سەرپىندى سىرداريا

ۇلكەن قالالاردا ەسكى ۇيلەردى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقانى بەلگىلى. ول ءۇشىن مەملەكەتتەن ارنايى قارجى قاراستىرىلعان. ال وسىنداي جۇمىس اۋداندا جاسالىپ جاتىر دەسەك سەنەسىز بە؟ تۇرعىن ءۇي تولىق جوندەلىپ, كارىز جۇيەلەرى قايتا جاساقتالىپ, ەسىگىنىڭ الدىنداعى جولىنا اسفالت توسەلىپ, ينەدەن جاڭا شىققانداي بوپ تۇعان باسپانالار بار. قىزىلوردانىڭ سىرداريا اۋدانىندا. ونىڭ ءوزى تولىقتاي بيۋدجەت اقشاسىنا جاسالىپ جاتقان جوق. كوپتەگەن تىرلىك اۋداننىڭ ءوز كىرىسىنەن اتقارىلۋدا. جالپى, سىرداريا ينۆەستيتسيا جانە قوسىمشا قارجى تارتۋ جاعىنان وبلىستاعى ماڭدايالدى ايماق. الاقانداي عانا اۋداننىڭ تابىسى مۇنداعى ءبىراز شارۋانىڭ شەشىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. ارينە, پايدانى تابۋعا بولادى. سول تابىستىڭ ەل يگىلىگىنە قالاي جۇمسالۋى اكىمنىڭ قولىنداعى تىرلىك. بۇل رەتتە سىرداريا اۋدانىنىڭ اكىمى عانيبەك قازانتاەۆ كوپتەگەن ارىپتەستەرىنە ۇلگى بولا الار ەدى. ءبىز جاقىندا وڭىردەگى ەڭ ىسكەر اكىمدەردىڭ بىرىمەن اڭگىمەلەستىك. – عانيبەك قونىسبەك ۇلى, سوڭعى جىلدارى سىرداريا اۋدانىندا كوپتەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ رەتتەلىپ جاتقانىن بىلەمىز. اسىرەسە, اۋىلداردا اۋقىمدى جۇمىستار جاسالىپ جاتىر ەكەن. اڭگىمەمىزدى وسى ماسەلەدەن باستايىقشى... – «اكىم بول, حالقىڭا جاقىن بول» دەگەن قاعيدا بار. سوندىقتان اكىمنىڭ ەڭ ءبىرىنشى مىندەتى حالىقتىڭ جايلى تۇرمىسى ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساۋ دەپ بىلەمىن. باستىسى ماقساتتى ايقىنداپ الۋ. قالعان تىرلىك ءوز جۇيەسى مەن رەتىن تابا بەرەدى. ال ءبىزدىڭ مۇراتىمىز ايقىن. ول جاڭا ايتقانىمداي وسى قىزمەتتە وتىرعاندا بارىنشا ەلدىڭ كادەسىنە جاراۋ. سول سەبەپتى اۋدانعا تارتىلىپ جاتقان بارلىق قارجىنى ءتيىمدى پايدالانىپ, ەلگە قۇت بولاتىن شارۋالاردى اتقارۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز. «ايماقتاردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسى» بار. اتالعان باعدارلاما بويىنشا تەرەڭوزەك كەنتىندەگى 4 كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 25,1 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. ول اقشاعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. بۇگىندە  الياكباروۆ كوشەسىندە ورنالاسقان كوپپاتەرلى ءبىر تۇرعىن ءۇيدىڭ جوندەۋ جۇمىستارى تولىق اياقتالدى. بۇرىن حالىق كوپپاتەرلى ۇيلەردى ارزانعا ساتىپ الاتىن. كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن جاڭاعى ۇيلەردىڭ باعاسى كۇرت ءوسىپ كەتتى. ەگەر سۇرانىس بولماسا, ونىڭ باعاسى وسەر مە ەدى؟ سونداي-اق, 2016 جىلى كەنتتەگى 6 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بايلانىستى ءتيىستى قۇجاتتارى رەسىمدەلدى. ياعني, بۇل باعىتتاعى جۇمىس تولىق اتقارىلىپ بىتكەنگە دەيىن جالعاسا بەرەدى. سونىمەن قاتار, «وركەن-سىرداريا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى كەنتتەگى 29 كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەرگە اۋىز سۋ جانە كارىز جۇيەسىن كىرگىزۋ جۇمىستارىن باستادى. قازىردىڭ وزىندە 11 ءۇيدىڭ پاتەر يەلەرىمەن كەلىسىمشارت جاساپ, اۋىز سۋ جانە كارىز جۇيەسىن جۇرگىزدى. اۋىل دەمەكشى, وسىعان دەيىن بەسارىق ەلدى مەكەنىندە اكىمدىكتىڭ عيماراتى بولماعان. بۇل ولقىلىقتى جويۋدىڭ ورايىن تاۋىپ, بۇگىندە اكىمدىكتىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. بۇدان بولەك, تەرەڭوزەك كەنتىندە بەس ەكى بولمەلى جانە بەس ءۇش بولمەلى ءۇي, اۋدان اكىمدىگىنە قوسىمشا عيمارات قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. تۇرعىندار ءۇشىن ەڭ قاجەتتى دۇنيەنىڭ ءبىرى جول. بۇعان دەيىن قانشا جىلدان بەرى حالىقتىڭ ارمانى بولىپ كەلگەن سىرداريا وزەنىن كەسىپ وتەتىن كوپىردىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەنىن بىلەسىز. 2015 جىلى اۋداندىق ماڭىزى بار كەنت جانە اۋىلىشىلىك جولداردى جوندەۋگە, كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا اۋداندىق بيۋدجەتتەن 641 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا, تەرەڭوزەك كەنتىندە – 12, اسقار توقماعانبەتوۆ اۋىلىندا – 6, جەتىكول اۋىلىندا – 5, قالجان احۋن, شاعان اۋىلدارىندا – 3, شىركەيلى جانە ىڭكارداريا اۋىلدارىندا – 1 كوشە جوندەۋدەن وتۋدە. اۋدان ورتالىعى تەرەڭوزەك كەنتىنىڭ كىرەبەرىسىندەگى «ءاي­تەك» كانالىنداعى اۆاريالىق جاعدايداعى اۆتوموبيل كوپىرىنە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 34 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. سونداي-اق, اۋداندىق بيۋدجەت ەسەبىنەن تەرەڭوزەك كەنتى توقتىباەۆ كوشەسىمەن  «ايتەك» كانالى ارقىلى اۋىر جۇك كولىكتەرى وتەتىن اۆتوموبيل كوپىرى قۇرىلىسىنا  157 ميلليون تەڭگە  جانە وسى  كوپىردەن  «قىزىلوردا–جالاعاش» تراسساسىنا دەيىنگى جول قۇرىلىسىنا  41,6 ملن. تەڭگە ءبولىندى. كەنتتەگى ن.ءىلياسوۆ كوشەسىنەن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان كوپىر قۇرىلىسىنا 9,4 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلۋدا. سونىمەن قاتار, تەرەڭوزەك كەنتى ب.مومىش ۇلى كوشەسىمەن «مايجارما»  كانالىنان وتەتىن اۆتوموبيل كوپىرى قۇرىلىسىنا جوبالىق-سمەتالىق قۇجات ازىرلەۋگە  2,1 ميلليون تەڭگە جانە تەرەڭوزەك كەنتى  «قاراكول» كانالىنان وتەتىن تەمىر-بەتون قۇبىردىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىنا جوبالىق-سمەتالىق قۇجات ازىرلەۋگە  1,7 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. ەڭ باستىسى, بيۋدجەتتەن تىس كوزدەردەن بيىل تەرەڭوزەك كەنتىندە جاڭا اۆتوۆوكزال عيماراتى پايدالانۋعا بەرىلىپ, اۋدان حالقىنىڭ قالا, كورشى اۋداندار مەن اۋىلدار اراسىنداعى  جولاۋشىلار قاتىناسى جاقساراتىن بولادى. – ال اۋىلداردا جول جوندەلگەننەن باسقا نە ىستەلدى؟ – شىركەيلى اۋىلىنداعى 600 ورىندىق جانە شاعان اۋىلىنداعى 900 ورىندىق جاڭا ءبىلىم وردالارى پايدالانۋعا بەرىلدى. وسىمەن اۋدان مەكتەپتەرىندەگى  ورىن جەتىسپەۋشىلىك ماسەلەسى تولىق شەشىلدى. مۇنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك دەپ سانايمىن. بۇگىندە وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆتىڭ قولداۋىمەن مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ماسەلەسىن تۇپكىلىكتى شەشۋ قولعا الىنىپ وتىر. ونىڭ ءبىر كورىنىسى رەتىندە اۋداندىق بيۋدجەت ەسەبىنەن س.