ۋاقىت ادامداردى ۇزاق مەرزىمدە بىرىكتىرcە, زامانىمىز ءبىر دەپ ايتامىز. سول ۋاقىت ارالىعىندا وتكەن ءىرى تاريحي وقيعا – ەل تاۋەلسىزدىگى مەن جاڭا مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋى ادامداردى تاعدىرلاس ەتەتىنى بەلگىلى. سونداي سىندارلى ساتتە ەل بولاشاعىنا دەگەن ەڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەل باسشىسىنا جۇكتەلەدى جانە دە مەملەكەت ونىڭ قابىلەتىنە بايلانىستى داميدى.
ءار ادامنىڭ تابيعي ۇمتىلىسى – وتباسىن قۇرىپ, ومىرگە كەلگەن نەگىزگى ميسسياسى ءوز ۇرپاعىن, سول ارقىلى ادامزاتتى دامىتۋ بولسا, مەنىڭ ويىمشا, ءار ۇلت, وتباسى جيىنتىعى رەتىندە, ءوز مەملەكەتىن قۇرىپ, ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋ ۇردىسىنە ۇلەس قوسۋى تابيعي زاڭدىلىققا جاتادى.
مەن 1980-1993 جىلدارى ماسكەۋ بولات جانە قورىتپالار ينستيتۋتىندا ەكى جىلدىق عىلىمي تاجىريبەدە, ماسكەۋدىڭ تاۋ-كەن ۋنيۆەرسيتەتىندە اسپيرانتۋرا, دوكتورانتۋرادا بولعان ەدىم. سول سەبەپتى, كەڭەس وداعىنىڭ ىدىراۋىن, جاڭا تاۋەلسىز ەلدەردىڭ, ونىڭ ىشىندە ءوز ەلىم – قازاقستاننىڭ ەگەمەندىگىن سوندا قارسى العانمىن.
سەكسەنىنشى جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا كەڭەس وداعى ەكونوميكالىق, ساياسي تىعىرىققا تىرەلىپ, سول جۇيەنىڭ دارمەنسىزدىگى بايقالىپ, بولاشاعى ب ۇلىڭعىرلانا باستادى. سول سەبەپتى, م.س.گورباچەۆتىڭ «قايتا قۇرۋدى» قولعا الىپ, ونىڭ دا دۇرىس ءجۇرگىزىلمەگەنىنە بايلانىستى قوعامدا كوپ نارازىلىقتار تۋىنداي باستاعان ەدى. سول ۋاقىتتا, ماسكەۋ زيالىلارىنىڭ ەلگە ن.ءا. نازارباەۆ سىندى باسشى كەرەك, كەمىندە ول مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسىنا شاقىرىلۋى ءتيىس دەگەن سوزدەرىنە كۋا بولعان ەدىم. بۇل بىرىنشىدەن, كەڭەس وداعىنىڭ زيالى قاۋىمىنىڭ ن.نازارباەۆتىڭ تالانتتى باسشى رەتىندە ۇلكەن الەۋەتىن باعالاعانى بولسا, بىزدەر قازاق جاستارى ءۇشىن زور ماقتانىش ەدى. ءالى ەسىمدە, 1991 جىلى 8 جەلتوقساندا كافەدراعا كەلسەم, بەلگىلى عالىم-پروفەسسورلار ل.ا.باحۆالوۆ, ۆ.ا.گورباتوۆ, ل.د.پەۆزنەر: «سىزدەردىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىز وتە كورەگەن ادام, بەلوۆەج كەزدەسۋىنە بارماي, اۋەجايدا ءوز ويىن ەركىن ءبىلدىرىپ, قازاقستانعا قايتىپ كەتتى», دەپ ءوز ريزاشىلىقتارىن بىلدىرگەن ەدى. ارتىنان ۋاقىت كورسەتكەندەي, جەتپىس جىلدىق تاريحى بار كەڭەس يمپەرياسى تاريح تۇعىرىنان «ۇشتىك» شەشكەن جولمەن مۇلدە كەتكەن بولاتىن.
