وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سارىاعاش اۋدانىنىڭ اباي اۋىلىندا ەشان اتانى ەسكە تۇسىرۋگە ارنالعان جيىن بولىپ ءوتتى. شارا بارىسىندا اتى بۇكىل وڭتۇستىك وڭىرىنە تانىمال ءدىن قايراتكەرى, ەمشى, كورىپكەل بولعان اۋليەنىڭ ءومىر جولىن سيپاتتايتىن كورمە قويىلدى. كەيىن «ەشان» اتانىپ كەتەتىن يشان شادمانقوجا ۇلى 1833 جىلى تاشكەنت ماڭىنداعى قازاق اۋىلدارىنىڭ بىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. جاسىنان ءدىني ساۋاتتى بولعان. زامانىنداعى اسا جوعارى ءبىلىمدى ۇستازدارعا شاكىرتتىك جاساپ, ارنايى ءدارىس العان. دىنگە ايرىقشا بەرىلگەنى سونداي, 1600 كۇن جەر استى مەشىتىندە تۇرىپ, اللاعا ءمىناجات ەتكەن. ال ورازانى ءومىر بويى ۇزبەگەن. كوبىنەسە جەمىس-جيدەك, كوكونىسپەن قورەكتەنگەن, ەت جەمەگەن. وسىدان كەيىن «ەت جەمەس ەشان اتا» اتانىپ كەتكەن. 1866 جىلى كەلەس ءوڭىرىنىڭ يگى جاقسىلارى يشان اتانى ورتالارىنا الدىرىپ, ەلدە باس-كوز بولۋعا قولقا سالادى. كەلەس وزەنىنىڭ جاعاسىنان اق قاناتتى كيىز ءۇي تىگىپ بەرىپ, بارلىق جاعدايىن جاساعان. وسىعان وراي اۋليە اتا جەرگىلىكتى حالىقتى العاش رەت ەگىنشىلىككە, باعباندىق پەن ساۋدا-ساتتىققا باۋلىعان. قانشاما باۋ-باقشا ەككىزگەن. بۇعان قوسا جۇرتتى جول, كوپىر, تۇرعىن ءۇي سالۋعا ۇيرەتىپ, وتىرىقشىلدىققا بەيىمدەگەن. سول ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وسى الاپتان قازىرگى اباي اۋىلى ىرگە كوتەرگەن. بۇل ەلدى مەكەن 1934 جىلعا دەيىن ءوزىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قايراتكەردىڭ ەسىمىمەن «يشان بازار» دەپ اتالىپ كەلدى. سونىڭ ىڭعايىمەن وڭىردەگى جاماعات ءالى كۇنگە دەيىن اۋىلدى اۋىز ەكى تىلدە «اباي بازار» دەپ تە اتاپ جاتادى. قالاي دەگەندە دە, بۇل ءوڭىردىڭ جۇرتشىلىعى وزدەرىنىڭ اتا-بابالارىنىڭ ەرتەرەك وتىرىقشى ەلگە اينالىپ, ديقانشىلىقتى كاسىپ ەتە باستاعاندارى ءۇشىن اتالمىش تۇلعاعا قارىزدار. ەشان اتانىڭ ەمشىلىك قاسيەتىنىڭ ءوزى ءبىر توبە. ونىڭ قاسيدا وقۋىن مەڭگەرۋ ارقىلى جاسايتىن شيپاسىنىڭ سىرىن ءالى كۇنگە دەيىن ەشكىم ءتۇسىندىرىپ بەرە العان ەمەس. وسىنىڭ ءبارى بىلىممەن, ىلىممەن كەلسە كەرەك. ءبىر عاجابى, 1867-1882 جىلداردا بۇكىل تۇركىستان ولكەسىن اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا ۇستاعان گەنەرال-گۋبەرناتور كونستانتين كاۋفمانعا يسلامدى مويىنداتىپ, مۇسىلمان ءدىنىن قابىلداتقان دا وسى «ەت جەمەس ەشان اتا» ەكەن. سول اۋليە كىسىنىڭ جۇرتقا جاساعان قايىرىمدىلىعى دا حالىقتىڭ جادىندا. ول كەلەس وڭىرىندە ءبىر مەزگىلدە 3000 ادام ناماز وقي الاتىن 6 كۇمبەزدى مەشىت سالدىرتقان. وكىنىشكە قاراي, ول قۇتحانا كەڭەس كەزەڭىندە قولدان بۇزدىرىلعان. قۋانارلىعى سول, 1978 جىلى نامازحان جاماعاتتىڭ باستاماسىمەن بۇرىنعىدان گورى شاعىنىراق «ەشان بابا» مەشىتى قالپىنا كەلتىرىلدى. – ەشان اتا حاققا قىزمەت ەتۋدى حالىققا قىزمەت ەتۋ دەپ ءبىلدى. حانافي مازھابىنىڭ باستى قاعيداتتارىن ساقتاي وتىرىپ, جارتىلاي كوشپەلى حالىقتىڭ يسلام تالاپتارىنا سايكەس مۇسىلمانشىلىقتى ۇستانۋىنا ءتيىمدى اقىل-كەڭەستەرىن بەردى. سونىڭ ناتيجەسى مەن شاراپاتى بولار, وڭتۇستىك وڭىرىندەگى حالىق بۇگىندە «الىمساقتان بەرى مۇسىلمانبىز» دەپ ىنتىماق, بىرلىكتە ءبىر-بىرىنە دوس-باۋىر بولىپ ءوسىپ-ءونىپ جاتىر, – دەيدى جۋرناليست وڭعار يساەۆ.
جەڭىسبەك سەرىك ۇلى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, سارىاعاش اۋدانى.