قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى گ.يساەۆامەن اڭگىمە
– گۇلميرا سۇلتانبايقىزى, ەلىمىزدە اسا قاۋىپتى مال اۋرۋى ىندەتتەرىنە قارسى قانداي ۆەتەريناريالىق شارالار جۇرگىزىلۋدە؟
– رەسپۋبليكا اۋماعىندا جانۋارلاردىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋلارىن الدىن الۋ ماقساتىندا كەشەندى ۆەتەريناريالىق شارالار جۇرگىزىلەدى.
بىرىنشى – جانۋارلار مەن ادامعا ورتاق اۋرۋلاردى قوسا العاندا, جانۋارلار اۋرۋلارىنىڭ پايدا بولۋى مەن ازىقتان ۋلانۋىنىڭ الدىن الۋ, جانۋارلاردىڭ جانە جانۋارلاردان الىناتىن ونiمدەر مەن شيكiزاتتىڭ, ۆەتەريناريالىق پرەپاراتتاردىڭ, جەمشوپ پەن جەمشوپتiك قوسپالاردىڭ ۇستالۋىنىڭ ۆەتەريناريا سالاسىنداعى زاڭدارىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستiگiن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق تۇرعىدان قولايلى اۋماقتا وتكiزiلەدى. ەكىنشى – شەكتەۋ iس-شارالارىن نەمەسە كارانتيندi قوسا العاندا, جانۋارلاردىڭ اسا قاۋiپتi جانە ەكزووتيالىق اۋرۋلارىن جويۋ جانە ولاردىڭ تارالۋىن الدىن الۋ ماقساتىمەن باقىلاۋ ايماعىن, بۋفەرلىك ايماقتى قوسقاندا, iندەت وشاعىندا جانە قولايسىز پۋنكتتە جۇرگىزىلەدى.
وسىنداي جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكا اۋماعىندا اسا قاۋىپتى اۋرۋلار بويىنشا ەپيزووتيالىق جاعداي تۇراقتى. 2013 جىلدان بەرى قازاقستان اۋماعىندا اۋسىل اۋرۋى تىركەلگەن جوق. جانۋارلاردىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋلارى وشاقتارى سانىنىڭ تومەندەۋى, ۆەتەريناريالىق پرەپاراتتارعا قويىلاتىن تالاپتى كۇشەيتۋ, سونداي-اق, «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىنا سايكەس, حالىقارالىق GMP ستاندارتتار ساپاسىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن ۆەتەريناريالىق پرەپاراتتاردى قولدانۋ ناتيجەسىندە مۇمكىن بولدى. سونىمەن قاتار, ۆەتەريناريا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن حالىقارالىق ەپيزووتيالىق بيۋروسى اراسىندا كەلىسىمگە قول قويىلدى.
اتالعان كەلىسىمگە سايكەس, ورتالىق ازيانىڭ بارلىق ەلدەرى ءۇشىن استانا قالاسىندا حەب-ءتىڭ سۋبوڭىرلىك كەڭسەسى اشىلدى. ونىڭ باستى ماقساتى – ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن ولارمەن شەكارالاس اۋدانداردا اۋسىل اۋرۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ءۇشىن قۇزىرلى ۆەتەريناريالىق قىزمەتتەردىڭ ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋ بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, ۆاكتسينا قولدانىلاتىن ايماقتارداعى اۋسىل اۋرۋىنا بەيىم جانۋارلاردى ۆاكتسيناتسيالاۋدان وتكىزۋگە قاجەتتى 2 ملن. ەۋرونى (500 ملن. تەڭگە) قۇرايتىن ۆاكتسينا-بانكىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى رەتتە كەڭسەنىڭ اشىلۋىنا جاعداي جاساعانى جانە ۆەتەريناريا سالاسىنىڭ حەب تالاپتارىنا سايكەس دامۋىنا قولداۋ كورسەتكەنى ءۇشىن حەب-ءتىڭ باس ديرەكتورى, دوكتور بەرنارد ۆاللا مىرزا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆقا شىنايى العىسىن ءبىلدىرىپ, ديپلوماتيالىق ارنالار ارقىلى حات جولدادى.
– اتالعان شارالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ نەگە بايلانىستى؟
– ۆەتەريناريالىق ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ – ونىمەن اينالىساتىن مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى مەن ۆەتەريناريالىق كاسىپورىنداردى ماتەريالدىق جاراقتاندىرۋ دەڭگەيىنە تىكەلەي بايلانىستى. وسى ماقساتتا 2013-2014 جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جاڭادان قۇرىلعان مەملەكەتتىك ۆەتەريناريالىق كاسىپورىنداردى (196 ۆەتەريناريالىق ستانسا مەن 2365 ۆەتەريناريالىق پۋنكت) ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعىنان جابدىقتاۋعا 16,0 ملرد. تەڭگە قارجى ءبولىندى. بۇگىندە ۆەتەريناريالىق كاسىپورىندار قاراپايىم شپريتستەن باستاپ ارنايى اۆتوكولىككە دەيىنگى قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
– العا قويىلعان مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا مامان-كادرلاردىڭ دايىندىق دەڭگەيى تولىق جاۋاپ بەرە الا ما؟
– بۇگىنگى كۇنى ەلىمىز بويىنشا جەرگىلىكتى جەرلەردە تىكەلەي ۆەتەريناريالىق الدىن الۋ جانە ەمدەۋ جۇمىستارىمەن 11 664 ۆەتەريناريا مامانى اينالىسادى, ولاردىڭ 4 574-ءىنىڭ جوعارى ۆەتەريناريالىق ءبىلىمى, 7 090 ماماننىڭ ارنايى كاسىپتىك ۆەتەريناريا ءبىلىمى بار. اتاپ ءوتۋ كەرەك, 2012 جىلدان باستاپ اۋىلدىق جەردە ەڭبەك ەتەتىن ۆەتەريناريا ماماندارى دا باسقا الەۋمەتتىك سالا ماماندارىنا كورسەتىلەتىن جەڭىلدىكتەرگە يە بولدى.
– ەكزوتيكالىق اۋرۋلار شىققان جاعدايدا, ونى جويۋدىڭ ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارى بار ما؟
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىنا باسقا مەملەكەتتەردەن جانۋارلاردىڭ جۇقپالى جانە ەكزوتيكالىق اۋرۋلارىنىڭ اكەلiنۋi مەن تارالۋىن الدىن الۋ ماقساتىندا مەملەكەتتiك ۆەتەريناريالىق-سانيتاريالىق باقىلاۋدى جانە قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشiن ۋاكىلەتتى ورگان – شەكارا جانە كەدەن بەكەتتەرىندە (اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتتەرىن قوسپاعاندا, كەدەن وداعىنىڭ كەدەندىك شەكاراسىمەن تۇسپا-تۇس كەلەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى ارقىلى وتكiزۋ پۋنكتتەرiندە) ۋاكىلەتتى ورگان بەلگiلەگەن تارتiپپەن ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ بەكەتتەرiن ۇيىمداستىردى. ال «ۆەتەريناريا سالاسىنداعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 30 قازانداعى №7-1/559 بۇيرىعىنا سايكەس, جانۋارلاردىڭ ەكزوتيكالىق اۋرۋلارىنىڭ پروفيلاكتيكاسى, دياگنوستيكاسى جانە جويىلۋى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبiنەن جۇزەگە اسىرىلادى.
– مالعا جانە مال ونىمدەرىنە ۆەتەريناريالىق انىقتامالار بەرۋ تەتىكتەرى جەڭىلدەتىلدى دەپ ەستىدىك. وسى جاعىن ايتىپ بەرسەڭىز؟
– 2013 جىلدان باستاپ مال جانە مال ونىمدەرىنە ۆەتەريناريالىق انىقتامانى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ۆەتەريناريالىق دارىگەرلەرى مەن وندىرىستىك باقىلاۋ بولىمشەلەرىنىڭ اتتەستاتسيادان وتكەن ۆەتەريناريالىق دارىگەرلەرى بەرەتىن بولدى. ۆەتەريناريالىق انىقتامانى قايتارىمسىز نەگىزدە بەرۋ ارقىلى, ونى بەرۋ ءراسىمى جەڭىلدەتىلدى جانە ول بۇكىل رەسپۋبليكا اۋماعىندا جارامدى.
– جاقىندا پاريج قالاسىندا وتەتىن حالىقارالىق ەپيزووتيالىق بيۋروسىنىڭ جيىنىنا قازاقستاندىق دەلەگاتسيا دا قاتىسقالى وتىر...
– 2014 جىلدىڭ 15 تامىزىندا قازاقستاننىڭ ۆەتەريناريالىق قىزمەتى ەپيزووتيالىق احۋالدىڭ تۇراقتىلىعى نەگىزىندە, اۋسىل اۋرۋى بويىنشا 5 وبلىسقا ۆاكتسيناتسيا قولدانىلاتىن جانە 9 وبلىسقا ۆاكتسينا قولدانبايتىن قولايلى ەل مارتەبەسىن الۋ ءۇشىن حەب-عا ەكى تاپسىرىس بەردى. ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا حەب وكىلى دەۆيد دجەيمس پاتونن قازاقستانعا كەلىپ, جامبىل وبلىسىنىڭ ۆەتەريناريالىق ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان ەدى.
2015 جىلدىڭ 24-29 مامىرى ارالىعىندا پاريج قالاسىندا حەب-كە مۇشە 180 مەملەكەت پەن باقىلاۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن حەب بۇكىلالەمدىك دەلەگاتتارى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى 83-ءشى باس سەسسياسى وتەدى. اتالعان شارا شەڭبەرىندە سالتاناتتى تۇردە قازاقستاننىڭ 9 وبلىسىن (اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان, پاۆلودار, قوستاناي, قاراعاندى, اتىراۋ, اقتوبە) ۆاكتسينا قولدانبايتىن اۋسىلدان تازا ەل مارتەبەسىن تانۋ تۋرالى سەرتيفيكات تابىس ەتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
اڭگىمەلەسكەن
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».