تاۋەلسىزدىك جىلدارى قازاقستاندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەلەرى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن وزىق الەۋمەتتىك پروگرەسس مودەلىنە ءوتۋىنىڭ وزەكتىلىگىن جانە ماڭىزدىلىعىن كورسەتتى. كەز كەلگەن مەملەكەت الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى مودەلىن قۇرۋعا تىرىسادى جانە مەملەكەتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى – سول ەلدىڭ جوعارى ءومىر ءسۇرۋ ستاندارتتارىنىڭ قارقىندى دامۋى بولىپ تابىلادى. لايىقتى ءومىر ءسۇرۋدى قولداۋعا قاجەتتى قوعام دامۋىنىڭ شارتتارى ءاربىر ادامنىڭ ءوزىنىڭ فيزيولوگيالىق, الەۋمەتتىك جانە رۋحاني قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ مۇمكىندىكتەرى قانداي دا ءبىر كولەمدە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەسىمەن تىعىز بايلانىستى.
قازاقستاندا قۇرىلعان الەۋمەتتىك قورعاۋ مودەلى ەڭبەك قاتىناستارى سالاسىنداعى الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى جۇزەگە اسىرۋدى, ءونىمدى ەڭبەكپەن قامتۋدى ىنتالاندىرۋدى, مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋدى, حالىقتىڭ از قامتىلعان توپتارىن الەۋمەتتىك قولداۋدى, تۇرعىندارعا قاجەتتى الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى بەرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
بۇگىندە ەلىمىز حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار (اكت) سالاسىندا ناقتى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋ دەڭگەيى جونىندەگى بۇۇ رەيتينگىسىنىڭ 2014 جىلعى قورىتىندىسى بويىنشا 193 مەملەكەتتىڭ ىشىندە قازاقستان 28 ورىندى يەلەندى جانە ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋعا ارنالعان بۇۇ جاھاندىق فورۋمى 2014 جىلدىڭ قازان ايىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وتكىزىلدى.
سوندىقتان, حالىقارالىق الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ (حاقق), دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جانە «مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى» اق باستاماسىمەن استانا قالاسىنىڭ تاۋەلسىزدىك سارايىندا بيىلعى جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ باسىندا «الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ماقساتتارىنا جەتۋدەگى اكت سالاسىنىڭ ستاندارتتارى مەن ءبىرىڭعاي شەشىمدەرىن قابىلداۋ جولدارى» تاقىرىبىندا الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار بويىنشا حاقق XIV حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى وتكىزىلۋى زاڭدى.
حاقق مۇشەلەرىنىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدى ۇيىمداستىرۋدىڭ الدىندا تۇرعان اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردى جوعارى دەڭگەيدە تالقىلاۋعا جانە ءتاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك الاتىن وسىنداي جاھاندىق فورۋم الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى ءۇشىن ماڭىزدى باعىت بولاتىنى انىق. مۇشە ۇيىمدارعا عانا ءوتكىزىلگەن مۇنداي پىكىر الماسۋ الاڭدارى وزدەرىنىڭ كاسىبي بىلىمدەرىن كەڭەيتۋگە كەلگەن قاتىسۋشىلاردىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى.
زاماناۋي اكت قولدانۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ ستاندارتتارىن ەنگىزۋ جونىندەگى حاقق نۇسقاۋلىقتارى قازاقستاندا دا كەڭىنەن قولدانىلۋدا, سوندىقتان دا كونفەرەنتسيانى بىزدە وتكىزۋ ۇيعارىلدى.
القالى باسقوسۋعا الەمنىڭ 50 ەلىنەن 300-گە جۋىق ادام كەلدى. ونىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ جەتەكشىلەرى, اكت جونىندەگى مەنەدجەرلەر مەن ساراپشىلار, حاقق باسشىلارى مەن مۇشە ۇيىمداردىڭ اعا پەرسونالدارى, سونىمەن قاتار حالىقارالىق ۇيىمداردان دەلەگاتتار مەن تاۋەلسىز ساراپشىلار بولدى.