ءوز باسىم قۇنسىزدانعان كەڭەستىك ءرۋبلدىڭ بارلىق رەسپۋبليكالاردان قازاقستانعا اعىلىپ, ودان كەيىن قازاقستاننان ماسكەۋگە «كاماز»-دارمەن تاسىلعانىنىڭ كۋاسى بولعان ەدىم. ەڭ ماڭىزدىسى, ءبىز تەرريتوريامىزدىڭ تۇتاستىعىن قانتوگىسسىز ساقتاپ, جاڭا, دەربەس, ەگەمەن ەل بولدىق. بۇل حالقىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ بولاشاقتى الىستان بولجايتىن, ءىرى ساياساتكەر رەتىندەگى سول كەزدەگى كورەگەندىك شەشىمى ەدى. ۋاقىت كورسەتىپ وتىرعانداي, حالىقتىڭ ەل بولۋى, مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋى ونىڭ بىرلىگىندە, بىرتۇتاستىعىندا. كوپۇلتتى, كوپكونفەسسيالى قازاقستان ءۇشىن, سول جىلدارى قازاق ۇلتىنىڭ سانى ەلدە 50 پايىزدان تومەن بولىپ تۇرعاندا, اسىعىستىق جاساۋ وتە قاۋىپتى بولاتىنىن, قازىر الەمدەگى قاقتىعىستاردى كورىپ وتىرعاندا تۇسىنگەندەي بولاسىڭ. ويتكەنى, بارلىق قاقتىعىستاردىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى ۇلتارالىق, ءدىنارالىق شيەلەنىستەردەن تۋىنداۋدا. سوندايلاردىڭ سالدارىنان كوپ ەلدەر دەربەستىگىنەن, جەرىنەن, ەلدىگىنەن ايىرىلىپ جاتقانى بارشامىزعا ءمالىم.
وسى ورايدا, ەلباسىنىڭ كەمەڭگەرلىك كورسەتىپ, ەلدىڭ ءبىرلىگىن, مەملەكەتىمىزدىڭ بەرىكتىگىن ساقتاۋ تەتىكتەرىن قاراستىرىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن دەر كەزىندە قۇرۋىن ايتۋىمىز كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگىن جۇرت كورىپ وتىرسا, ونىڭ جاسامپازدىعىن الەم مويىنداۋدا. بۇدان باسقا تەك قازاق ەلىنە عانا ەمەس, الەمدىك ماڭىزى بار ماسەلە – دىنارالىق تاتۋلىقتى دامىتۋداعى ەلباسىنىڭ ەڭبەگى ەرەسەن جانە دە الەم جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىندا.
1993 جىلدىڭ كۇزىندە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيامدى مەرزىمىنەن بۇرىن قورعاپ, ەلگە ورالدىم. ءوزىم ماسكەۋگە جولداما العان رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىندا كافەدرا مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە كىرىستىم. جاس مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ماقساتىندا 1994 جىلعى پارلامەنت سايلاۋىنا قاتىستىم, بىراق وتپەدىم. ويتكەنى, بەس پايىزدان تومەن ۇلت وكىلى تۇراتىن قالادا وتىز پايىزدان جوعارى داۋىس جيناۋدىڭ ءوزى – جەتىستىك, تاجىريبە جيناقتادىم. 1994 جىلى ءسولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنداعى جوعارى تەحنيكالىق كوللەدجگە رەكتور بولىپ تاعايىندالدىم. كەيىن 1996 جىلى وسى ەكى وقۋ ورنى بىرىكتىرىلگەندە ۋنيۆەرسيتەتتى باسقاردىم.
العاشقى رەت ن.ءا.نازارباەۆپەن تىكەلەي جۇزدەسۋ ءمارتەبەسى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋيۆەرسيتەتىندە رەكتور قىزمەتىندە جۇرگەندە, 1998 جىلدىڭ قازان ايىندا بولدى. كەزدەسۋدەن العان اعاشقى اسەر – ول كىسىنىڭ قاراپايىمدىلىعى, كىسىنى تەڭ دارەجەدە قابىلداۋى جانە قانداي تاقىرىپ كوتەرىلسە دە جان-جاقتى بىلگىرلىگىن ايتار ەدىم.
