ءماجىلىس توراعاسى قابيبوللا جاقىپوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا بەس ماسەلە قارالدى. بۇل جولى دەپۋتاتتار نازارىنا كەيبىر ەۋروپالىق ەلدەرمەن رەادميسسيا تۋرالى, سونداي-اق, حالىقتىڭ كوشى-قونى جانە جۇمىسپەن قامتىلۋى ءماسەلەلەرى قاراستىرىلعان زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
جالپى وتىرىستىڭ قاراۋىنا شىعارىلعان زاڭ جوبالارىن تالقىعا سالماس بۇرىن بيىلعى جىلى قازاننىڭ 13-ىنەن 14-ىنە قاراعان ءتۇنى ءماجىلىس دەپۋتاتى ساكەن جىلقايداروۆتىڭ كەنەتتەن كوز جۇمعانى حاباردار ەتىلدى. «سۇم اجال ارداقتى ارىپتەسىمىز, ەلدىڭ ەلەۋلىسى, حالىقتىڭ قالاۋلىسى بولعان اسىل ازاماتىمىز جىلقايداروۆ ساكەن ەگىنباي ۇلىن ارامىزدان ماڭگىلىككە الىپ كەتتى. اللانىڭ ىسىنە امال جوق. ساكەن ەگىنباي ۇلىنىڭ جارقىن بەينەسى بارشا ارىپتەستەرىنىڭ جۇرەگىندە ءاردايىم ساقتالاتىنى ءسوزسىز. مارقۇمنىڭ وتباسىنا, تۋعان-تۋىستارىنا ورنى تولماس قايعىلارىنا ورتاقتاسىپ, كوڭىل ايتامىز», دەدى قابيبوللا قابەن ۇلى. توراعا ارتىنشا ەسكە الۋ ءۇشىن ءبىر مينۋتتىق ۇنسىزدىك جاريالادى. ساكەن جىلقايداروۆ 2012 جىلدان بەرى پارلامەنت ءماجىلىسى V شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ كەلە جات-
قاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون.
ەسكە الۋدان كەيىن كۇن ءتارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالدى. الدىمەن دەپۋتاتتار ءوز ارىپتەستەرى ءا.عالىموۆانى قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنە سايلاپ الدى. بۇدان سوڭ, «2007 جىلعى 6 قازانداعى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارنايى قىزمەتتەرىن جاراقتاندىرۋ ءۇشىن ارنايى تەحنيكا مەن ارنايى قۇرالداردى جەتكىزۋدىڭ جەڭىلدىكتى شارتتارى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى ەكىنشى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. جالپى, كەلىسىم تاراپتاردىڭ ۇلتتىق زاڭناماسىنا سايكەس, ارنايى تەحنيكا مەن ارنايى قۇرالدارعا قاتىستى سىرتقى ساۋدا قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىق بەرىلگەن مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىندا جاسالاتىن شارتتار نەگىزىندە ارنايى تەحنيكالار مەن قۇرالداردى جەڭىلدەتىلگەن شارتتار بويىنشا جەتكىزۋدى قاراستىرادى.
قۇجاتتا توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ولاردى جويۋ بويىنشا اپاتتىق-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ارنالعان قۇرالداردى جەڭىلدىكپەن جەتكىزۋ تەتىگىنە ارنالعان تۇزەتۋلەر دە كورىنىس تاپقان. ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل وتاندىق قۇتقارۋ بولىمشەلەرىنىڭ رەسەي مەن بەلارۋستىڭ ارنايى تەحنيكالارىن جەڭىلدەتىلگەن شارتتار ارقىلى ساتىپ الىپ جابدىقتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. زاڭ جوباسى ماقۇلدانىپ, سەناتقا جول تارتتى. سونداي-اق, جالپى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بەنيليۋكس مەملەكەتتەرى (بەلگيا كورولدىگى, ليۋكسەمبۋرگ ۇلى گەرتسوگتىگى جانە نيدەرلاند كورولدىگى) اراسىنداعى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن بەنيليۋكس مەملەكەتتەرى (بەلگيا كورولدىگى, ليۋكسەمبۋرگ ۇلى گەرتسوگتىگى جانە نيدەرلاند كورولدىگى) اراسىنداعى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ حاتتاماسىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى.
