• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
16 قازان, 2015

...ءبىر ساتتىك ساۋلە

404 رەت
كورسەتىلدى

ءبىزدىڭ بۋىن جازۋشى نيكولاي وستروۆسكيدىڭ «قۇرىش قالاي شى­نىقتى» رومانىنىڭ رۋحىندا ءتار­بيەلەنىپ ءوستى. مەن جامبىلدىق جۋرناليست ءابدىلدا سارسەنبيەۆ تۋرالى ويلاعاندا, ەڭ الدىمەن وسى ءول­مەس تۋىندىنى ەسكە الامىن. سەبەبى, ابەكەڭنىڭ سول شىعارما اۆتور-كەيىپ­كەرىنە ۇقساس جەرلەرى وتە كوپ. ەڭ ءتۇيىن­دىسى, ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز دە سونداعى پاۆەل كورچاگين سياقتى جاسىنداي جار­قىلداپ جۇرگەن كەزىندە كوز جانارىنان ايىرىلىپ قالدى. بىراق ونىڭ رومان گەرويىنان ءبىر ارتىقشىلىعى, ءابدىلدا ءوزىنىڭ ومىرگە قۇشتارلىعى مەن قازىرگى مەديتسينانىڭ جەتىلگەندىگىنىڭ ارقاسىندا, تالاي جىلعى كۇرەس پەن ەمدەلۋدىڭ ناتيجەسىندە جارىق دۇنيەنى قايتا كورە الاتىنداي قۋانىشتى كۇنگە قايتا جەتتى. بىلايىنشا ءابدىلدا سارسەنبيەۆتىڭ بۇكىل ءومىر جولى وزىمەن تۇستاس كوپ ءجۋرناليستىڭ تاعدىرىنا كوپ ۇقساس. ول دا سول زامانداعى ءوزى قاتارلى قا­لامگەرلەردىڭ كوپشىلىگى سەكىلدى ءوزى ءدىت­تەگەن وقۋىنا بىردەن بارىپ تۇسە المادى. بۇعان ەڭ الدىمەن ءوز اتاسىنىڭ مۇنى مال دارىگەرى رەتىندە كورگىسى كەلگەندىگى سەبەپ بولعان ءتارىزدى. سوندىقتان, ونىڭ ءسوزىن جەرگە تاستاي الماعان ءابدىلدا مەك­تەپ بىتىرگەن 1972 جىلى الماتى مالدارىگەرلىك-زووتەحنيكالىق ينستيتۋ­تىنا وقۋعا ءتۇستى. بىراق ءوزىنىڭ جانىنا جاقىن ۇيالاماعان وقۋ ونى وزىنە تار­تا المادى. بار شىدامى جارتى جىل­عا جەتكەن ول قىسقى ءبىرىنشى سەسسيادان كەيىن-اق وقۋىن تاستاپ, ۇيىنە قايتىپ كەلەدى. سودان سوۆحوزعا جۇمىسقا كىرىپ, ءوزى قۇرالىپتاس جاستارمەن بىرگە شا­رۋاشىلىقتىڭ سان-ساپالاق جۇمىستارىنا ارالاسىپ كەتە باردى. سول اۋىلداستارىمەن بىرگە بىردە شەڭگەل شاپ­سا, ەندى بىردە قا­مىس وردى, تاعى بىردە مال قوراسىن سالىپ, قوي قىرقۋعا اتسالىس­تى. سوندا عانا بارىپ, اتاسىنىڭ قاباعى جى­لىپ: «قانداي وقۋعا بارعىڭ كەلەدى, تاڭداۋ وزىڭدە, امان جۇرسەڭ بولدى», دەپ باتاسىن بەرەدى. ال قايدا جۇرسە دە «جۋرناليست بولام» دەگەن تالابىن ۇشتاۋىنان تانباعان ارمانشىل جاس كەلەر جىلدىڭ جازىندا تاعى الماتى اسىپ, قازمۋ-ءدىڭ جۋرناليس­تيكا فاكۋلتەتىنە قۇجات تاپسىرادى. بىراق ءبىرىنشى جولى تالابى وڭعارىلماي, اۋىلعا قۇرقول ورالادى. وسى تۇستا تاعى ءبىر جىل اۋداندىق مادەنيەت بولىمىنە ادىسكەرلىك قىزمەت اتقارىپ, بىرقاتار سپەكتاكلدەردە جەتەكشى رولدەردى سومدايدى. ەندى بولماعاندا, ءارتىس تە بولىپ كەتەر مە ەدى, بىراق كەلەسى جىلى كوزدەگەن وقۋىنا ءتۇسىپ, جۋرناليستيكاداعى ىلكى قادامىنا قانات قاعادى. وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىندا ءباسپاسوز سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە وبلىستىق گازەتتە قىزمەت ەتۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن مانساپ-تۇعىن. قازىرگىدەي بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا كوپ ەمەس. وبلىستا بۇكىل ءوڭىر جۇرتى بە­تىنە قاراعان ءبىر-اق گازەت. جۋرناليست جاز­عانداردىڭ ورىننىڭ بوساۋىن, بولماسا كە­زە­گىن كۇتۋىنە تۋرا كە­لەدى. وسىنداي ءمىنايى سەبەپ­تەرمەن ءابدىلدا س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋني­ۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليس­تيكا فاكۋلتەتىندە بەس جىل وقىپ, جۋرناليست ماماندىعىن الىپ شىق­قاننان كەيىن دە گا­زەت رەداكتسيالارىنا ءبىر­دەن باس سۇعا الماعان. ايلىق جالاقىسى دا ءتاۋىر, ءبىر جاعىنان وبلىس ورتالىعىنان كەزەكسىز ءۇي الۋ جەڭىلدىگى بارىن ەسكەرىپ, بويىندا كۇشى بۇلقىنعان جالىندى جاس ءبىر جاناشىرلارىنىڭ اقىلىمەن «جامبىلستروي» ترەسىنىڭ «پرومستروي» قۇرىلىس باسقارماسىندا بىرەر جىل بەتونشى-تاس قالاۋشى بولىپ جۇمىس ىستەگەندى ءجون كورەدى. ءجۋرناليستىڭ ناعىز ءومىر مايدانىندا شىڭدالۋى دەگەنىمىز, ءسىرا, وسى بولار-اۋ! كەيىن ءابدىلدانىڭ ءوندىرىس پەن قۇرىلىس سالاسىندا ساۋاتتى جازىلعان ماقالالار توپتامالارىمەن تانىلىپ, كوسىلە قالام تەربەۋىنە بۇل مەكتەپتىڭ دە وڭ ىقپالى بولعانى داۋسىز. ءوز باسىم تاراز قالاسىنداعى «توبەسى كوك تىرەگەن» العاشقى ءمونوليتتى عي­ماراتتاردىڭ پايدا بولۋى كەزىنەن باستاپ, ءوندىرىستى شاھار «ەپوپەياسىن» ەگجەي-تەگجەيلى جازىپ, ەلگە جەتكىزگەن دە ابەكەڭ ەكە­نىن جاقسى بىلەمىن. 1983 جىلدان باستاپ ءوزى تىلشىلىك قىز­مەت ەتكەن ون جەتى جىل بەدەرىندە ول وبلىستىق «اق جول» گازەتىنىڭ بەتىندە ايقىن دا اي­شىقتى قولتاڭباسىن قالدىردى. ونىڭ جۋرناليستيكانىڭ ماقالا, ەسسە, سۋرەتتەمە, رەپورتاج, وچەرك, سىن سەكىلدى ءتۇرلى جانرلارىندا جازعان تۋىندىلارى وقىرماندار كوڭىلىن الۋان-الۋان اسەرلەرگە بولەپ, ءوز كەزىندەگى ءوڭىر تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ قانتامىر بۇلكىلىن تاپ باسۋىمەن دە ەرەكشەلەنەتىن ەدى. «ءبىز دە, مىنە, ءداپ وسىلاي جازساق», دەگەن ارمان تالاي ءوندىر جاستىڭ كوكىرەگىندە ءبۇر جارىپ, ب ۇلىقسىعانى انىق. دە­مەك, ابەكەڭ ءوز زامانىنداعى ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ «ءتىسى باتا» بەرمەيتىن ءوندىرىس تاقىرىبىن قوپارا جازىپ, ەلگە, جۇرتقا جەتكىزۋشىلەردىڭ ءىزاشارى, وزىنە قاراپ ءوسىپ, ءسوزىن تۇزەر تۇتاس ءبىر بۋىننىڭ تۋ ۇستاۋشىسى, تاربيەشىسى دە بولا ءبىلدى. وزىمنەن بىرەر «يت كويلەكتى» بۇرىن توزدىرعان ابەكەڭ بوزبالا كەزىنەن-اق اقىل-پاراساتىمەن, ويلىلىعىمەن تۇستاستارىنان ەرەكشەلەنىپ تۇرۋشى