وتكەن جىلى شىلدە ايىندا وبلىستا «جاۋىنگەرلىك داڭق» كىتابى جاسالىپ, ول بۇكىل اۋداندار مەن قالالاردى ارالايتىن بولدى. مەرەكەلىك شارانىڭ شارتى بويىنشا, كىتاپقا ءار اۋدان, قالا ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىسكە ۇلەسى تۋرالى جازىپ وتىرۋى كەرەك ەدى. «جاۋىنگەرلىك داڭق» كىتابىن ءبىرىنشى بولىپ التىنسارين اۋدانى الدى.
ۇلى وتان سوعىسىنا بايلانىستى اۋدانداعى تىڭ دەرەكتەر, كوزى ءتىرى سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ ەستەلىكتەرى, مايداندا وپات بولعان جەرلەستەر تۋرالى ىزشىلەر تاپقان ماتەريالدار, تىلداعى ەرلىككە پارا-پار ەڭبەك جونىندە مالىمەتتەر جازىلدى, بەينەماتەريالدار ءتۇسىرىلىپ, ونىڭ ءۇنتاسپاسى كىتاپقا جاپسىرىلدى. مىسال ءۇشىن ايتساق, سوعىس باستالعاندا اۋداننان 3 مىڭ ادام مايدانعا اتتانعان ەكەن, سودان ەلگە 1571 جاۋىنگەر عانا قايتىپ ورالعان. بارلىق كۇش-جىگەر مايدانعا جۇمىلدىرىلدى. وباعان اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى 1941 جىلدىڭ وزىندە مايدانعا 108060 پۇت استىق, 11508 پۇت ەت, 180 پۇت ءسۇت, 37000 رۋبل اقشا جىبەرگەن. سونىمەن قاتار, قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرى ءۇشىن 572 پار پيما, 52 شولاق تون, 400 پار قولعاپ, 282 قۇلاقشىن, 347 توسەك جايماسى, تاعى باسقا دا جىلى كيىمدەر جيناعان. مىنە, سوعىس جىلدارىنداعى اۋدان تۇرعىندارىنىڭ وتاندى جاۋدان قورعاۋداعى وسىنداي ەرلىگى تۋرالى جۇرەك تولقىتار تاريحي دەرەكتەردى كىتاپ كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزەدى. كىتاپتى التىنساريندىكتەر سالتاناتتى تۇردە قاراسۋ اۋدانىنا تابىس ەتكەن. وندا جاستار مەن مەكتەپ وقۋشىلارى سوعىس تاريحىنا, اتالارىنىڭ ەرلىك ىستەرىنە قانىقتى, تاعزىم ەتتى. وسى شارا جىل بويى ءجۇرگىزىلىپ, «جاۋىنگەرلىك داڭق» كىتابى وبلىستىڭ بۇكىل اۋداندارى مەن قالالارىن ارالادى. ەندى ول قوستاناي قالاسىنا قايتىپ ورالدى.
وبلىس ورتالىعىنداعى بالالار شىعارماشىلىعى سارايىندا وتكەن قوستاناي قالاسىنىڭ «جاۋىنگەرلىك داڭق» كىتابىن وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنە سالتاناتتى تاپسىرۋ راسىمىنە سوعىس ارداگەرلەرى, تىل ەڭبەككەرلەرى, اسكەري قىزمەتكەرلەر مەن جاستار, وقۋشىلار شاقىرىلدى. – ۇلى وتان سوعىسىنا 1,8 ميلليون قازاقستاندىق قاتىستى, سولاردىڭ تەڭ جارتىسى تۋعان جەرگە ورالمادى. سوعىس جىلدارى ءبىزدىڭ وڭىرگە تۇتاس زاۋىتتار مەن كاسىپورىندار كوشىپ كەلىپ, جۇمىسىن جالعاستىردى. قالامىزعا حەرسوننان «بولشەۆيچكا» تىگىن فابريكاسى, ستالينگرادتان كوشىرىلگەن اسكەري-اۆياتسيالىق مەكتەپ ورنالاستىرىلدى. قازىر الاپات سوعىستىڭ كۋاگەرلەرى ارامىزدا تىم ازايىپ كەتتى, ءبۇگىندە قوستاناي قالاسىندا 122 سوعىس ارداگەرى تۇرادى, – دەدى قوستاناي قالاسىنىڭ اكىمى احمەدبەك احمەتجانوۆ. قالا اكىمى سوعىس ارداگەرى بەرتران رۋبينشتەينگە, دميتري برۋسنيككە, مولداعالي ءجۇنىسبەكوۆكە, نيكولاي ستەپۋرينگە, نيكولاي بارابانوۆقا مەرەكەلىك مەدال تاپسىردى. كىتاپتى قابىلداپ العان وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆەرا سەمەنوۆا وتان قورعاعان اتالار ەرلىگىن ۇمىتساق, بولاشاعىمىز دا ب ۇلىڭعىر بولاتىنىن ەسكە سالدى. «بۇل كىتاپ ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ, ارحيۆ قىزمەتكەرلەرىنىڭ جانكەشتى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. كىتاپتا قان مايدانعا قوستاناي وبلىسىنان اتتانعان ءار جاۋىنگەردىڭ ەرلىگى تۋرالى ايتۋعا تىرىستىق, بارلىعىن قامتىعىمىز كەلدى. ونداعى سوعىس ارداگەرلەرى مەن مايدان دالاسىندا قالعان بوزداقتار, تىلداعى قارتتار مەن ايەلدەر, بالالاردىڭ جان اياماس ەرلىك ىستەرى تۋرالى ماتەريالداردىڭ بارلىعى جۇرەكپەن جازىلدى, تولقىماي وقۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل كىتاپ سونىسىمەن دە قاسيەتتى», دەدى ۆەرا گريگورەۆنا. «جاۋىنگەرلىك داڭق» كىتابىنىڭ جالعىز داناسى عانا جاسالدى, ونى كوبەيتۋ ءۇشىن جەڭىس قورىنان ارنايى قارجى بولىنەتىن بولادى. كىتاپتىڭ وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنە سالتاناتتى تاپسىرىلۋى پاتريوتتىق ءان-بيمەن كوركەمدەلدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.