كەلىسىم مەن حاتتامانىڭ ماقساتى ءتيىستى تاراپتىڭ اۋماعىندا زاڭسىز بولاتىن ادامداردى قابىلداۋدى جانە شىعارىپ جىبەرۋگە جاتاتىن ادامداردىڭ ءترانزيتىن جالپىعا بىردەي قابىلدانعان حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا سايكەس وڭايلاتۋ بولىپ تابىلادى. ەگەر ادامنىڭ سۇراۋ سالۋشى تاراپتىڭ اۋماعىنا كىرۋ نەمەسە وندا تۇرۋ شارتتارىن ورىنداماعانى نە بارىنشا ساقتامايتىنى انىقتالسا, سۇراۋ سالۋشى تاراپتىڭ قۇزىرەتتى ورگانى ءوز ازاماتىنىڭ رەادميسسياسى تۋرالى ءوتىنىشحاتتى كەز كەلگەن ۋاقىتتا بەرە الادى. رەادميسسيا تۋرالى وتىنىشحاتقا جاۋاپ دەرەۋ جانە كەز كەلگەن جاعدايدا الىنعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك جيىرما ءبىر كۇننەن كەشىكتىرىلمەي بەرىلۋگە ءتيىس. رەادميسسيا تۋرالى ءوتىنىشحاتتى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتىلعان جاعدايدا, باس تارتۋ سەبەپتەرى جازباشا نىساندا كورسەتىلۋى ءتيىس.
سول سياقتى كەشەگى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن لاتۆيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ادامداردىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ماقۇلداندى. مۇنداعى ماقسات ەكى مەملەكەتتىڭ ءبىرىنىڭ اۋماعىنا زاڭسىز كەلۋدى جۇزەگە اسىرعان نەمەسە زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى كەرى قابىلداۋدى وڭايلاتۋ.
اتاپ كورسەتكەندەي, قابىلدايتىن مەملەكەت بەرگەن جارامدى ۇلتتىق پاسپورتى, ۆيزاسى نەمەسە بولۋعا رۇقساتى بار ادامدارعا قاتىستى رەادميسسيا تۋرالى سۇراۋ سالۋ تالاپ ەتىلمەيدى. ايتسە دە, تاراپتاردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى جەتپىس ەكى ساعاتتان كەشىكتىرمەي شىعۋ كۇنى تۋرالى ءبىر-ءبىرىن حاباردار ەتەتىن بولادى. بۇل رەتتە سۇراۋ سالۋعا جاۋاپتى العان كۇننەن باستاپ ون ءتورت جۇمىس كۇنىنەن كەشىكتىرمەي بەرۋى تيىستىگى, ال جاۋاپ الىنعاننان باستاپ ادامداردى بەرۋ وتىز كۇننەن كەشىكتىرىلمەۋى تيىستىگى دە اتالدى. ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ اتالعان زاڭدىق قۇجات ەكى مەملەكەتتىڭ اۋماعىنا كىرۋ جانە وندا بولۋ تۋرالى شارتتى بۇزعان ادامداردى انىقتاۋدى جانە قايتارۋدى كوزدەيتىندىگىن اتاپ كەتتى. كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ حالىقارالىق قۇقىقتار شەڭبەرىندە زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. زاڭ جوباسى سەناتقا جولداندى.
سونداي-اق, كەشە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە حالىقتىڭ كوشى-قونى جانە جۇمىسپەن قامتىلۋى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى. ەندى ەتنوستىق قازاقتاردىڭ تاريحي وتانىنا ورالۋىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا ولاردىڭ قونىستانۋ وڭىرىنە قاراماستان ورالمان مارتەبەسىن جانە تولەم قابىلەتىن راستاۋسىز ۋاقىتشا تۇرۋ ىقتيارحاتىن الۋ مۇمكىندىكتەرى بەرىلەتىن بولادى. ايتا كەتۋ كەرەك, ورالماندارعا ۇكىمەت بەلگىلەگەن وڭىرلەرگە قونىستانعان جاعدايدا عانا جاعدايلار جاسالادى. جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا ەتنوستىق قازاقتار ءۇشىن كولىك شىعىندارىن وتەۋ, قىزمەتتىك باسپانا نەمەسە جاتاقحانادان بولمە بەرۋدى قۇرايتىن الەۋمەتتىك پاكەتتەر قامتىلسا, ۇكىمەت بەلگىلەگەندەي ءبىر ورىننان ەكىنشىسىنە اۋىسىپ جاتسا, الەۋمەتتىك پاكەتتەر ساقتالادى. ال ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىردەن بەس جىل مەرزىمىنەن بۇرىن ءوز بەتىنشە قونىس اۋدارىپ كەتكەندەر نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋدان باس تارتقاندار مەملەكەتتىك قولداۋلاردى قايتارادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».