ول ۋاقىتتا وبلىستا قيىن كەزەڭ ەدى. جارىق پەن جىلۋ تولىق بەرىلمەي, جالاقى, زەينەتاقى دەر كەزىندە تولەنبەيتىن. ەلباسى ءوز سوزىندە بۇل قيىندىقتاردىڭ وتپەلى ەكەنىن, قازىرگى ۋاقىتتا بىرلىكتى ساقتاپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتۋگە شاقىردى. جينالىسقا كەلگەندەردى سەندىرە ءبىلدى. «قازاقستاننىڭ سولتۇستىك ايماعىندا جوعارى ءبىلىمدى ساپالى ماماندار دايارلايتىن ۋنيۆەرسيتەت بار ەكەندىگىنە شىن قۋانىشتىمىن, قازىرگى زامانعا لايىق ماماندار وسى جەردە وركەندەيدى», دەپ ءوزىنىڭ جىلى لەبىزىن ءبىلدىرىپ كەتتى. وسى ءوڭىردىڭ بۇرىنعى تۇرعىنى رەتىندە پرەزيدەنتتىڭ ەل استاناسىن الماتىدان اقمولاعا كوشىرۋى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار, دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم بولعانىن بايانداعىم كەلەدى. ويتكەنى, ايماقتاعى كوپشىلىك ءۇشىن الماتىعا قاراعاندا ماسكەۋ بارلىق جاعىنان جاقىن استانا ەدى.
جەتى جىل قىزمەت بارىسىندا بايقاعانىم, وڭىردەگى باسقا ۇلت وكىلدەرى ن.ءا.نازارباەۆتى ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ كەپىلى, سەنىمدى باسشى رەتىندە قابىلدايتىنى. سونىڭ دالەلى ءۇش ايدان كەيىنگى پرەزيدەنت سايلاۋىندا وبلىس تۇرعىندارى قازاقستان بويىنشا ن.ءا.نازارباەۆقا كوپ داۋىس بەرگەنى دەر كەزىندە دەر ەدىم.
از ۋاقىت وتكەن سوڭ, پرەزيدەنتىمىز ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە باسشىلىق قىزمەتكە شاقىردى. قىزمەتكە تاعايىنداعاندا: «سەن ۇيرەن, ۇكىمەت دالىزىندە ءجۇرىپ ىسىل, ءبىلىم, عىلىم ماسەلەلەرىن كەڭ اۋقىمدا الىپ قاراپ, باسقارۋ تاجىريبەسىن مەڭگەر!» – دەپ ەلباسى جولىمدى اشتى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاستاردى قولداپ, ۇنەمى قامقورلىق جاسايتىن ەرەكشە قاسيەتىنىڭ ايقىن كورىنىسى ەدى. وسى جولى پرەزيدەنت ماعان تىكەلەي ماقساتتى تاپسىرما بەردى. ول جەكەمەنشىك وقۋ ورىندارىنىڭ كوبەيىپ كەتكەندىگىن, ولاردى قىسقارتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. تاپسىرمانى ورىنداۋ بارىسىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ سانىن 300-دەن 171-گە تۇسىردىك, ءبىلىمدى دامىتۋ كونتسەپتسياسى دايىندالدى. مينيسترلىكتە ۇلكەن كاسىبي مەكتەپتەن ءوتتىم. قازاقستاننىڭ ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردىم دەپ ويلايمىن. سوندا العان تاجىريبەلەرىم كەيىن ءوز پايداسىن بەردى.
مينيسترلىكتەن كەيىن شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە رەكتور بولىپ قىزمەت اتقارعاندا, ەلباسى كورسەتكەن باعىتتىڭ كومەگى مول بولدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زاماناۋي ۇلگىسى رەتىندە «ۋنيۆەرسيتەت-تەحنوپارك» جوباسىن ىسكە اسىردىق. حالىقارالىق دەڭگەيدە جوعارى باعالانعان شقمتۋ ۇزدىك يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەت دەگەن اتاققا لايىق بولدى. وڭىردە ءىرى-ءىرى رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق ءىس-شارالار وتەتىن الاڭعا اينالدى. مەن رەكتورلىق قىزمەت اتقارعان جەتى جىلدا ەلباسى ءۇش رەت ۋنيۆەرسيتەتكە ات باسىن بۇردى. ايماقتىق ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن بۇل ەڭ ۇلكەن مارتەبە ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى.
