التىن كۇرەك جەلىندەي جىلى لەپ اكەلگەن ءتارىزدى. ەرتەڭ بىلىكتى مامان بولىپ قالىپتاساتىن, وسىندا قالىپ, ءوسىپ-ءوركەندەيتىن ولاردىڭ بولاشاعىنان جايقالعان ماۋەلى باقتىڭ قاراسى كورىنگەندەي بولادى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.