ەدى. باسىنا قانداي قيىندىق تۇسسە دە, ونى قاتەپتى قارا نارداي كوتەرە ال­­عانى, اسىرەسە, جايساڭ جانى مەن جو­مارت جۇرەگىنە, جايدارىلىعىنا كىربەڭ دە تۇسىرمەي, ءالى كۇنگە دەيىن سول سۇلۋ-سىپا, سىرباز قالپىن بۇزباي ساق­تاۋى ۇلگى ەتەرلىك-اق ونەگە. ونىڭ جان بالاسىمەن ءجۇز شايىسپاي, ءوزىنىڭ ادەمى الەمىن تازا دا تۇنىق كۇيىندە الدىڭا جايىپ سالۋمەن جۇرەتىنى, ەلگەزەكتىگى, ەرەكشە باۋىرمالدىعى, ادال­دىعى دوس-جاراندارى مەن جانا­شىرلارى قاتارىن كوبەيتۋمەن كەلەدى. ءابدىلدا سارسەنبيەۆ كەيىنگى ون جىل كولەمىندە جانارى تومەندەۋىنە باي­­لا­نىس­­تى جۋرناليستيكانىڭ قات­تى-قايىرىم جۇمىستارىنان باس تار­تىڭقىراپ, وب­لىستىق ءتىل باسقار­ما­­­­­سىندا باس مامان, جامبىل تە­مىر­­جول بولىمشەسىندە ءجا­نە لوكوموتيۆ دەپوسىندا اۋدارماشى بولىپ قىزمەت ەتىپ دەنساۋلىعىن كۇتۋمەن شى­عار­ما­شىلىق سالاسىندا ونىكتى جۇمىس ىستەيتىن ءبىراز جىلىن وتكىزىپ الدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جانارىنا ەلىمىزدىڭ, ۋكراينانىڭ مامان­داندىرىلعان ەمحانالارىندا الدەنەشە مارتە وتا جاساتىپ, باسىنا تۇسكەن اۋىرتپالىقتى ناعىز ەر ازا­ماتشا مويىماي كوتەردى. قىرۋار قارجىعا تۇسكەن, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلعان حيرۋرگيالىق ارالاسۋلاردى, ءتوزىم مەن شىدامدىلىقتى قاجەت ەتەتىن سىناقتارعا تولى اۋىر كۇندەر ارتتا قال­دى. مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتىلۋىنىڭ, اعايىن-تۋىس, جاناشىرلارى ىقىلاسىنىڭ ارقاسىندا جارىق دۇنيەنى قايتا كورۋ باقىتىنا يە بولدى. جانارى جارىق دۇنيەنى كورگەن سول العاشقى ساتتەردە قالامىن قولىنا قايتا الىپ, مۇنىڭ بارلىعى جونىندە ءوزى ەگجەي-تەگجەيلى جازعان كولەمدى دۇنيەنى تەبىرەنبەي وقۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. بۇل دا تاعدىرىمەن تاي­تالاسقا تۇسكەن قا­لام قايراتكەرىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ جولىندا قايسارلىق كورسەتىپ, تاباندىلىقپەن كۇرەسكەن عاجايىپ ەرلىگى بولىپ جۇرت جادىنا ۇيالاپ قالدى. ەڭ باستىسى, ابەكەڭ قۋاتتى قالامىمەن قايتا قاۋىشتى! وسى جىلدارى وچەركتەر مەن ەسسەلەر كىتاپتارى جارىق كورىپ, وقىرماندارىنا جول تارتتى. ال بۇعان دەيىن بىرقاتار ۇجىمدىق جيناقتاردا ولەڭدەرى مەن جۋرناليستيكانىڭ ءتۇرلى جانرلارىندا جازىلعان ماقالالارى جاريالانعان-دى. ونىڭ باسىنا قانشاما قيىندىق تۇسسە دە, جازۋدان تىيىلماعانى ماماندىعىنا ادالدىعىنان, شىعارماشىلىعىنا شىنايى سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراۋدان ەكەنى انىق. بايماحانبەت احمەت, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى. جامبىل وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار