سوعىس, ەكونوميكالىق قيىندىقتار مەن تابيعي اپات سالدارىنان ادامداردىڭ وتانىن تاستاپ, ماجبۇرلىكپەن وزگە ەلدەرگە اعىلا كوشۋى بۇگىن باستالعان ءۇردىس ەمەس, سونداي-اق, ونىڭ كۇنى ەرتەڭ اياقتالا قويماسى دا انىق. سوڭعى جىلدارى جايلى ءومىر ءۇشىن قاۋىپسىز جەر ىزدەۋ ۇدەرىسى الەمنىڭ بىرقاتار وڭىرىندە كۇشەيە ءتۇسىپ وتىر. بۇل ۇكىمەتتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمدارعا بوسقىنداردى ورنالاستىرۋ مەن ولاردى قونىستانعان جەرلەرىندە ىقپالداستىرۋ قاجەتتىگىنەن تۋعان وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدى جۇكتەيدى. ونىمەن قوسا, ميگرانتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى سىندى پروبلەمالار دا بار. بۇۇ مەن وزگە دە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وسى ماسەلە توڭىرەگىندە جاريالاعان باياندامالارىنان ميگرانتتار مەن بوسقىندار پروبلەماسىنىڭ وزەكتىلىگى كۇن ساناپ ارتا تۇسكەنىن, وكىنىشكە قاراي, ونىڭ شەشىمى ءالى دە تابىلماي كەلە جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى.
بوسقىندار ماسەلەسى ەۋروپالىق وداق سامميتىندە قايتادان باستى تاقىرىپقا شىعارىلماق
سوڭعى بىرنەشە اي بويى ەۋروپانى جايلاعان ميگراتسيالىق داعدارىستان شىعۋ جولدارىن جان-جاقتى قاراستىرىپ كەلە جاتقان ەۋرووداق ءۇشىن بۇل ءالى دە باستى پروبلەما بولىپ قالۋدا. بۇل تاقىرىپ بريۋسسەلدە وتەتىن ەۋروپالىق وداقتىڭ جوسپارلى سامميتىندە كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلە رەتىندە قارالماق.
«ەۋروپالىق وداق ليدەرلەرى ميگراتسيالىق داعدارىس اياسىندا كەزدەسۋ وتكىزىپ, اتالعان ماسەلەنى جان-جاقتى تالقىلايتىن بولادى. ەۋرووداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر بوسقىندار ماسەلەسىن شەشۋگە بار كۇش-جىگەرىن سالىپ, ميگراتسيا جونىندە ءتيىمدى, گۋمانيتارلىق جانە قاۋىپسىز ەۋروپالىق ساياسات قۇرىپ جاتىر», – دەپ حابارلادى ەۋروكەڭەستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
نەگىزىنەن ەۋووداقتىڭ سىرتقى شەكاراسىن بەكىتە ءتۇسۋ, كورشىلەس ەلدەرگە جانە وندا تۇراتىن بوسقىندارعا قولداۋ كورسەتۋ, سونداي-اق, كەلىمسەكتەر شىعىپ جاتقان ەلدەر مەن ەۋروپاعا اپارار جولداعى ترانزيت مەملەكەتتەرمەن ارىپتەستىك ورناتۋ ارقىلى ميگراتسيالىق داعدارىستىڭ تۇپكى سەبەپتەرىن جويۋ ماسەلەلەرى قارالادى.
ەۋروكەڭەستىڭ اقپارى بويىنشا, جىل باسىنان بەرى 710 مىڭ ميگرانت ەۋروپا وداعىنىڭ 28 ەلىنەن رەسمي تۇردە باسپانا سۇراعان. ال ەۋروكەڭەس توراعاسى دونالد تۋسك بولجام بويىنشا, ەۋروپاعا ميلليونداعان ميگرانتتىڭ وتۋگە تىرىساتىنىن مالىمدەدى.
«قازىرگى ۋاقىتتا سيريانىڭ ىشىندە ءارى-بەرى كوشىپ جۇرگەن 8 ملن. ادام بار, تاعى 4 ميلليونى ونىڭ ماڭىنداعى ەلدەردە ءجۇر. ءبىز تەك سيريانىڭ وزىنەن ميلليونداعان بوسقىننىڭ كەلەتىنىن بولجاپ وتىرمىز», – دەگەن ول ەۋروپاعا جەتۋگە تىرىساتىن يراك, اۋعانستان مەن وزگە دە ايماقتاردان ميگرانتتار بار ەكەنىنە نازار اۋداردى.