شىعىس ءوڭىرىنىڭ عانا ەمەس, جالپى قازاقستان حالقى ءۇشىن ەلباسىنىڭ سەمەي اتوم پوليگونىن جابۋى جانە دە يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى الەۋمەتتىك قانا ەمەس, ساياسي جانە ەكونوميكالىق ماڭىزى بار ۋاقيعا بولعانى بارلىق جۇرتشىلىققا ءمالىم. سونىڭ ناتيجەسىندە الەمدە يادرولىق جارىلىستار توقتاتىلىپ, تىنىشتىق كەزەڭ قالىپتاستى. ەلباسىنىڭ ساليقالى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان وركەنيەت جولىن تاڭدادى.
ستراتەگيالىق دەڭگەيدەگى قابىلدانعان دۇرىس شەشىم ەلىمىزگە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار قۇيۋعا كەڭىنەن جول اشتى. قازاقستان بۇرىنعى كسرو ەلدەرىنىڭ اراسىندا شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋدا ەڭ الدىڭعى ورىنعا شىقتى.
قازاقستاننىڭ قارقىندى دامۋىنا ەلباسى ستراتەگيالىق باعىتتا جاڭا كوكجيەكتەردى اشىپ بەردى. كەزىندە ۇسىنىلعان 2030 ستراتەگياسى مەرزىمىنەن بۇرىن ورىندالىپ, جاڭا ستراتەگيا – «قازاقستان-2050» الدىمىزدا تۇر. بۇل ستراتەگيالاردىڭ نەگىزگى ماقساتى, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, وزىق ەلدەردىڭ ۇلگىسىنە لايىق حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن سايكەستەندىرۋ, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
وسىنداي ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا الىستى بولجاي بىلەتىن ەلباسىمەن قاتار, ۇلتتىڭ ۇلكەن ينتەللەكتۋالدى الەۋەتى قاجەت. وسى ورايدا, ۇلتتىڭ وزىق, ۇلى بولۋى ونىڭ سانىندا ەمەس, ساپاسىندا ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ادامي كاپيتالىن قالىپتاستىرۋ جولىندا ەلباسى تىنباي ءىرى-ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ كەلە جاتىر. بۇلار ينتەللەكتۋالدى ۇلت, «بولاشاق» باعدارلاماسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەت, تاعى دا باسقا جوبالار. كورنەكتى عالىم رەتىندە ەلباسى ارقاشان دا ءبىلىم مەن عىلىم دامۋىن باستى نازاردا ۇستاپ كەلەدى.
ءار ۇلتتىڭ حالىقارالىق ءمارتەبەسى, تاريحتان الاتىن ورنى ونىڭ ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىنە بايلانىستى. قازاق ۇلتىنىڭ دا كورنەكتى وكىلدەرى ارقىلى وركەنيەتكە قوسقان ءوز ۇلەسىن الەم جۇرتشىلىعى مويىندايتىنى انىق. ادامزاتتىڭ ەكىنشى ۇستازى اتانعان ءال-فارابي, ۇلى اباي, بەرتىندەگى م.اۋەزوۆ, ق.ساتباەۆ سىندى ۇلت وكىلدەرىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى ەڭبەكتەرىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
ەلباسىنىڭ الەمدە بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋدى, ادامزات وركەنيەتىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا قوسقان ۇلەسى وسى ۋاقىتتا حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوز باعاسىن الىپ جاتىر. ارينە, ن.ءا.نازارباەۆ قازاقستانداي جاس دامۋشى ەلدىڭ پرەزيدەنتى ەمەس, ەگەر الپاۋىت اقش, قىتاي, رەسەي, ءۇندىستان سياقتى ءىرى مەملەكەتتەردىڭ باسشىسى بولعاندا, ەلباسىنىڭ بارلىق ۇسىنىستارىنىڭ, جوبالارىنىڭ ناتيجەسى دە, ەڭبەگىنىڭ باعاسى دا ەسەلەنە تۇسەرى ءسوزسىز. قازاقتا «ەلدىڭ اتىن ەر شىعارادى» دەگەن اتالى ءسوز بار. ەلباسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان الەمگە تانىمال بولدى, ءالى دە تانىلا بەرمەك.
ەلباسىنىڭ ءىرى تۇلعا رەتىندە, زور قابىلەت, ەرەكشە جادىنىڭ يەسى, سونىمەن قاتار, بىلەتىن ادامدارعا ارقاشان دا جىلى كوڭىل بىلدىرەتىنىن, قامقورلىقپەن قولداپ وتىراتىنىن ىلتيپاتپەن اتاپ ايتقىم كەلەدى.