سەيفۋللين اۋىلىندا 90 ورىندىق بالاباقشا قۇرىلىسى جانە سول اۋىلداعى №137 ورتا مەكتەپتىڭ اكت زالى مەن كىتاپحانا قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. قالجان احۋن اۋىلىنداعى «گۇلدەر» بالاباقشاسى, قوعالىكول اۋىلىنداعى 140 ورىندىق بالاباقشا عيماراتىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنىڭ قۇرىلىستارى باستالدى. سونىمەن بىرگە, تەرەڭوزەك كەنتىندەگى №6 «بوتاكوز» بالاباقشاسىن قايتا جاڭعىرتۋعا 30 ميلليون تەڭگە, ەسكى كىتاپحانانى بوبەكجايعا لايىقتاندىرۋعا  40 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. وسىلايشا, ءبىز بيىلعى جىلدان باستاپ بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋمەن قامتۋ كورسەتكىشىن 100 پايىزعا جەتكىزەتىن بولامىز. شىلدە ايىندا س.سەيفۋللين اۋىلىندا 150 ورىندىق كلۋب پايدالانۋعا بەرىلدى. سونداي-اق, بيىلعى جىلى ىڭكارداريا جانە ايدارلى اۋىلدارىندا سالىنىپ جاتقان جاڭا كلۋب قۇرىلىسى, تەرەڭوزەك كەنتىندەگى ورتالىق كىتاپحانانى قايتا جاڭعىرتۋدان وتكەن عيماراتقا كوشىرۋ, جەتىكول اۋىلدىق كلۋبىنىڭ جىلۋ قازاندىعىن قايتا جاڭعىرتۋعا جانە قوعالىكول اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ كومىر قويماسىنىڭ قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋعا وبلىس جانە اۋدان بيۋدجەتىنەن 433 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. وسى جىلى شاعان جانە امانكەلدى اۋىلدارىنداعى مادەنيەت ۇيلەرىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزەمىز. ءسويتىپ, اۋداننىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى بارلىق مادەني وشاقتاردىڭ جوندەۋىن 100 پايىز اياقتايتىن بولامىز. جاقىندا ناعي ءىلياسوۆ اۋىلىندا ەلباسىنىڭ باس­تامالارىن جالعاستىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت جانە جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە «ابزال جانە كومپانيا» تولىق سەرىكتەستىگى جاڭا ۇلگىدە سالىنعان ستاديوندى پايدالانۋعا بەردى. بايقاساڭىز, اۋداننىڭ ءار اۋىلىندا كوشە جوندەلىپ, بالاباقشا سالىنىپ, مادەنيەت ۇيلەرى قايتا جاساقتالىپ, بالالار جاڭا مەكتەپكە بارىپ جاتىر. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 2015 جىلدىڭ 6 ايىندا  1 ميلليارد 644 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ, وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, 117 پايىزعا ۇلعايدى. وسىنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ورىندالىپ جاتقان شارۋالار. – ءبىر عانا قۇرىلىس سالاسىنا 1 ميلليارد 664 ميلليون شىعىندالسا, وندا اۋداننىڭ بيۋدجەتى دە اۋقىمدى بولعانى عوي؟ – جىل باسىندا اۋداننىڭ بيىلعى بيۋدجەتى 5 ميلليارد 800 ميلليون تەڭگە كولەمىندە بەكىتىلدى. ونىڭ ىشىندە ءوز كىرىستەرىمىز 4 ميلليارد 77 ميلليون تەڭگە دەپ بەلگىلەدىك. ودان بەرى اۋداندىق بيۋدجەت 3 رەت ناقتىلاندى. سولايشا, ءبىر عانا ءوزىمىزدىڭ كىرىس بولىك 6 ميلليارد 813 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. ايماقتاعى ەڭ كىشكەنتاي اۋدان سانالساق تا, ءوز تابىسىمىزدىڭ كۇن ساناپ ارتىپ كەلە جاتقانى كوڭىلىمىزگە قۋانىش ۇيالاتادى. ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جوسپارلانعان قارجى 99,9 پايىز يگەرىلدى. قالعان 0,1 پايىزىن يگەرە الماي قالدىق. الايدا مۇنى قاناعات تۇتۋدىڭ كەرەگى جوق. جوسپارلانعان قاراجاتتى تولىق جانە ءوز ماقساتىنا پايدالانۋ باستى مىندەت دەپ بىلەمىن. تاعى ءبىر ماسەلەنى ايتا كەتۋ كەرەك شىعار. قىزىلوردا وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ شەشىمىمەن اۋدانعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 473,6 ميلليون تەڭگە نىسانالى ترانسفەرتتەردى قايتا قايىرىپ بەردىك. ويتكەنى, شەگەرىلگەن قارجىنىڭ ەسەبىن اۋداندىق بيۋدجەتتىڭ كۇشىمەن جاساۋعا بولادى. ءوز اقشامىز وزىمىزگە جەتىپ جاتقاندا وبلىستىق بيۋدجەتكە ورتاقتاسقان دۇرىس بولمايدى عوي. جالپى, سالىقتاردىڭ جانە باسقا دا مىندەتتى تولەمدەردىڭ ءتۇسىمى 2015 جىلدىڭ 6 ايىندا 3 ميلليارد 136 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. اعىمداعى جىلدىڭ 6 ايىندا اۋدان ەكونوميكاسىنا 12 ميلليارد تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلدى. بۇل وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 167 پايىزعا ارتىق. اتالعان كورسەتكىش بويىنشا ءبىزدىڭ اۋدان وبلىستاعى ەڭ جوعارعى ورىندا تۇر. – ينۆەستيتسيا جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتىر ەكەن. قۋانارلىق جاعداي. دەگەنمەن, اۋدانداعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ءحالى قالاي؟ – وسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن اۋداندا 1499 شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى تىركەلگەن. 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا, بۇل كورسەتكىش 105 پايىزعا ءوسىپ وتىر. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك نىساندارىندا 470 ميلليون تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ولاردىڭ قىزمەتىنەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 105 ميلليون تەڭگەنىڭ سالىعى ءتۇستى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ جونىندەگى 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان   باعدارلاماسىنا سايكەس ايماقتىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا اۋداننان ەكى جوبا ماقۇلداندى. ونىڭ قۇنى – 12 ميلليارد تەڭگە. «باتىس ەۋروپا–باتىس قىتاي» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزى  بويىنان «ۆ» ساناتى بويىنشا سىرداريا اۋدانى شەكاراسىنان وتەتىن بولىگىندە ەكى سەرۆيستىك كەشەن سالىنۋدا. ونىڭ ارقايسىسى جىلىنا 3 مىڭ  ادامعا  دەيىن  تۋريستىك  قىزمەت كورسەتەدى دەگەن جوسپارىمىز بار. سونداي-اق, 58 جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. ەكەۋىنىڭ جوبا سمەتالىق قۇنى 682 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعى اۋدان ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزعا يە. ولار ىسكە اسقان كەزدە تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتىپ, سالىق بازاسىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك جاسايدى. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى - 2020» باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى باعىتى – «وندىرىستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ» بويىنشا  ناعي ءىلياسوۆ  اۋىلىنداعى  «ابزال  جانە  ك»  تولىق  سەرىكتەستىگىنىڭ استىق  قىرمانىنا  باراتىن  ۇزىندىعى 2,7 شاقىرىم جولدى اسفالتتاۋ ماسەلەسى بويىنشا قۇجاتتارى وبلىستىق ايماقتىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىندە  ماقۇلداندى. قازىرگى تاڭدا جوبانى قارجىلاندىرۋ باستالدى. ايماقتا وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن ەلدى مەكەندەردە ءوز كاسىبىن اشىپ جەتىلدىرۋگە 1 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قايتارىمسىز گرانتپەن  قارجىلاندىرۋ ماقساتىندا «اقنيەت» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. «اقنيەت» باعدارلاماسىنا ءۇش جىل مەرزىم ىشىندە 900-گە جۋىق اۋدان تۇرعىنى قاتىسىپ, 85 ادام 37 ميلليون تەڭگەنىڭ قايتارىمسىز گرانتىن  جەڭىپ الدى. اۋدان حالقىنىڭ اۋىزبىرشىلىگى, ىنتىماعى مەن تىكەلەي وبلىس اكىمى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىرمىز. وسىنداي جوبالاردىڭ بىرەگەيى ءىرى قارا مالدى بورداقىلاۋ الاڭدارىن كەڭەيتۋ, سانىن كوبەيتۋ ماقساتىندا «شاعان جەر» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى قۇنى 1 ميلليارد 170 ميلليون تەڭگە تۇراتىن 3000 باسقا ارنالعان مال بورداقىلاۋ الاڭىن سالۋ جوباسىنىڭ باستالۋى. جوبانى «قازاگرو» اكتسيونەرلىك قوعامى بەكىتتى. مال  بورداقىلاۋ  الاڭى  شارۋا  قوجالىعىنىڭ  30 گەكتار  جەرىنە ورنالاسادى. الاڭنىڭ اينالاسىنداعى 750 گەكتار جەر  ينجەنەرلىك  جۇيەگە  كەلتىرىلىپ, وندا جۇگەرى, جوڭىشقا, بيداي ەگىلەدى. مال  ازىعى  دايىندالىپ, جەمشوپپەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. الداعى  ۋاقىتتا شارۋاشىلىقتىڭ تاراپىنان مال سويۋ الاڭىن سالۋعا جانە ەت ونىمدەرىن ءوندىرۋ بويىنشا جوبا دايىندالۋدا. اتالعان جوبا بويىنشا  ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتار – مۇزداتقىش, ەت وڭدەيتىن كىشى زاۋىت, شۇجىق, قالبىرداعى ەت شىعاراتىن جابدىقتار  شارۋا قوجالىقتىڭ  ءوز ەسەبىنەن  الىنادى دەپ وتىرمىز. وندىرىلگەن ەت ونىمدەرىمەن قىزىلوردا, بايقوڭىر, الماتى قالالارىنىڭ نارىعىنا شىعارىلىپ, كورشى رەسەي, وزبەكستانعا ەكسپورتتالاتىن بولادى. سونداي-اق, قىزىلوردا قالاسىنداعى «قىزىلوردا ەت-ءسۇت وڭدەۋ ورتالىعى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىمەن ىنتىماقتاسا جۇمىس جاسايمىز. بۇل جوبا بويىنشا وسى تامىز ايىنان باستاپ قارجىلاندىرۋ باستالدى. يندۋستريالىق ايماق «قىزىلوردا – جالاعاش» اۆتوجولىنىڭ  بويىنان  جالپى  كولەمى – 20 گەكتار جەر ۋچاسكەسى بەرىلدى. ايماقتىق ينفراقۇرىلىم جۇيەسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق  قۇجاتتارىن  ازىرلەۋگە جەرگىلىكتى  بيۋدجەت ەسەبىنەن 10 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, جوبالىق سمەتالىق قۇجاتتارى دايىندالىپ, مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلدى. يندۋستريالىق  ايماققا  قاجەتتى  ينفراقۇرىلىم  جۇيەلەرىن  جەتكىزۋ  جوباسى  «بيزنەستىڭ  جول  كارتاسى-2020»  باعدارلاماسى   شەڭبەرىندە  ايماقتىق  ۇيلەستىرۋ  كەڭەسىندە  ماقۇلداندى. بۇل اۋدانداعى كاسىپكەرلىكتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ, بيۋدجەتكە مول پايدا اكەلىپ, جۇرتتى جاڭا جۇمىس ورىندارىمەن قامتيتىن بەرەكەلى جوبا بولماق. – وبلىس بويىنشا سىرداريا كۇرىش ەگۋمەن اينالىساتىن ۇزدىك اۋداننىڭ ءبىرى. بيىلعى ءونىم كولەمى جىلداعىدان تومەن ەمەس پە؟ جالپى, اۋداننىڭ اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا قانداي وزگەرىستەر بار؟ – كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىن ۇلكەن ۇيىمشىلدىقپەن اتقارىپ شىقتىق. بيىل دا ەڭبەكشى قاۋىمنىڭ توككەن ماڭداي تەرى, ەلدىڭ ىرزىعى مول بولادى دەپ ويلايمىز. 2015 جىلى اۋدان بويىنشا 29878 گەكتارعا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى  ەگىلدى. ونىڭ ىشىندە: كۇرىش 19755, جازدىق بيداي 450, ماقسارى 350, جوڭىشقا 8501 جانە 792 گەكتار جەرگە كارتوپ, كوكونىس, باقشا داقىلدارىنىڭ ءدانى ءتۇستى. بۇگىندە اۋدان بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى مينەرالدى تىڭايتقىشتار مەن باسىم داقىلدارعا بارلىعى 648 ميلليون تەڭگەنىڭ سۋبسيدياسىن يگەردى. «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 2015 جىلى 450 ءىرى قارا ساتىپ الۋ جوسپارلانسا, بۇگىنگى كۇنگە بارلىعى 133 انالىق سيىر, 6 اسىل تۇقىمدى بۇقا  الىندى. بۇل كورسەتكىش 29,5 پايىزعا ورىندالدى. جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۋاقىت بار. سوندىقتان بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جالعاستىرا بەرەمىز. ا.توقماعانبەتوۆ اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «ءپىرجانوۆ» شارۋا قوجالىعى 8 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ 3 اسىل تۇقىمدى بۇقا, 40 انالىق سيىر مالدارىن ساتىپ السا, شىركەيلى اۋىلىنداعى «ىسسامادين» شارۋا قوجالىعى 15 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ 4 اسىل تۇقىمدى بۇقا, 93 انالىق سيىر ساتىپ الىپ, جۇمىس جاساۋدا. «قۇلان» باعدارلاماسى بويىنشا بەسارىق اۋىلىنداعى «بىرلىك» شارۋا قوجالىعى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق-تان 5 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ, 13 بيە, 3 اسىل تۇقىمدى ايعىر, «اقبوتا» جەكە كاسىپكەر 8,5 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ 30 بيە جانە 3 اسىل تۇقىمدى ايعىر, «سەيتبەك» شارۋا قوجالىعى 7 ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ, 28 بيە جانە 2 اسىل تۇقىمدى ايعىر ساتىپ الىپ, كۇتىپ باعۋدا. اسىل تۇقىمدى جىلقى مالدارىن ساتىپ الۋ جۇمىستارى ءۇشىن 3,5 ميلليون تەڭگە, مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ونىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋعا 2,1 ميلليون تەڭگە سۋبسيديا يگەرىلدى. وسى سانداردىڭ وزىنەن-اق اۋدانداعى اۋىلشارۋاشىلىق احۋالىنىڭ قانشالىقتى ەكەنىن باعامداۋعا بولاتىن سەكىلدى. جالپى, سوڭعى جىلدارى سىرداريا اۋدانىندا ۇلكەن ىلگەرىلەۋشىلىك بار ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ەلباسى الدىمىزداعى ناقتى دامۋ باعىتىمىزدى ايقىنداپ بەردى. وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ ايماقتاعى بارلىق جۇمىستىڭ ناتيجەلى ورىندالۋىن قاتاڭ قاداعالاپ وتىر. سوندىقتان بىزگە ەلدىڭ وركەندەۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتۋ عانا كەرەك. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت.  اڭگىمەلەسكەن ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان». قىزىلوردا وبلىسى.