الجير جەرورتا تەڭىزىندە زاڭسىز ميگرانتتاردى قۇتقارۋ ماقساتىندا ارنايى جاساقتار قۇردى
Al Arabiya تەلەارناسى الجير اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ جەرورتا تەڭىزى ارقىلى ەۋروپاعا وتۋگە تىرىسقان زاڭسىز ميگرانتتاردى قۇتقارۋ ماقساتىندا ءۇش ارنايى جاساق قۇرعانىن حابارلادى.
ارنايى جاساقتاردىڭ باستى ماقساتى – بوسقىنداردىڭ تەڭىزدەن ءوتۋى كەزىندە بولۋى مۇمكىن ءتۇرلى اپاتتاردا بارىنشا جەدەل شارالار قابىلداپ, ادام شىعىنىن بولدىرماۋ.
سونىمەن قاتار, ەلدىڭ جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ وكىلى اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ ارنايى جاساقتارى تەك ميگرانتتاردى قۇتقارۋمەن جانە ولارعا كومەك كورسەتۋمەن عانا شەكتەلمەيتىنىن العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ارنايى جاساق وكىلدەرى بوسقىنداردى افريكادان «كارى قۇرلىققا» زاڭسىز تاسىمالدايتىن ءجۇزۋ قۇرالدارىن ىزدەپ, انىقتاۋمەن دە اينالىساتىن كورىنەدى.
بەلگىلى بولعانىنداي, قۇرىلعان ءار ارنايى جاساقتىڭ قۇرامىنا قۇتقارۋ جۇمىستارىن كۇندىز عانا ەمەس, تۇندە دە جۇرگىزەتىن اسكەري كەمەلەر مەن تىكۇشاقتار كىرەدى. «جەدەل ارەكەت ەتۋ» جاساقتارى ەل استاناسى الجير, سولتۇستىك جاعالاۋداعى اننابا مەن ەلدىڭ باتىسىنداعى پورتتى قالا وراندا ورنالاسادى.
جەرورتا تەڭىزىندە قىزمەت ەتەتىن مۇنداي ارنايى جاساقتاردىڭ بولعانى بۇگىندە وتە ماڭىزدى. ماسەلەن, تەك جىل باسىنان بەرى بۇل تەڭىز ارقىلى ەۋروپاعا 593 مىڭ 432 بوسقىن وتكەن ەكەن. ميگراتسيا جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىمنىڭ اقپارى بويىنشا, بيىلعى 9 قازاننان بەرى ەۋروپاداعى ميگرانتتار مەن بوسقىندار سانى 13 مىڭنان استامعا ارتقان. تەڭىزدەن ءوتۋ كەزىندە 3103 ادام قازا بولعان.
ەلىنەن بەزگەندەرگە كومەك كورسەتىلمەك
گۋمانيتارلىق كومەك جانە داعدارىس جاعدايلارىندا ارەكەت ەتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ەۋروكوميسسار حريستوس ستيليانيديس ەۋروكەڭەستىڭ كورشى ەلدەردەگى ميگرانتتارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا بۇۇ دۇنيەجۇزىلىك ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسىن قوسا العاندا, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جالپى سوماسى 50 ملن. ەۋروعا كەلىسىمشارت جاساسقانىن ايتىپ ءوتتى.
«ەكى اپتا بۇرىن ەۋروكەڭەس ميگرانتتاردىڭ ءوز ەلدەرىندە جانە ولاردىڭ كورشى مەملەكەتتەرىنە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن 500 ملن. ەۋرو بولەتىنىن مالىمدەدى. بۇگىنگى تاڭدا مەن وسى كومەك اياسىندا بۇۇ دۇنيەجۇزىلىك ازىق-ت ۇلىك باعدارلاماسى مەن بۇۇ بوسقىندار ءىسى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارياتىن قوسا العاندا, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جالپى سوماسى 50 ملن. ەۋروعا كەلىسىمشارت جاساسقانىمىزدى حابارلاي الامىن», – دەدى ول.