ءومىر بولعان سوڭ قيىندىعى, قىزىعى, اششىسى مەن تۇشىسى دا بولاتىنى بەلگىلى. ەڭ قيىندىعى – ادامعا جات قاسيەتتەر: ءادىلەتسىزدىك, جالا جابۋ, ماقساتتى قۋدالاۋ ەكەنىن باسىنان وتكەرگەن ازاماتتار جاقسى بىلەدى دەپ ويلايمىن. سونداي جاعدايدى قازۇۋ-دە العاشقى رەكتورلىق جىلداردا ءوز باسىمنان وتكىزگەنىمدى بىرەۋ بىلەر, بىرەۋ بىلمەس. كوپ ايتپاي-اق, ءۇش جىل مەرزىمدە ۋنيۆەرسيتەت جەتپىسكە تارتا تەكسەرۋدەن ءوتىپ, ءبىر جىلدا ەكى رەت اتتەستاتسيادان, ەكى رەت اۋديتتەن وتكەنىن ءبىزدىڭ ۇجىم جاقسى بىلەدى. مەملەكەتتىك سىيلىققا ۇسىنىلعان عىلىمي ەڭبەكتىڭ جيىنتىعى رەتىندە ۋنيۆەرسيتەتتە ساناۋلى تارالىممەن شىققان كىتاپتىڭ تەحنيكالىق اقاۋلاردان كەتكەن كەمشىلىكتەردى پايدالانىپ, جالا جابۋ – قاي عالىمعا بولسىن اۋىر ايىپتاۋ. ۇلتىمىزدىڭ ارداقتى ازاماتى ب.مومىش ۇلى: «شىندىق ارقاشاندا جەڭەدى, بىراق كەشىگىپ جۇرەدى», دەپ ايتقانداي, كەيىن سول كىتاپتى الەمدەگى ەڭ ءۇزدىك باسپا «شپرينگەر» نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى د.نەشتىڭ جاقسى پىكىرىمەن شىعارعانى كوپشىلىككە ءمالىم. سول كەزدەردەگى, ودان كەيىنگى كەزدەسۋلەردە «عالىم, بىلەمىن, جاقسى جۇمىس ىستەپ جاتىرسىڭ, ءارى قاراي باتىل جالعاستىر» نەمەسە «ساعان كوپ قيىندىق تۋدىردى عوي, جەتىستىكتەرىڭ قۇتتى بولسىن!» دەپ شپرينگەر دە العاشقى قازاقستاندىق دارا اۆتور بولىپ شىققان كىتابىممەن قۇتتىقتاعانى مەن ءۇشىن وتە قىمبات, ەڭ جوعارى مارتەبە, دەر كەزىندە كورسەتىلگەن باعا جەتپەس قولداۋ بولدى.
ءار حالىقتىڭ بولاشاعى ءوسكەلەڭ ۇرپاقپەن, جاستارمەن بايلانىستى. جاستار عاسىرلار بويى قالىپتاسقان جاقسى ۇلتتىق داستۇرلەردى, كەلەشەككە جەتەلەيتىن ىزگى قۇندىلىقتاردى جالعاستىرىپ, سونىمەن جاڭاشىل ءۇردىس قوسىپ وتىرسا, حالىقتىڭ بولاشاعى ايقىن دا زور.
تالاي جىل كاسىبي جۇمىسىم جاستارمەن بايلانىستى بولىپ كەلە جاتقاندىقتان, كوڭىل تولتىرىپ ايتاتىن جايت, ەلىمىزدىڭ ستۋدەنت جاستارى تالعامپاز دا تالانتتى جانە ولاردىڭ وتانسۇيگىشتىگىن ەرەكشە ايتار ەدىم. ەلباسىنا دەگەن ءسۇيىسپەنشىلىگى مول جانە زور سەنىممەن قارايدى. وعان دالەل, ءوزىم قىزمەت اتقارعان قاي ۋنيۆەرسيتەتتە بولماسىن, بارلىق پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا ستۋدەنت جاستار ەرەكشە بەلسەندىلىك كورسەتىپ, ارقاشان دا ەلباسىنا ءوز داۋىستارىن بەرەدى. سوڭعى سايلاۋدا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ستۋدەنتتەرى ءبىراۋىزدان قولدادى, داۋىستارىن بەردى.
