ءوڭىر كورەرەمەندەرىنە تانىمال تەلەجۇرگىزۋشى قونىسبەك تەرەك ۇلى شاڭىراق كوتەردى. ونىڭ تاڭداپ العان سۇيگەن جارى ايكەن دە وسى سالادا جۇمىس ىستەيدى. ءتىلشىنىڭ تويى بۇرىنعىلارعا قاراعاندا وزگەشە ءوتتى دەگەندى ەستىپ, ارىپتەس ىنىمىزبەن تەلەفون ارقىلى حابارلاسقان ەدىك.
شالقار قالاسىندا وتكەن تويعا 300-دەن استام قوناق شاقىرىلعان كورىنەدى. بىراق, ولاردىڭ بىردە-بىرەۋى جينالعان جۇرتتىڭ الدىنا شىعىپ, جاس جۇبايلارعا توست كوتەرىپ, تىلەك ايتپاپتى. تويدا تەك جاڭا قۇدالاردى باستاپ كەلگەن ازامات قانا ءسوز العان. ونىڭ ءوزى دە سالتاناتقا جينالعاندارعا سەرىكتەرىن تانىستىرۋمەن عانا شەكتەلگەن. ورتاعا شىعىپ تىلەك ايتىلمادى دەمەسەڭ, ونىڭ باسقاشا جولى دا تابىلىپتى.
– بىزدەگى تويلاردىڭ تالايىن كورىپ ءجۇرمىز. قوناقتار ءبىرىنىڭ ايتقان ءسوزىن ەكىنشىسى قايتالاپ تۇرىپ الادى. جۇرت تا جالىعادى. مەن ءوز تويىمنىڭ وزگەشە وتكەنىن قالادىم, ۇزاق-سونار ءسوز سويلەۋ داستۇرىنەن باس تارتۋدى ءجون دەپ تاپتىم. اق تىلەگىن ايتقىسى كەلگەندەر «تىلەك بۇرىشىنداعى» ميكروفوندى الىپ, ارنايى كامەراعا جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ جاتتى. ءبىز ونى مىندەتتى تۇردە كورەتىن بولامىز. ءبىر بايقاعانىم, تويدا ءسوز بەرىلمەگەنىنە ەشكىم رەنجىگەن دە جانە داستارقاننان اتتاپ كەتكەن دە جوق, – دەيدى قۋانىش يەسى.
ايتسا ايتقانداي, ورتاعا شىعىپ الىپ, ءبىرىنىڭ ايتقانىن ەكىنشىسى قايتالاپ, ءسوز جارىسىنا ءتۇسىپ كەتەتىن اعايىنداردىڭ جۇرتتىڭ التىن ۋاقىتىن الىپ, مەزى ەتىپ جىبەرەتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. بۇل تويدىڭ وزگەلەرگە قاراعاندا تاعى ءبىر وزگەشەلىگى بار.
قونىسبەك تەرەك ۇلىنىڭ تويى كوپىرمە ءسوزسىز (توستسىز) عانا ەمەس, ىشىمدىكسىز دە وتكەن. وسىدان 5 جىل بۇرىن جاقسى ىرىمعا بالاپ, جەر استىنا كيىكوتىمەن ىستالعان 150 ليتر قىمىز كومگەن ەكەن. ىشىنە شيكى قازى سالىنعان قىمىزدى تويدان ءبىر كۇن بۇرىن قازىپ العان. بابىمەن ساقتالعان قىمىزدىڭ ءدامى ءتىل ۇيىرەدى, ەشقانداي بۇزىلماپتى.
تويدىڭ (توستسىز) ءسوز سويلەنبەي ءوتۋى اقتوبە ءوڭىرى ءۇشىن توسىنداۋ جايت. ويتكەنى, اقتوبەدە تويعا شاقىرىلعان قوناقتاردىڭ بارلىعى دا شاما كەلسە ءوز تىلەكتەرىن ءبىلدىرۋگە قۇشتار. ءتىپتى, كوپىرمە ءسوزدىڭ شىلاۋىندا كەتىپ, مەرەكەنىڭ بەرەكەتىن الاتىندارى دا كەزدەسەدى. ءسوز بەرىلمەگەنىنە رەنجىپ, مىنەز كورسەتىپ قالاتىندار دا بولىپ جاتادى. الايدا, دەرەك كوزدەرىنەن ءمالىم بولعانىنداي, قونىسبەكتىڭ تويىنا شاقىرىلعان 300-دەن استام قوناق ءتۇن اۋعانشا بولعان سالتاناتتىڭ اياعىنا دەيىن سابىر ساقتاپ, تويدىڭ اجارىن كەلتىرىپتى. مۇنى كۇيەۋ جىگىتتىڭ ءوزى دە راستادى. ول تويدىڭ باعدارلاماسىنا دەيىن ءوزى جاساعانىن جاسىرمادى. قونىسبەكتىڭ اكەسى تەرەك تە, اناسى سارا دا ۇلاعاتتى ۇستازدار, قازىر ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ وتىرعان زەينەتكەرلەر. قونىسبەك توي ۇستىندە سۇيىكتىسىنە ءوز اجەسى, كەيىن اناسى تاققان التىن جۇزىكتى سىيلاپتى. مۇنىڭ ءوزى وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋدىڭ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ كورىنىسى دەۋ ورىندى. بۇل دا ايتا جۇرەرلىك ونەگە. قازاقتىڭ تويىنىڭ مادەنيەتى مەن قىزىقتى ءوتۋى حاقىندا كوپتەگەن ويلار ايتىلىپ ءجۇر. بۇل تويدان دا ۇيرەنەرلىك ۇلگىلەر بار ەكەنى ءسوزسىز.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.