ەۋروپالىق كورشىلەستىك ساياساتى جانە سىرتقى كەڭەيۋ ىستەرى جونىندەگى كوميسسار يوحاننەس حان بوسقىندار لاگەرلەرىنەن كەلىمسەكتەردىڭ تەك 10-15 پايىزى عانا كەتىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
«بوسقىندار لاگەرلەرىن كەلىمسەكتەردىڭ تەك 10-15 پايىزى عانا تاستاپ كەتۋدە, قالعاندارى اشىق اسپاناستىندا قالىپ جاتىر, سوندىقتان ولارعا بەلسەندى تۇردە كومەك كورسەتۋىمىز قاجەت», – دەدى ول.
[caption id="attachment_2665" align="aligncenter" width="560"] SERBIA MIGRANTS[/caption]
كەلىمسەكتەردى ورنالاستىرۋ ماسەلەسى وتكىر تۇر
بيىلعى جىلدىڭ توعىز ايىنىڭ ىشىندە ەۋرووداق اۋماعىنا 710 مىڭنان استام ميگرانت كەلگەن. بۇل تۋرالى سىرتقى شەكارالار قاۋىپسىزدىگى اگەنتتىگى حابارلادى.
«بيىلعى جىلدىڭ توعىز ايىنىڭ ىشىندە ەو-نىڭ سىرتقى شەكارالارىنان وتكەن ميگرانتتاردىڭ جالپى سانى 710 مىڭ ادامنان استى», – دەلىنگەن اگەنتتىكتىڭ حابارلاماسىندا.
ميگرانتتاردىڭ ەڭ كوپ اعىنى گرەك ارالدارىنا جىبەرىلدى. اتاپ ايتقاندا, قاڭتاردان قىركۇيەك ايىنا دەيىن گرەكياعا 350 مىڭ ميگرانت كەلدى, سونىڭ ىشىندە كوپ بولىگىن سيريا بوسقىندارى قۇراپ وتىر.
يتالياعا ليۆيادان كەلگەن ادامداردىڭ سانى, كەرىسىنشە, ازايىپ بارادى. وعان اۋا رايىنىڭ قولايسىز جاعدايى سەبەپ بولىپ وتىر. يتاليا بيلىگى جىل باسىنان بەرى 129 مىڭ ميگرانتتى تىركەگەن, سونىڭ ىشىندە ەڭ كوبى – ەريترەيا ازاماتتارى.
بۇل رەتتە رەسمي مالىمەتتەرگە قىركۇيەكتىڭ ەكىنشى جارتىسىندا سەرب-ۆەنگر شەكاراسىنىڭ جابىلۋىنان كەيىن ەۋرووداققا حورۆاتيا ارقىلى كەلگەن 97 مىڭ ادام ەنگىزىلگەن جوق.
ەۋرووداققا مۇشە مەملەكەتتەر قىركۇيەكتىڭ ورتاسىندا ەكى جىل ىشىندە يتاليا مەن گرەكيادان 160 مىڭ بوسقىندى وزگە ەلدەرگە ورنالاستىرۋدىڭ تەتىگىن ويلاستىرعان بولاتىن.
بريۋسسەلدە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا ەۋروكەڭەس وكىلى ازىرگە ەۋرووداقتان تەك بەس ەلدىڭ يتاليا مەن گرەكيادان ميگرانتتاردى قابىلداۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن بىلدىرگەنىن مالىمدەدى.
«فينليانديا, گەرمانيا, فرانتسيا, يسپانيا مەن پورتۋگاليا قازىرگى ۋاقىتتا كەلىمسەكتەردى ورنالاستىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى», – دەدى ول.
بەلگىلى بولعانىنداي, ەۋروكەڭەس جاقىن ارادا يتاليادان كەلگەن 100 ميگرانتتى قاۋىمداستىقتىڭ وزگە ەلدەرىنە ورنالاستىراتىن بولادى.
«العاشقى 19 ميگرانت يتاليادان شۆەتسياعا ءساتتى كوشىرىلدى. جاقىندا ول جاقتان تاعى 100 ادام قونىس اۋدارادى, – دەيدى ەۋروكەڭەس وكىلى. – ال گرەكياداعى كەلىمسەكتەردى ءبىرىنشى بولىپ ليۋكسەمبۋرگ قابىلدايدى. ولار وسى اپتادا, بولماسا كەلەسى اپتادا كوشىرىلمەكشى». بۇل – ەۋروكەڭەس وكىلىنىڭ ءسوزى.
توپتامانى دايىنداعان ايدار ورىسباەۆ, «ەگەمەن قازاقستان».