اۋقىمدى جيىندا الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ازىرلەۋ كەزىندە اكت شەشىمدەرىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارى سياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەر, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى باعدارلامالىق قامسىزداندىرۋدىڭ كورپوراتيۆتىك جانە ءىرى اۋقىمدى جۇيەلەرىن قولدانۋداعى اعىمداعى تاجىريبەلەر تالقىلاندى. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندەگى اكت كورپوراتيۆتىك قولدانۋ ناقتى ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە وپەراتسيالار مەن قىزمەتتەردى تولىقتاي وزگەرتۋدى جۇزەگە اسىرۋعا ءمۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار, تەحنولوگيالاردىڭ جوعارى قارقىنمەن دامۋى ۇيىمداردىڭ الدىنا كۇردەلى ءمىندەتتەردى دە قويدى. مىسالى, ستاندارتتالعان شەشىمدەردىڭ كوپرەتتىك قولدانىلۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ بازالىق تەحنولوگيالارى حالىقتىڭ قاجەتتىلىكتەرىنىڭ ارتۋى ناتيجەسىندە تۋىندايتىن مىندەتتەرمەن توعىستى. قولدانىستاعى تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋىن ەسكەرە وتىرىپ, بۇگىندە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ۇيىمدارى قاجەتتى تالاپتارعا جاۋاپ بەرە الاتىن, سونىمەن بىرگە قۇنى قولجەتىمدى جانە تاۋەكەل دەڭگەيى قولايلى اكت-جۇيەلەرىنىڭ لايىقتى ءادىس-تاسىلدەرىن ىزدەستىرۋ ماقساتىندا جۇمىس اتقارۋدا.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا مىناداي ماسەلەلەر بويىنشا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار جونىندەگى حاقق باسشىلىعىنىڭ: الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ماقساتى ءۇشىن نەگىزگى دەرەكتەردى باسقارۋ; الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ سالاسىنداعى اكت بازاسىندا حالىقارالىق كەلىسىمدەردى ورىنداۋعا قاتىستى جاڭا ەكى ءبولىمى تالقىلاندى.
اتالعان بولىمدەر حالىقارالىق وزىق تاجىريبەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن بىرىڭعاي شەشىمدەردى ازىرلەۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. مىسالى, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, ونىڭ ىشىندە, مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ دەربەس دەرەكتەرىن قورعاۋ, سونداي-اق ازاماتتار باسقا ەلدەرگە كوشكەن كەزدە ولارعا زەينەتاقى مەن ءجاردەماقى تولەۋ ماسەلەلەرى قارالدى. كونفەرەنتسياعا شەتەلدىك قاتىسۋشىلار «قازاقستانداعى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» كورمەسىن تاماشالاعاننان كەيىن ءوز سوزدەرىندە اكت سالاسىنداعى جەتكەن جەتىستىكتەر مەن ءناتيجەلەردەن العان اسەرلەرىمەن ءبولىستى. كورمەدە قازاقستانداعى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى (اج) ونلاين-رەجىمدە كورسەتىلدى.
كونفەرەنتسيادا قوناقتاردىڭ ەڭ كوپ تاماشالاعانى رەسپۋبليكامىزدا العاش رەت جاسالعان Kinect سەنسورلى بەينە-ستەندى بولدى, وندا قولدانۋشى ادام قوزعالىس ارقىلى باعدارلامالىق قامسىزداندىرۋمەن جۇمىس ىستەي الادى. شاراعا قاتىسۋشىلار قازاقستان ازاماتىنىڭ مۇشەل جاس ارالىعى بويىنشا (بالا, جىگىت/قىز, ازامات/ازاماتشا, اعا/اپا, اتا/اجە) بارلىق ومىرىندەگى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر تۋرالى اقپارات الدى. ەكراندا ءاربىر ومىرلىك كەزەڭدە حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر تۋرالى اقپاراتتىق جۇيەلەر كورسەتىلەدى.
حاقق پرەزيدەنتى ەررول فرانك ستۋۆە قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋداعى جەتكەن جەتىستىكتەرىن, ونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك سالاعا اكت ەنگىزۋ بويىنشا باعدارلامالاردى ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازاقستاندا باستالعان الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ قىزمەتتەرىن موبيلدىك قوسىمشالار ارقىلى پايدالانۋ كونفەرەنتسيادا تالقىلانعان باستى ءماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولدى. حالىققا قىزمەت كورسەتۋدە جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ەۆوليۋتسيالىق دامۋىندا باستى ءرول اتقارادى جانە ەل ازاماتتارىن وسىنداي قىزمەتتەرمەن كەڭىنەن قامتىماق.
حاقق باس حاتشىسى حانس-حورست كونكولەۆسكي الەۋمەتتىك سالاداعى اكت دامۋىنداعى قازاقستاننىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرىن جوعارى باعالادى. ونىڭ پىكىرى بويىنشا, استانادا وتكەن كونفەرەنتسيا قاۋىمداستىق تاريحىنداعى ەرەكشە وقيعاعا اينالدى. كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى قورىتىندىسى قاۋىمداستىققا مۇشە ەلدەر اراسىنداعى كەلىسىمدەر اياسىندا ءارتۇرلى ەلدەردەگى اكت جۇيەلەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ۇيلەسىمدىلىگى ماسەلەلەرىنە باستى نازار اۋدارىلدى جانە نەگىزگى دەرەكتەردى باسقارۋ ءجونىندەگى قاۋىمداستىقتىڭ ەكى جاڭا باسشىلىعىنىڭ قابىلدانۋى بولدى.
اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ جاھاندانۋى قوعامدى وزگەرتتى, وعان قويىلاتىن تالاپتار بۇرىنعىدان دا ارتۋدا. كورسەتىلگەن وسىنداي وزگەرىستەر حالىققا قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا مودەلدەرىنە ءوتۋدى ايقىندادى. قوعامدىق وزگەرىستەرگە جاۋاپ رەتىندە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ۇيىمدارى جۇيەلەردى جاڭعىرتۋ بويىنشا ءوزدەرىنىڭ كۇشتەرىن بىرىكتىرۋى قاجەت. بۇل رەتتە, الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن بەرىلەتىن قىزمەتتەر كورسەتۋ ءمۇمكىندىگىنىڭ ارتۋىن ەسكەرگەن وتە ماڭىزدى. مۇنداي مۇمكىندىكتەر ينفراقۇرىلىم, ساپا, قارجىلىق قولجەتىمدىلىك سياقتى نەگىزگى فاكتورلار ەسكەرىلە وتىرىپ, رەسپۋبليكا تۇرعىندارى ءۇشىن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن سيپاتتالادى.
قازاقستانداعى زاماناۋي اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامۋىمەن جانە قولدانىلۋىمەن شارتتالعان قوعامدىق ومىردەگى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك-ساياسي جانە رۋحاني وزگەرىستەر قوعامدى اقپاراتتاندىرۋعا – دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قاراي قادام باسۋىن بىلدىرەدى.
حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىندا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ ودان ءارى دامۋى قوعام دامۋىنىڭ تۇراقتىلىعىن, ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان. وسىلايشا, مەملەكەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ سالاسىندا ەنگىزىلەتىن بارلىق يننوۆاتسيالار, ەڭ الدىمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ العا قويعان 2050 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق مىندەتتەرى اياسىندا قازاقستاننىڭ الەمنىڭ دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا ەنۋىنە جەتەلەيتىن حالىقتىڭ قاجەتتىلىگىنە باعدارلانادى.
الەۋمەتتىك سالادا اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋدا ودان ءارى جۇرگىزىلەتىن رەفورمالار حالىققا بارابار جانە اتاۋلى قىزمەت كورسەتۋدەگى مىندەتتەردى تابىستى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2011 جىلعى 20 قازانداعى جارلىعىمەن قازان ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىندە اتالىپ وتىلەتىن الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە كۇنى ەنگىزىلگەنى بەلگىلى. وسىعان وراي قازاقستاندا باستالعان الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ەرەكشە مارتەبە بەرىلگەنىن راستادى. بۇگىندە ەل ازاماتتارىن الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىندە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى سوڭعى جەتىستىكتەردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جانە قولدانا وتىرىپ, حالىققا تيەسىلى بارلىق الەۋمەتتىك كومەك تۇرلەرىن قىسقا مەرزىمدە رەسىمدەۋگە دايىن 50 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەر ەڭبەك ەتۋدە. سوندىقتان, جاڭا ينتەراكتيۆتى قۇرالداردى قارقىندى تۇردە مەڭگەرۋمەن بايلانىستى تۋىندايتىن جاڭا مىندەتتەرگە قاراماستان, الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي مارتەبەسى ءالى دە جوعارى. ال ولاردىڭ قامقورلىعىمەن مىڭداعان ادامنىڭ ماسەلەسى شەشىلەتىندىكتەن, الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكتەرى وڭ ناتيجەلەرىن كورسەتۋدە.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنىڭ كاسىبي مەرەكەلەرى قارساڭىندا جەتكەن جاڭا جەتىستىكتەرىنە الەمدىك ساراپتاما قاۋىمداستىعىن مويىنداتىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ازاماتتار مەن ەل اراسىنداعى قاتىناستى تۇبىرىنەن جەڭىلدەتەتىن, الەۋمەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسى مەن جەدەلدىگىن ەداۋىر وزگەرتۋدى كوزدەيتىن جاڭا مىندەتتەر دە قويىپ وتىر.
الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قازاقستان ازاماتتارى تاراپىنان ۇلكەن سەنىم مەن قۇرمەتكە يە. بۇل سالادا جوعارى دەڭگەيلى كاسىبي ماماندار جۇمىس ىستەيتىنىن تولىق سەنىممەن ايتا الامىز. وسىنداي ايتۋلى كۇنى بارلىق الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردى كاسىبي مەرەكەلەرىمەن شىن ءجۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن.
مارات جانىبەكوۆ,
«مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى» اق ۆيتسە-پرەزيدەنتى.