وسىعان وراي, ستۋدەنتتەردىڭ, ەلدىڭ ەرتەڭىنە كەڭ جول اشاتىن گەوساياسي ماسەلەلەرگە – كەدەن وداعى, ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىككە بايلانىستى تۇسىنىستىكپەن قابىلداعان پىكىرىن ايتقىم كەلەدى. ولار: «ەلباسى جاڭا قازاقستاندى قۇردى, ول ەلىمىزدىڭ دامۋىنا كەرى اسەر ەتەتىن ەشقانداي جوبالاردى قولدامايدى. سوندىقتان, ءبىز پرەزيدەنتكە سەنەمىز جانە دە ارقاشاندا ونى قولدايمىز!» – دەپ ءوز ويلارىن بىلدىرەدى. بولاشاققا اپاراتىن ساياساتقا جاستار سەنگەندە, قولداعاندا, ونداي ەلدىڭ بولاشاعى الدا جانە دە جارقىن.
جاڭا مەملەكەت ءوز دامۋىندا, ەڭ الدىمەن, بوداندىقتىڭ بارلىق تۇرىنەن ارىلىپ, جاڭا كەزەڭدە ۇلتتى بولاشاققا جەتەلەيتىن يدەيانى قاجەت ەتەدى. ەلباسىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ماڭگىلىك ەل. بۇل بۇكىل قازاقستاندىقتاردىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن, ەل بولاشاعىنا ارنالعان ۇلى يدەيا تاۋەلسىزدىك پەن ەگەمەندىكتى ۇرپاقتان-ۇرپاققا قالىبىن بۇزباي ساقتاپ, امانات ەتىپ وتىراتىن ۇلت يدەياسى وسى ماڭگىلىك ەل بولىپ قالماق.
سوڭعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋداعى الەم تاريحىنداعى تەڭدەسسىز ەلەكتوراتتىق بەلسەندىلىك دەڭگەيى حالىقتىڭ ءوز كوشباسشىسىنا دەگەن سەنىمىنىڭ, ونىڭ توپتاسقاندىعى مەن ورتاق بولاشاققا ۇمتىلىسىنىڭ جارقىن مىسالى رەتىندە «قازاقستاندىق عاجايىپتىڭ» تاعى ءبىر ايعاعىنا اينالدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋداعى ايشىقتى دا ايقىن جەڭىسى قازاقستان كوشباسشىسىنىڭ ەلىمىزدى ماقساتتى دا تۇراقتى دامىتۋ جونىندەگى وراسان زور, تىنىمسىز جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. ءار سايلاۋ – تاڭداۋ. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ – بۇكىلحالىقتىق تاڭداۋ.
ءوزىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ باسشىلىعىمەن قازاقستان مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ العاشقى ەكى كەزەڭىنەن سەنىممەن ءوتىپ, ورنىققان مەملەكەت جاعدايىنا جەتتى. پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ەلىمىز دامۋىنىڭ تۇتاس ءبىر مەرزىمىن ءتامامداپ, جاڭا, ءۇشىنشى كەزەڭنىڭ باسپالداعىنا اينالدى. قازاقستان قوعامىنىڭ تەرەڭ ينستيتۋتتىق ترانسفورماتسياسى وسى كەزەڭنىڭ نەگىزگى مازمۇنى بولىپ وتىر. الەمدىك دەڭگەيدەگى ستراتەگ رەتىندە ن.نازارباەۆ قازاقستاندىق قوعامنىڭ ءجۇيەلى جاڭعىرۋىنىڭ بەس قاعيداتىن ۇسىندى. العا قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ جولى بولىپ تابىلاتىن, «مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ 100 ناقتى قادامىنان» تۇراتىن ۇلت جوسپارىن جاريا ەتتى. بۇل وسى ۋاقىتتا الەمدە تەڭدەسى جوق قادامدار ماڭگىلىك ەلدىڭ ورنىعۋىنا اپاراتىن باتىل دا ناقتى ۇلتتىق باعدارلاما. تالاي عاسىر بويى «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاق حالقى ءۇشىن الەم كارتاسىندا ماڭگىلىك قازاقستاننىڭ ورنىعۋىنان اسقان باقىت جوق, ودان بيىك ماقسات جوق!
عالىمقايىر مۇتانوۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى
قازۇۋ رەكتورى, اكادەميك.
الماتى.